MAL BOOK OF THE YEAR: KAL DAN NGAI
Khawchhak mifing pathum, India hmarchhak kila Zofate zinga mi chhuanawmten MAL Book Of The Year chungchang Vanglaini a an ziah ho kha ka han thlir a, a ngaihnawm ka ti em em mai. Inthlahrung angreng deuhin, a mal mal hian an karah ka inrawlh vek a ni.
A hmasa berin Mafaa article kha a dik ka ti a, mahse ka pawm vek lo. Ka pawm loh point chu, "Lehkhabu ṭha a awm loh chuan thlan loh mai ni se," a tih kha a ni. Amaherawhchu kum tin thlang se chu ka ti hauh chuang lo. Kei chuan kum tin thlang loin, kum khat dana thlan ni se. Kum hnih chhunga lehkhabu chhuak kha an exam ang. Exam beitu an tam na na chuan topper nih kha a hlu lehzual dawn a ni. Pawl 10 result pawh hi kan ngaihhlut em em na chhan chu a ruala zawhna inang chhanga exam beitu an tam vang a ni a, Class XII leh BA te aiin kan ngaihven zawk. Chuvang chuan competitors, candidates an tamna hi a tiṭhate hlutna tilangtu a ni zawk. Sikul naupang nu leh pate hi ka hrilh fo ṭhin. An rank/position ah hian an buai a, an mark score ah hian buai zawk tur. Quantity aiin quality a pawimawh fe zawk. Khawvel a danglam ang zia zelin keimahni pawh kan danglam zel a. Chutia keimahni leh kan chhehvel a danglam reng laia kan kal dan ngai, kan tih ṭhin dan, kan dan leh hrai kan tidanglam hreh riau mai hi kan ṭhanmawhbawk niin ka hria. He danglam kan hrehna hi kohhran, khawtlang leh pawlah pawh kan la vawrh lar a, kan ṭhang chak thei lo a ni.
"Kan kaldan ngai anga kal zel hi ṭha kan ti," tih leh, "Hetiang hi hman aṭanga kan kalphung a ni a, kan thlak danglam thei lo," tih angte hi Committee minute-ah hmuh tur a la awm reng mai. Hmasawn tura thil thar rawtna te, thil ṭha zawk leh changkang zawk leh kan tihdan ṭhin tlema modify ngai kan neih tam tak pawh hi hre mah ila, a hlawhtling lo fo. Kohhran bik hi han thlur zuai ila. Hman aṭangin kan inkhawm hun, sum tuak leh thawhlawm chungchangte hi a la danglam lo em em. Mizote Kristian kan nih tirh, kum 1900 chho vela kan society leh culture mila duan a nih a rinawm.
Tunhma te chuan eizawnna a inang vek a. An hnathawh hun leh awllai hun a inang vek a, kohhran leh khawtlang huapa thiltih ho kha a awlsam em em a ni. Tin, ringthar an la nih avang khan hun âwl awm loin, a bikin zan lamah, a tam thei ang ber inpawlkhawmin, Pathian thu ngaithlaa a fak hlate an sak tam a pawimawh. Tunlai camp chhuak follow-up program kan nei ang deuh hi a ni. Zan inkhawm tam a ngaihna chhandang chu khatih laia 'Hrisitian' a inpe duh lote khan zanah zute zu in, khawvel zai, Puma zai tea zaiin, Kristian hmasate tihelnan, an inhawrkhawm ve ṭhin. Rinna chak vak lo tan chuan tlukna, an hmanlai tihdan ngaih avanga khawvel mite hnena kir leh phahte pawh an awm nawk reng a ni. Beihrual thla kan hman ṭhinte pawh hi Kristian lo hote'n kût an hmang a, zute sa in, chai leh lâma hun an hman ṭhin vanga Kristiante tihtur nei lo, khawharte tana missionary sap-te siamsak a ni.
