CHEMTATRAWTA – TISUALTU LIAN BER! (Chhût dan thar chu)
Ka ngaihtuah nawn fo tawh ṭhin chu tukin The Aizawl Post Editorial-ah halpuah leh halmawi vel Police-in nuai sawm (10) hu zet an man, man zel phawt mai se tih thu leh zawhna awm theite a rawn tarlan khan min tur nasa ta lutuk a, theory thar ka au chhuahpui ta a ni.
Kan headmaster Pu Sangliana, BA, English Honours, Chemthatrawta thawnthu English-a lehlin kha ka chhiar nawn ṭhin. A mawi, a fiah, a chhuanawm ka ti!
He thawnthu neitu, bul tumtu hian a chet ṭhatna leh a thil tih tur hi ngun takin a hisap ṭhat loh avang leh a thin thawkin pawisawi hauh lo ropui chungah, ṭul chhete eih loah, a chempui tah hriam chu a hmang kher kher a, a pawi zo ta a ni ber. Jurisprudence-a mens-rea inphum leh phum loh chu ukilte thu thu le! Amah chem tattu khan a chet tlatna laia thil awm leh tina thei awm leh awm loh, security (himna) a thlithlai l ao, a chesual ta chiah reng a. A savun bag (til) tak mai, thên thên si kha kaikuang khan a tin rân rân a, a chep ta hlawk tih nu leh pa, pi leh pute’n min hrilh chho ta char char a. Kan politik pawhin a kal sual phah ta dawrh a ang viau. Hliam na lutuk (grevious hurt), damdawi in luh phahna tham ni chiah lo lehnghal, a thin ter tek khan thilsiam tam fêt a tikhawlo zo, pawi tak a ni! Phiarrûkna awm lo, inthurualpui a neih thu sawi pawh awm lo, a beitu sual kaikuang kha bitum chat se la, khuarel dikna rorelna lang thei nghal mai tur. Ani patling chempui tât hriam khan ‘Zawh dawra suk tin’ tih hlawh mah se, natural justice chu tihpuitlin a ni mai dawn sia aw!
Chhui chian dan thar (theory) ni mah se la, Darwin-a Evolution Theory lak chuan i fiah uar awlsam daih ang. Pulit hlui ka ni bawk a, misual man, chhan awm ṭha lo fe fe chunga roreltu (court lam leh sorkar)-te’n an chhuah zalen mai mai a, min elsen fo ṭhinte kha chu, mahni han inchan ve the; i hrethiam mai ang! Gas tihchingpen, petrol leh diesel pawlh dal, chiang fe fea police-te man ṭhin, YMA-te mante an hrem dan hriat tham a tlem i ti ve ngawt lo maw? Hman ni lawka oil lam petrol pump-a lei tur bar awm loh laia lo black-te kha tu nge hrem? Fa thunun loh pawizia sawi tel a ngai lo e.
Kum tina halpuah leh halmawi leh silai lem, a mu kap chhuak theite lei leh hralh leh kawl leh hman hi tawp se in ti tak tak a nih chuan man a harsa lo; hremna tak tak lek khawng at a ṭul. A hluar zualna pocket in nen lama kâwk thei (pinpoint) pulit hnathawk thei, YMA hnathawk thei an la tam! Thuneitute’n an zir thlawt lo a ni ber!
Kan Kristian leh ‘tian loh daih daih chham tel a ṭul lo. Kalphung thar leh mipui sorkar kan enchhin mek alawm. Cemtatrawta thar i chher chhuak zel tawh lo ang u hmiang. Entawn tlakin, finfiah dâwl zo, lang tlang ngeiin.
A tawina hian a seizia entir rawh se!
- F. Lalremsiama, Chaltlang., Ph : 8415994340