PU KL LIANA THU ZIAK KHA
Vanglaini Dt 19th May, 2015(tuesday) issue, 'Dan leh Hrai' tih column-a Pu KL Liana thu ziak 'Buaina tlang chhip' tih kha ka lo chhiar a: Kum 1924-ah CZ Huala leh Rothangpuii chu Vancheng khua-ah intawngin Pastor Chhuahkhama kuta innei turin Aizawl an pan a. Chhingchhip lal Hrangliana in-ah riakin vawksa an hmeh a. Rothangpuiin vawksa chu ei sualin a pumna lutuk chu Chhingchhip dai Lungphun Kawn-ah a thidang hial a. CZ Huala chuan thiang lo leh upate duh loha ngaiin inneih chu a thulhpui ta a. Rothangpuii zak leh mangang lutuk chuan ṭap chungin “Tunah hian buaina tlang chhipa dingin, nghakhlel takin khaw thianghlim ka thlir….tiin a ṭawngṭai a. Chu chu CZ Huala'n 'Tunah buaina tlang chhipa dingin' tih hla a phuah chhan niin a rawn ziak a.
Khual thuthang hi chu ar pan chuk ang deuh a ni a, a pun duh khawp mai. Pu Liana thu hriat pawh hi a pun tawh hnu, hla ṭobul nena inperhsan tak, ngaihnawm leh awihawm hmel tak si a ni. Hetiang hi thil awmdan chu a ni.
Biate lal duh dan angin Rev Sandy-a chuan a Personal Secretary hna chelh mektu TV CZ Huala chu zirtirtu hna thawk turin Biate khua-ah kum 1921 January thla khan a tir chho a, kum 10 chhung December 1930 thleng Biate khua-ah hian a awm a ni. Kum 1924-ah Khawbung (S)-ah a zin a, Pathian fakin an lam mup mup mai a. Chutah mikhual ve tho nu pakhat Rothangpuii, Khuangleng aṭanga lo kal hi a rawn ding chhuak a. Ṭap chungin a ṭawngṭai a, “Lalpa, khawvel hi ka ṭah nan chuan a zau lua a ni. Engtik nge i hnen ka lo thlen ang?” tia a chham chu CZ Huala rilru-ah a cham reng a. Biate-a a haw hnu lawkah “Tunah buaina tlang chhipa dingin” tih hla hi a phuah ta a ni. (Mizo Hla leh a phuahtute. Volume I Published by Hrangbana College. 1989).
Kum 1924-ah Rothangpuii nen inneih tum anga sawi hi a dik thei lo. Kum 1923 October ni 7-ah CZ Huala leh Biate nula Dengkungite chu Pastor Vanchhunga kutah an innei daih tawh a. Fa 12 neiin a upa ber Biakhnuni tih loh mi dang 11 te chu puitlin thlengin an dam. Ni 7.11. 1977 khan a nupui Dengkungi hian a boralsan a, Mission Veng thlanmualah vui liam a ni.
Kohhran thikthu chhiat lai tak 1921 aṭanga 1980 thleng kum 60 chhung zet bahlah miah lova Sunday skul zirtirtu hna a thawh avanga chawimawina dawngtu CZ Huala hi Preaching licence nei a nih avangin school inspection leh Pathian thu hril kawpin a zin nasa ṭhin a, Presbytery ziaktu hna pawh kum 19 chhung zet a chelh a. Sawrkar aṭanga a pension hnu pawhin kum 6 chhung zet chu Aizawl Theological School/ College-ah MIL leh English Grammar zirtira Part-time instructor atan rawih zui a ni. Mi nghet leh ril, integrity nei ṭha, pi leh pu puithunain a tihbuai ve mai mai chi a ni lo.
Pu KL Liana hi midik leh thu ziaktu ropui tak a ni a, a thuziak reng reng hi chhiar hmasakah ka nei deuh ziah ṭhin. Hetia thudik zawk ka rawn tarlan avang hian Pu KL Liana dinhmun ka rawn phet hniam a ni lo a, ziaktu ropui leh ngaihsanawm tak a ni zawk. A thu ziak erawh hi chu mi pakhat phuah mai ni lovin thu inhrilh chhawn (oral tradition), a sawituin a lo belh hret hret aṭanga thu mak tak lo inkhawr pum ta niin a lang.