Tunah erawh Mizo zingah ringthar kan awm tawh lo. Kum 100 chuang miin nausen a nih laia a awm dan, a ei ṭhin leh a duhzawng zawng, a hmuh hmuh a ei mai ṭhin ang hian keini Mizo Kristian-te pawh hi kan awm. Kan ṭhang hleithei loa, mikhual, khaw dang miin camp leh crusade-te min neihpui loh chuan kan hlim hleithei lo. Puitling tawh siin hnute tui kan la ring a, mahnia chaw bar rual, mahni ei tur pawh insiam thiam vek tawh, mahni chu sawi loh, midangte pawh rawngbawlsak tu zawk ni tawh awm hi din pawh la ding thei loin, bawkvakin, puak mut ngaiin, feeding bottle-a bawnghnute hnek ngenin kan la tâl mai mai anih tak hi. Mahse hmangaihtu Pathian chuan mahnia kaldan min zirtir a tum mek niin a lang. Kelkang-ah Speaker awm chuang lovin hlimna mak tak a rawn thlen a. Hmana Speaker lar thusawina hmun pankhawma, riakluta 'Zahna kawn' zak chung chunga paltlang te, 'Inhlan rawh' tia Speaker ten min vau chhuah te, 'A ring thei ang bera Hnehna puang chunga chunglama ban phar' te, 'Rinna thlaichi" min thlak luihtir ṭhin zawng zawng, batna lehkha thupeka ziak zawng zawn te chu, Kraws thisen hmangin Kelkangah tlenfai a lo ni ta a ni.
A bul kan ṭan ṭha dawn ta. Kan inkhawm hun leh kan kalphung hi thlak a hun tawh. Khawvel changkang zel chuan kan hnathawh hun, chaw ei hun, mut hun leh kan ei leh in duhzawngte min thlaksak zo ta. Inelna a sang chho zel a, kan khua mai duh tawk tawh loin kan ramah a 'ber' nih tumin rual kan el ṭan ta. Kan Mizo Kristianna hi khawvel mithmuha phochhuah a, ringlo miten Isua Krista ropuina an lo hriat theih nan, 'Ngunhnam aia pen thiltihtheihna' tilang turin kan inbuatsaih chho ta. Zirna bakah Sports hmangin khawvelah Mizo Kristiante hian ro rel kan tum tawh. Chuvang chuan kohhran leh khawtlanga inkhawm tam lutukte hi tihtlem a hun tawhin ka hria. Inkhawmpuite hi kan ngah lutuk a, KṬP lah sports, hnatlang, sum tuak leh hlazir tih velah hian kan inhmang ta mah mah. Heng thil hi ṭha lo ka ti hauh lo; mahse kohhran din chhan enge, KTP din chhan enge tih ngaihtuah a ṭha.
Dik tak chuan kohhran pawh hi a sumdawng emaw tih tur a ni ta. Biak in sa tharin a hnuaiah mimal sumdawngte luah theih turin an siam deuh ziah. Hmangaihna chauh lo chu ba lo tura min zirtirtu leh kohhran neitu Isua thupek ngainepin, Bank tinah loan an inlak tam siak emaw tih tur a ni ta. Kohhran hruaituten an mipui damlo te, sual thuk taka pil mek te, suam tawk leh rilṭamte ai chuan Social Front, Missionary chawm leh thawnchhuah, Biak in changkang, Zaipawl uniform nalh leh kohhran Sikul din reng reng hian kan buai tawh niin ka hria. Work Camp te neiin vai ramah te biak in te an sa a, a tha e. Mahse an kal chhuah hmain an member in sak ṭhat ngai te, rethei harsa eitur nei lote hi tanpuiin khaichhuak hmasa rawh se.
Kohhran hmasawn leh hmasawn loh tehna chu an sum dehchhuahzat a teh a ni te hi a fel lo a ni. Dan thianghlim a innei tam kohhran te, an member rethei an chawm tam dan azir te, zirlai an chawm zatte leh damlo phaia an tirh zat atangte hian teh ni ta zawk se a nuam awm mang e!
