Written by
- Dominic Lalhmangaiha

Nepal lirnghing aṭanga kan inzir theihte

Nepal Lirnghing chuan in tam tak a tichhiain nunna tam tak a la tih kan hria. Hetiang aia nasa hian Mizoram, a bikin Aizawl khawpui ngei pawh hian lirnghing kan tuar thei a ni; lirnghing na ber thlen theihna hmun Seismic Zone V-ah kan awm miau si a.

GeoHazards International hmuh dan chuan Aizawl khawpui hian Nepal lirnghing ang hi lo tawng ve ta se, in 13,000 a chimin, nunna 25,000 aia tlem lo boral nghal turah an ngai a, fur lai phei chuan a aiin a nasa lehzual turah an ngai.

Thlalakah te kan hmuh angin Kathmandu khawpui chhungah pawh in chim ho kiang maiah in lian pui pui ṭha taka la dingte kan hmu a. He miin min zirtir chu engineer-te design ang ngeia in sak chu a him bik ngei dawn a ni tih hi a ni. Aizawla kan thil chin - chhuat zau zawk kan beisei avanga ban pawn lama slap tawpa bang kan va ping hi thil ṭha tak niin a lang lo.

Lir a lo nghinga kan ban leh beam te a sawi awn lohna atana lo lakhawngtu atan ban leh ban inkara bang pin hi kan tih tur a ni. Chuvang chuan ban leh ban inkarah bang I ping zel tawh ang u.

Mizoram khua te hi awih tlan/panga din an ni a, kan in sakna atan lei nasa takin kan lai ṭhin bawk a. Kan hriat fo angin kan lei laih a lo min leh ṭhin avang te in kan in sak mek pawh kan buai fo a nih hi. Nepal lirnghing pawh hian nasa takin lei a timin a, chuvangin kan in sak te hi leiminin a tihchhiat loh nan lei kan laih pawhin kan him zawk nan retaining wall ṭha takin i do zel ang u. Hemi chungchangah hian sorkar pawhin building bye-law-ah lei laih dan hi telh a tum mek a, a rang thei ang berin dan hi tihpuitlin ni thei se a lawmawm ngawt ang. Chubakah kawng chung lam aṭanga lei min leh lung lumte’n nunna an la ta fo mai a. Chutiang laka kan him zawk nan chuan DM Plan-ah te heng kawng hrang hrang enkawltute hian lung leh lei min tla mai thei te vil a, lo thian fai ṭhin tura tih an ni. Sorkar lama mawhphurtute hian hma la chak lehzual se a ṭha ngawt ang.

Chhiatrupna, a bikin lirnghing, han tawh hian sikul naupangte hi a tuartu an ni fo ṭhin. Chuvangin, school safety chungchanga zirtirtu train tawh zawng zawngte hian mahni sikul ṭheuhah mock drill regular takin nei ṭhin ila. Tin, kan school ṭheuhte him lohna lai zawn chhuaha siam ṭhat nise.

A tawp berah chuan Nepal chhiattawhnaa pawnlam ṭan­puitu lo thleng hmasa berte kha darkar 3 hnu lamah a ni. Mizoram pawh hian khatiang chhiatna kha tawk ta se, pawnlam ṭanpuina chu a rang lutuk thei dawn lo.

Chuvang chuan kan SDRF train tawhte hi an battalion tinah a tlem berah mi 40 tal chu hqrs. duty-in awm reng thei sela. An hmanraw neih ang ang te pawh tuai hnum reng se a ṭha ang.