Thlahte tana malsawmna nge ânchhia

Pathianin mihringte hi nupui pasal innei a, thlahte neia leilung hi luah khat turin min din a. Mipat hmeichhiatnate hi nawmchen nan ni lovin, nupa hlimna tur leh chhungkua din a, thlahte nei tura a buatsaih a ni. Nimahsela, a dik lo zawnga kan lo hman tak avang hian Pathian thinrimna chu Bible-ah pawh hmun tam takah kan hmu a. Sodom leh Gomora khua pawh kumkhuaa chawr chhuak tawh lo turin a tihboral phah ta a nih kha.

Mihringa kan lo pian hian tihpalh thil ni lovin, Pathianin a ruahman dan zawk a ni a, kan hlu a, chhan neia siam leh din kan ni tih kan pawm a ngai. Mi tam takin khawvela an lo piang ve hi ânchhia lawhin, mi chuang leh engmah ni lo anga inngaihna an nei a. Chu chuan beidawnna khurah te, sual nawmchenna khurahte a hruai lut a; mi tam tak mahni an intihlum phah a, engmah ni loah an insiam chawp ṭhin. Tu lakah lo piang emaw, tu hrin emaw pawh ni ila, piangsual pawh lo ni ila, mihring ka nih tawh chuan ka hlu a, dam chhan ka nei a, chu chu ka tihhlawhtlin a ṭul tih hriat a pawimawh hle. Chu chuan chakna min pe ṭhin a, hlawhtlinna hmunah min hruai ṭhin bawk.

Khawvel mi hlawhtling leh ropui, mi lar tak tak ṭhenkhatte hi chhungkaw ṭha tak aṭanga lo piang chhuak emaw, mi thil ti thei tak hrin emaw an ni kher lo. Keimah aṭang hian chhungkua a la ding dawn a, thlahte eng emaw zat ka la nei dawn tih inhriat a ṭul khawp mai. Pathianin Abrahama hnenah, “… chi ropui takah ka siam ang chia… (Gen.12:2) tiin a lo sawi a. Hei hi kan hnenah a sawi a ni tel tih hriat reng a pawimawh. Abrahama’n a fapa Isaaka nupui tur chu a zawnsak a, mal a sawm bawk a. Isaaka chuan a pa thu awihin, Pathian thu a ni tih hriain thuawih takin a pa zawnsak hmeichhia chu nupuiah a nei a, nasa takin malsawmna pawh a dawng a ni. Tunlai ṭhalai tam tak angin ‘Ka nun a ni,’ ‘Ka thu thu a ni’ (It’s my life) a ti ve lo.

Tunlai ṭhalai tam tak inngaihzawn dan leh inneih dan hi chu anmahni duh zawng leh an thu hian an kal mah mah niin ka hre ṭhin. Hei hi kan rama nupa inṭhen an tam em emna chhan pawh niin ka hria. Isaka’n a pa thih hnua inbenbelna tur pawh nei lova a vah kual lai a, a beidawn em em lai khan Pathianin a bia a, a hnenah LALPA chu a inlâr a, “Kei hi i pa Abrahama Pathian chu ka ni: hlau suh, i hnenah ka awm alawm, mal ka sawm ang chia, ka chhiahhlawh Abrahama avangin i thlahte chu ka la tipung dawn asin,” a ti a (Gen. 26:24). Isaka hian a pa thu a awih a, malsawmna chu Pathian hnen aṭangin a dawng a ni.

Kan thlahtute aṭangin malsawmna leh ânchhia hi kan dawng thei a; sap ho chuan, ‘Generation blessing and curse’ an lo ti ṭhin. Abarahama malsawmna chu a tuchhuan Josefa-ah a lo lang tih kan hmu. Hebrai hi hnam ropui an ni lem lo. Khang hun laia Aigupta ram ropuizia te, Pharoa ropuizia leh lalzia kha kan hre ṭheuh ang a; khawvel an awp a ni ber. Aigupa ho khan Hebrai mite kha chu an hmu hniam hle tih kan hria a; dawhkan khata chaw ei dun pawh a thiang lo a ni. Mahse, Josefa, sal satliah ve mai kha Aigupa lalber dawttu, tunlai huna Prime Minster kan tihte ai pawha ropui zawkah a inhlangkai nawlh mai a ni. Kha kha a pu Abrahama aṭanga malsawmna lo kal zel kha a ni.