Kan peng thui ta. MAL-ah kir thut ang. April 25,2015 ah Pu Lalzuia Colney thuziak ve thung kha. A thuziak a dam hle a, tumah tai loin, hrethiam takin U Mafaa pawh a chinchang, an thlan dan te, midangte tan pawh chhiar nuam takin a rawn ziak a. Pa ropui tak a ni. Mahse an mark pek dan pakhat lek hi ka ngaimawh deuh a. Chu chu "A kawm leh a bu pianhmang," mark 10 vel pek tur niawm tak hi. Lehkhabu ziaktu larte hian an hralh that viau pawhin hausak tham lehkhabu an ziah hi ka la hre lo. Ṭhenkhat publisher an hmuh loh vanga a tawpa Art & Culture ten an chhuahsak tak hi ka hmu nual tawh. A tlangpuiin an chhungkaw mi, a ziaktu sum tho hmang hian an published ve bawk. Ṭhenkhat phei hi chuan an neih zawng zawng sengin an chhuttir a, a kawm, color design mawi tak takte chu tamin it hle mah se, sum harsatna avangin an tan tihngaihna a awm tawh lo. A pawnlam landanah chauh ngaihtuah loa, fel taka ngaihtuah zawk turin Bible in min zirtir kha mawle! Tehna hrang hrangah a sang pahnihin mark inang hmu ta se, chutiangah erawh chuan a kawmin kori tu ta chauh zawk se ka va ti em!
A tawp berah chuan May 11,2015 a Pu Ramhmangaiha ziah ve thung kha. U Mafaa'n thlan tlak loh a awm kuma thlan loh mai a rawtna kha a rawn kawkalh a. A pawmlohzia tihchianna angrengin Pulitzer Prize leh Man Booker Prize-te a rawn sawi a. USA President term kum li hnua thlan tur an awm loha inthlan lo ṭhulh ve ngawt dan a awm loh thu te a sawikual a. A dik lo e ka ti hauh lo a, hnial pawh ka tum lo a, mahse hei hi Mizoram a ni tih hi ka chiang em em mai. Mizoramah hian Mizo ṭawng ngata lehkhabu chhuak hi kum khatah 500 pawh a tlin ka ring lo. Booker's Prize tih angrengte chu Sapṭawng fir ngatin an ziak bik asin! Lehkhabu hi a sing tel khawvelah a chhuak ang. An top 100 chin ngat phei hi chu lehkhabu nep a ni thei ngang lo, sawi nep chi pawh a ni. Chu tak chu a ni a hma lama ka sawi kha. Mizo ziak mite hian elpui an ngah lo, mi 100 pawh hi an inel tham an awm ang em tih tur a ni. Chutiang kara topper ni leh Booker's Prize-a top 100 zinga a 100-na pawh hi an tluk lo maithei. Chutiang tak chuan a huam zau a, a hawl kim a, a hawl thuk em em. Miss Mizoram leh Miss Universe te hi K'u Tirhkoh Paula iangin tehkhin thamah ka ruat si lo si aaaa.
Chutichuan, a siamṭha zawnga insawisel, a ṭha zawk duh avanga insawiselte hi zawm vek lo mah ila, ngaihtuahna tizautu atan ka rawn chhawpchhuak ve hram hram e. Tichuan ka thutlukna, MAL Book Of The Year thlan chungchangah chuan kum khat dana thlan ni se. Tin, kumtin a tih kan duh kher kher chuan a kum karthlakin Fiction leh non Fiction hi inpek chhawk ta se. Non fiction hi a tam lo zawk turah ka dah a, chuvang chuan translate, lehlin pawh huam tel ta se. MAL hi tluang taka kal zel tur leh, a chhunga mite finna thuam an nih zel ka duhsak bawk e.