Ward Committee Leh Local Council
The Mizoram Municipalities Act, 2007 (Act No. 6 of 2007) hnuaia enkawl Aizâwl Municipal Council hi 2010 kum tâwp aṭangin Aizâwl khawpui bîk enkawl tûrin kan nei ṭan a. AMC hnuaiah hian Ward 19 awmin he Act Sec 23 leh 369-na tlawhchhan hian hêng ward 19-te thuneihna leh hnathawh tûr UD & PA Dept chuan Mizoram chhûnga Municipal inrêlbâwlna zawng zawnga hman tûrin ‘The Mizoram Municipalities (Ward Committee and Local Council) Rules, 2010’ siamin Notification (Dated Aizawl, the 2nd Nov., 2010. No.B.13017/21/2008-UD & PA (M)) a tlawhchhana Ward Committee pawimawhnate leh a chhûnga Local Council-te chunga a thuneihna tlângpui ilo thlîr thuak thuak teh ang u.
The Mizoram Municipalities (Ward Committee and Local Council) Rules, 2010 Chapter II-in Ward Committee thuneihna leh mawhphurhna a pêkte:
Sec 10:- Ruahmanna fel tak vêngchhûng leh khawtlâng tâna siam leh mipuite rawngbâwlsakna leh vântlâng hlâwkna tûr leh mipuite inremna pawh huamin kawng hrang hranga hmalâkna ward chhûnga kalpui (Hei hi a thawhpui pui ber a ni).
Sec 11:- (1) Ward chhûnga endik leh vil hna chu hêngahte hian a thawk ang-(a) Act kalh zâwnga chêtna hrang hrang, dân lo va in sak, municipal leh vântlâng ram nêk, vântlâng tâna hnawksak, chhiah âwl tumna, phalna nei lo va thil tih te leh chutiang ang chi thilte zawn chhuah; (b) tui herh chhuahna, kawtthlêra tui lâkna, street light, lên khawthawnna hmun te leh khêlmual te, vântlâng intawh khâwmna hmun leh chutiang ang chi thilte tichhe zâwnga hmang ṭhinte man chhuah; (c) In leh a vêl fai lo leh bawlhhlawh inchhêk khâwl nasa te zawng chhuak a, a thuneihna hmanga a neitu emaw a luahtu emaw hnêna chûng In leh a vêlte chu tifai tur leh bawlhhlawhte chu senghawi tûra ngen; (d) Tlâng hrilêng ûmbo tûra thawktute lo tanpui; (e) Thil zât chhinchhiahna pawimawh hrang hrang vawn ṭhat; (f) Kawtthlêr leh In leh lo awm zât chhinchhiahna pêk.
(2) Ward nêna inkaihhnawih chi rêng rênga Municipal rorêlnain ruahmanna a lo siamte chu tihpuitlin a nih theihna tûra lo enpui.
(3) Municipal rorêlnain engemaw changa hnathawh tûr a pêk ang zêla thawh.
Sec 12:- (1)(a) Ward chhûnga harsatna hrang hrangte chiang taka hriat; (b) Harsatna azira ngaihtuah hmasak dân tûr indawta bithliah fel; (c) Harsatna hrang hrang mila hmasâwnna tûra ruahmanna buatsaih a, Municipal-a thehluh.
(2) Ward chhûnga hnathawh puitlin loh emaw hnathawh chhe lutuk te emaw hmanraw chhe lutuk hmanga hnathawhna ang chi te chiang taka hriat leh hrem ngaite thuneitu hnêna thlen.
Hetihlai hian he Rules Chapter III-in Local Council thuneihna leh mawhphurhna a pêkte Sec 20-in a târlan chu - ‘Mizote’n hnam dân, nunphung leh chîn thana an lo neih tawhte nêna inkaihhnawih chi kawng hrang hranga hnathawh’ niin a thawh tûr dang Rules Sec 21-in a târlan chu ‘State/ Municipal/ Ward Committee-in Ward Commiitee tih tûra a dah pakhat emaw aia tam emaw Local Council kuta hlanchhâwn theih a ni ang’ tih a ni. Tin, Rules Sec 11(1) (a), (b) leh (c) te kha Ward Committee/Municipal hnuaiah a thawk thei bawk a, chubâkah Rules Sec 12(1) (a), (b, leh (c) te bawhzui kawngah Ward Committee a lo ṭanpui ang a, Ward Committee-in chanvo a hlanchhâwnte ṭha taka hlen chhuahte a ni. Hemi bâka Local Council thuneihna chu Rules Chapter-IV Sec 27 leh 27-in hnatlâng koh theihna a pêkte a ni.
A chunga Ward Committee leh Local Council thuneihna leh chanvo târlan en khian Municipal hnuaia thuneihna leh chanvo inkhaidiat dân kan hre thei ang. AMC term hmasa ber kal mêka Ward 19-ah Ward Committee a nih tûr anga hnathawk a awm mang lo a, Rules Sec 7(1)-in ‘Committee chu thla thum chhûngin vawi khat aia tlêm lo an ṭhu khâwm tûr a ni’ a tih anga kalpui an tlêm khawp ang. Ward Committee hi Local Council leh Municipal inkâra awm tûr niin tûna kan kalpui dânah erawh Local Council-te hian Ward Committee mawhphurhna leh chanvo a khawih vek a ni.
The Mizoram Municipalities Act, 2007 Sec 59-in State sorkâr department hrang hrang enkawl hna 17 Municipal kuta pêk tûra tihte hi pêk thuai nise, Municipal-in amaha a tih vek sên lohte Ward Committee kutah dahin, hnathawk theia siam ni vek se, Ward huam chhûnga vêng tinah Ward Committee kaihhruaia tih nise tûn ai hian Local Council mawhphurhna pawh a sân phah ang a, a pawimawh lehzual ngei ang.
Tin, AMC hnuaia parking area leh fee khawn kalpui mêkah pawh hian Ward ramri milin parking area rîn nise, parking area huamtu Ward hnuaia enkawl ni ta bawk se. Chu chuan Ward leh Local Council thuneihna a belhchhah ang. Tûna kalpui dânah hi chuan Municipal-in Ward leh Local Council kalkâna a enkawl avangin parking fee khawntu leh Local Council inkârah harsatna a thleng fo a ni (AMC khawih thildang pawh hetiang hi a awm nual).
Engpawhnise, thuneihna semzai hian mawhphurtu leh thuneitu a titam a; a lû aṭanga hrual mawp erawh chuan thuneitu lû hna leh mawhphurhna a tihsân avangin kalsual palh a awl fo. Hei vang hian AMC-ah tal hi chuan thuneihna semzai a nih theih nân Ward leh Local Council thuneihna leh chanvo pêk tam nise, dânin thuneihna inkhaidiat dân tûr a tih ang chiah hian Municipal kan neih hmasak ber hi kalpui nise tûn ai hian kan AMC hian awmzia a nei ang a, khawpui inkaihhruaina leh inrêlbâwlna a ṭhat zâwk a rinawm bawk.