Kan tih ni miah lovah, kan thlahtute aṭangin ânchhia leh malsawmna kan dawng thei. Nimahsela, keimah aṭangin chu ânchhia chu a bo thei a, chu chu ka nun dan phung leh awm danah a innghat a ni. Kan thlah zelte hian ka lak aṭang hian malsawmna nge ânchhia an dawn ang tih hi ngun taka ngaihtuah a, fimkhur taka nun a va pawimawh em! Thianghlim lo taka chhungkaw din leh sum leh pai la lut ṭhin i nih chuan i chhungkua leh i thlahteah eng nge nghawng a neih i rin? Duhdah taka mipat hmeichhiatna hmang ṭhin i nih chuan i thlahte chu eng ang mi nge lo chawr chhuak ang? Nu uire ṭhin mi chuan fanu eng ang mi nge a hrin chhauh ang le? Rûkru ṭhin leh kutkem nei mi i nih chuan i thlahte chu eng ang tak ni ang maw?

Natnate hi inthlah chhawn theih tam tak a awm a, zunthlum, thisen sang, cancer thlengin a inthlah chhawn theih an tih ṭhin hi maw. John F Kenndy te chhungkua sârthia an thi zel ṭhinte pawh hi chhuitu ṭhenkhat chuan an thlahtute lam an chhui daih a sin. Sap hote hian thlatute lam hi an lo chhuiin an lo ngai pawimawh khawp mai. Deuteronomy 5:9-10 "Kei LALPA i Pathian hi Pathian thîkthuchhia, pate khawlohna avanga fate hrem ṭhin, mi hawtute chu chhuan thumna leh chhuan lina thlenga hrem ṭhin leh, mi hmangaiha ka thupêkte pawmtu sang tam takte chunga khawngaihna lantir ṭhin ka nih hi," tiin Pathian chuan a sawi.

Khawvelah hian vawi khat bak kan piang dawn lo va, vawi khat bak kan thi dawn hek lo. Kan dam chhung tawiteah hian Pathian ṭih a, kan thlahte thlenga malsawmna dawng chhungkua nih hi a va hlu dawn em! Pathian ânchhia dawng chhungkua nih hi thil hlauhawm ber a ni. Eng ang chhungkua aṭanga lo chawr chhuak pawh ni la, beidawng suh; i hlu a ni tih hria la, chhungkua ṭha tak din turin inbuatsaih la, Pathian ṭihna nen i hun hmang ang che.

Tunlai ṭhalai tam tak nun dan hi a bâwrâw hle mai a, nu leh pa leh aia upate zah nachang pawh an hre tawh lo. Mizo upa pawhin, ‘Nu leh pa pawisalo dingchhuak an vâng hle’ an lo ti ṭhin. Chhungkaw din tlak lo ṭhalai, thlahte thlenga tih tlak loh tur hi an va tam em! Kan ram hi a damlo a ni. Chhungkua damlo an tam a, nupa damlo an tam a, ṭhalai, naupang damlo an va tam em! Hetiang a nih zel a, simna nena Lalpa hnena kan hawi kìr loh chuan Zoram hmabak hi a êng lo a ni. “I nun a inthlak hian khawvel a inthlak a ni,” Thomas L. Johns chuan a lo ti a. Kan ram hi siamṭhat i duh a, i vei a nih chuan i nun kha inthlak la, Zoram chu a inthlak mai ang.

Khawvel hi a la awm chhung chuan Zo fate hi kan la inthlahpung zel dawn a; chuvangin, chhungkaw tin leh mi tinte hian keimahni leh kan thlahte thlenga Lalpa hremna dawng lo va, malsawmna kan dawn zawk theih nan kan ram damna tur hian ṭan i la ang u.

- Reuben Lalnunthara Hnamte