YMA NIHNA

Kan thupui YMA nihnaa kan luh hmain YMA lo pian chhuah dan tawitêin lo tarlang hmasa ila a ṭha awm e.

Kum 1935 June ni 3 (Thawhṭan) zanah kan missonary hmasate leh kohhran hruaitu ṭhenkhatte’n inpumkhatna leh thawhhona ṭha kan neih zel theih nan Miss Kattie Hughes (Pi Zaii) inah inhmukhawmin pawl (YMA) din zai an rêl a. Pu C. Vanlallawma, YMA History (1935-1995) ziaktu chuan YMA hi an tum lawk sa reng vanga din an nih loh thu leh an inhmuh khawm aṭang hian an din ta mai niin a ziak tel bawk.

A tirah chuan pâwl hming turah rawtna hrang hrang a lût a, chung zingah chuan Young Men Christian Association (YMCA) ang deuhin Young Mizo Christian Association (YMCA) tih chu rawtna langsar ber pawl a ni. Mahse, Rev. David Edward (Zorema pa) chuan Christian kan tel chuan mi a hîp tâwk lo deuh ang e, chuvangin, Wales rama an pâwl hming Young Wales Association (YWA) ang deuhin Young Lushai Association (YLA) i ti mai ang u,’ tiin rawtna a siam ve leh a. Chu chu ṭha an ti hle a ni ang lungrual takin an pawm ta a ni.

Tichuan, YLA chu kum 1935 June ni 15-ah kan missonary te leh kohhran hruaitu ṭhenkhatte’n Nepali School (tuna Central YMA office thlanga mi)-ah sawn mipui ko khawmin, hna thawk theiin an din ta a ni. Kum 1947 October ni 7-ah YLA chu YMA tiin a hming thlak leh ta a ni.

Kan thupuiah lût chho ila, YMA nihnate han sawi tai la.

Politics rawng kai lo:

YMA chu politics rawngkai lo, tlâwmngai pâwl a ni. A chhan chu YMA hian eng party mah âwn lam bik a nei lo. Ram leh hnam tan him lo / ṭha lo a nih chuan na takin a do ṭhin a, a ṭul chuan sawrkar hruaitute thlengin a hmu mai ṭhîn. Amaherawhchu, ram leh hnam hmasawnna turah erawh ṭha takin a thlawp ṭhin thung. Hei hian tute party mah âwn lam bik a neih lohzia a tarlang chiang êm êm a ni. Chu bâkah, democracy ram kan ni a, mimal chuan party ṭan bik a neih loh theih loh. Mahse, YMA rorelnaa eng party fakna lam hawi mah lâk luh a rem ve lo hian

YMA ropuina leh zahawmna a vawng nung tlat a ni. Tute party emaw fakna lam hawi lâk luh ni ta se, inlungrualna leh thawhhona a tichhe nghal ang. Mi tin hian ṭan bîk party kan nei ṭheuh a, rorelna a lai thei dâwn lo a ni. Mahse, YMA rorelnaa eng party fakna lam hawi mah lâk luh rem ve lo tura ruahmanna an lo siam hi a ṭha hle. Central YMA pawhin eng political party thuchhuahah mah YMA seal hmang lo turin thuchhuah a siam ṭhin. Hei hian ṭan bîk party a neih lohzia leh politics rawng kai lo a nihzia a tarlang chiang êm êm a ni.

Tlawmngaihna chhawm nungtu:

Mizo nun mawi taka a pâr chhuahna hmun chu tlawmngaihna kan lantirna hmun apiang hi a ni. Tlawmngaihna hi sawia fiah chi a ni lo va, a taka chêt chhuah ngai chi a ni. YMA chu tlawmngaihna chhawm nungtu a ni. A chhan chu YMA tih tur leh mawhphurnate hi tlawmngaihna tel lo chuan tihhlawhtlin theih a ni lo. Chuvangin, tlawmngaihna leh YMA hi thil kal kawp tlat a ni. Chu bâkah, Mizote min timawitu pakhat chu tlawmngaihna hi a ni ti ila, kan sawi sual tam awm lo ve. A chhan pawh, tlawmngaihna hian mi dangte malsawmna ni tura mahni ke pên a kawk si a. YMA-in tlawmngaihna vawng nung lo ta se, ṭhangtharte hian a hlutna pawh kan hre tawh kher lo vang. YMA leh tlawmngaihna hi changkan san chi a ni lo. Chuvangin, kan ram leh hnam tan lungawi takin YMA-ah i tel tlat ang u. Kan ram mawina laimu leh kan pi leh pute aṭanga kan inrochun chu tlawmngaihna a ni.

Ṭanpui ngaite tan:

YMA chu ṭanpui ngaite ṭanpuitu a ni. Tu paw’n chhiat tâwk se, YMA chu a tlânchhe ngai lo. Rang takin chhiat tâwkte ṭnpui leh chhawmdawl tûrin a ding nghal ṭin. Hei hian ṭnpui ngaite ṭnpuitu a nihzia a tarlang chiang êm êm a ni. Chutihrualin, ṭanpui ngaite ṭanpui lovin enliam mai mai ta se, eng nge YMA hi aṭangkaina tih hi zawhna lian tak a ni ang. Mimal ang pawn a inṭanpui theih teh meuh mai. Mahse, pâwl anga hmalakna hi a chak duh bik a ni. Chuvangin, YMA ṭanpui ngaite hai der mai lo va, an tan a ding nghal ṭhin hian YMA hlutna a tarlan chiang hle awm e.

Chu bâkah, ṭanpui ngaite ṭanpui hi a ngai pawimawh hle a ni ang, thuvawn atan a thlang hial a ni.

Thlei bik nei lo:

YMA chu thlei bik nei lo pâwl a ni. A chhan chu YMA chuan tu pawn harsatna tawk se, an len leh têt a thlir ve ngai lo. An hausak leh retheih pawh a teh ngai hek lo. Puih an ngaihna apiangah pui turin an tan a ding mai ṭhin. Thlei bik neiin kal ta se, rorelna a rual lo nghal ang a, inpumkhatna pawh a awm tak tak thei lo vang. A chhan pawh, tu pawh hian âwn lam bik leh ṭan lam bik kan nei ṭheuh si a. Chutiang ti lo va, mi tu pawh angkhata entu a nih avang hian a hlu êm êm a ni.

YMA nihna tih hian a huam zau hle a, vawi leh khata sawi sen pawh a ni lo vang. Kan sawi dan azirin a inang lo thei viau bawk ang. Tun atan chuan duh tawk rih phawt ila a ṭha awm e. Kan ramin YMA kan nei hi a hlutna kan la hre tulh tulh dawn; a chhan chu ram leh hnam tan thlei bik nei lova ding tlawmngai pâwl a ni si a.

- Thantea H2B