Written by
- P.L Sanghluna
Durtlang North

AIZAWL KHAWPUI LEH FAINA

Mitin hian faina leh thiang­hlimna kan duhin kan ngai­sang a, changkanna tehna pawi­mawh takah pawh kan hmang mek a ni. Kan ram hruaitu Prime Minister pawh hian ram changkang ni tur hian India hian fai a mamawh tih a hriat chian em avangin nikum October ni 2 khan Swachh Bharat Abhiyan (Clean India Mission) a hawng a. Keini pawn Aizawl khawpui hi i phiat ang u hmiang.

Inzirtirna

Mihringte hi a huhoa cheng chi kan ni a, in zirtira in ti hmasawn tawn tura siam kan ni. Faina chungchangah pawh hma kan sawn tawh a, kan inzirtir nasat vang a ni ngei ang. Print media leh electronic media hmangin faina chung changah kawng hrang hranga sawrkar hmalakna kan hmu zing ta hle a; hei hi thil lawmawm tak niin awmzia pawh a neih viau a rinawm. Mahse hei hi ṭhahnemngaihna mit aṭang chuan a tawk mai lo. Kan sawrkar hian vaihlo do beihpui kan thlak ang deuh hian faina lamah kan Aizawl khawpui hian hma a sawn theihnan hma han la se a va ṭha dawn em. Mi ram khawpui fai leh thianghlimna kan sawi ṭhin a, dan leh khuahkhirna mumal tak nei lo chuan an fai bik ngawt lo ang. Chuvangin, inzirtirna ngawt lo deuh pawh kan mamawh a ni.

Bawlhhlawh chu a bawmah

Mizote hi kan hnam nau­pan ngaihtuah chuan changkang tawh tak kan ni. Kan incheina nise India khawpui dang zawng zawng aiin a changkang lawr lak. Kan Aizawl khawpui pawh hi ‘City of fashion’ tia mawi nimaiin ka hria. Mahse hemi phenah hian kan khawpui bawlhhlawh bawm hi a la zau mah mah. Kan khawpui kawng dung leh tui luankawrte chu bawlhhlawh chi hrang hrang hian a la chiahpiah tlat a, kan incheina nen hian a va inhmeh chiah tawh lo em.

Hman ni CYMA buatsaih CT group inter village football tournament-ah khan kan veng inkhel ka va en ve a. Mipui ṭhutna tura an siam gallery hnuai chu sarang chi hrang hrang in a khat! Heti ngawt lo deuh hian a tih theih a rinawm; fai hi kan inhmeh a, kan phu ve tawhin ka hria. Bawlhhlawh chu a bawmah paih mai ta ila, a harsa lo asin.

Vantlang thil enkawl

Kan khawpui chhung vantlang zun in leh ek in te hian enkawltu a mamawh. Van­tlang inthiarna hi a pawimawh a, mah se hman hreawm khawpin a tenawm hlawm. Hei hian hnam hmel leh khawpui hmel a tibal takzet. Khawpui kawtchhuahte leh Lammual sira vantlang inthiarna te pawh hi rilruah a lang uar uar mai. Clean India Mission hmang hian kan tifai ve thei ang em?

Kan ti thei

Nia mi pawn an tih theih chu kan ti ve thei ngei ang. Kan society inawp dan ṭha te, thuawi thei leh intihhmuh uar hnam kan nihna te, lehkhathiam tamna leh kan ram (tlangram) awmdan aṭang hian kan fai thei tih a chiang khawp mai. Tunah pawh hian faina chungchanga hmala ṭha tak tak, veng entawntlak kan awm nual a, Zarkawt Veng hi sawi tel loh atan chuan a uiawm mah mah. Kan veng chhunga vantlang inthiarna awmte hi mawhah nei ta ila, ram leh hnam tan hna ropui tak kan thawk a ni mai dawn a ni. Kum khatah vawi hnih khat kan tih fai chuan engemaw thil danglam (hmasawnna) chu a thlen ngei a rinawm. A nih loh pawn a enkawltu sawrkar/ Department lam hian hlawhfa hmang hian hmala ta se a va ṭha dawn em.

Polythene hi

Polythene hi kan hmang nasa a, mah se a ṭangkaina ngawt ngaihtuah loin a ṭhat­lohna lam pawh kan ngaihtuah a ṭul. Maian tel khat kan lei pawhin polythene-ah kan khai zel a, thla tawpah chuan buaipui tham khawp polythene in tin hian kan kawl ṭhin. Awmze neiin kan tiral leh si lo a, kan la buaipui dawn chauh a nih hmel.

Polythene aiah hnahthial hnah, changel hnah te hi hmang uar zawk ila a va hri­sel dawn em. Kan khawpui bul hnai luikawr te chu heng ṭawih mai thei lo hnawmhnawk chi hrang hrang bakah bur leh bottle chitin rengin a chenchilh reng bawk nen, mihring chu sawi loh luia awm nungchaho tan pawh hrisel lohna tham a tling. Chuvangin, polythene kan hmanna hi nasa taka kan tih tlem a ngai.

Tu mawhphurna nge?

Kan khawpui faina leh thianghlimna pawh hi sawrkar leh mipuite mawhphurna a ni. Sawrkar kutah innghat mai loa khua leh tui ṭha kan nih anga sawrkar pui hi kan tih makmawh a ni. Ti bawlhhlawhtu ni lo a, tifaitu kan nih a pawimawh.