PRISM leh MPCC thu inchuh hi
A hmasain, Pastor ka nih avâng chauh ni loin, Kristian ka nih avângin corruption dona kawngah hian theih ang tâwka aw chhuah ve ṭhin hi Pathian laka ka bat a nih avângin he thu hi ka ziak a ni. Pastor lo inrawlh vena tûr ni lo riaua hriate an lo awm palh tâkin chu chu ka han sawi hmasa ni sela.
Vanglaini, 25 May 2015 chhuakah khân, “Mizoram Pradesh Congress Committee chuan thuchhuah siamin, Kau-Tlabung leh Tuipânglui mini hydel project siamnaa sum hman dik loh awm nia sawi chungchângah Mizoram sorkârin officer hum a tum lo niin an târlang a, corruption an phoro ngam niin an sawi,” tih ka lo chhiar ve a.
MPCC thuchhuah hi, PRISM-in eirute hum tuma sorkâr an puhna (social media lama lo langte) chhânlêtna a ni thei em tih hi zawhna awm thei a ni. Hemi chungchângah hian ngaihdân siam tûr chuan Kau-Tlabung leh Tuipânglui Mini Hydel Project chanchin tlângpui leh, PRISM hmalâkna leh Sorkâr hmalâknate hriat ve a tûl ang. Mi tam tak hriat hnu ni mahse, a zîktluaka hre lo tam tak awm theih a ni a, a tlângpui han thai lang leh puat puat ila.
Kau-Tlabung mini hydel project (3 MW) siam tur hian 6.9.1994-ah tender chhuah a niin, 1.3.1995-ah tender hawn a ni a, M/S Eastern Overseas Corporation Ltd., Mumbai hnenah contract hna pêk a ni. A siam zawhna man tûr (project cost) chu Rs. nuai 482.00 a ni a, 1999-a zawh fel tûra tih a ni. Estimate hi vawi thum (1996, 1998, 2001-ahte) ennawn (revised) a nih hnuah chuan, Rs. nuai 3,253.03 a lo ni ta a. A tira ruahman lêt 6.74 zet a lo ni ta a ni. Hetiang zât sum sên a nih hnuah tunah hian he Hydel Project hi hman lohvin a awm nia sawi a ni (Source: No. Prism/VI/2014-15/48. Dt.23.03.2015).
Tuipânglui MHP (3 MW) siamna tûr hian 12.9.1994-ah tender chhuah niin, 20.2.1995-ah hawn a ni a, M/S Eastern Overseas Corporation Ltd., Mumbai hnênah bawk hna hi pêk a niin, 1999-a zawh tûra tih a ni. A sênso tûr hi Rs. nuai 980.00 tûra ruahman a ni a. Vawi thum (1996, 1998, 2001-ahte) ennawn (revised) a nih hnu chuan, Rs. nuai 3,721.00-ah a lo chang ta a. Kau-Tlabung MHP siamna senso revised kumah zêl Tuipânglui siamna sênso pawh hi revised a ni a, hna kal dân hi a inang viau pawh a ni mai thei. Tuipânglui MHP hi tunah chuan hman tlâk lohvin a chhe vek tawh niin sawi a ni (Source: No. Prism/VI/2014-15/48. Dt.23.03.2015).
He’ng thil pawimawh pahnih siamnaah hian PRISM chuan thil fel lo a awm ngei niin an hria a. Chhui chian phûtin ACB-ah FIR an thehlût a. ACB chuan FIR register-in an chhui zui a, 11.08.2009-ah Chief Vigilance Officer hnênah report an thehlût a. Thil tûl hrang hrangte tih fel a nih hnuah 13.05.2010 khân Vigilance Deptt. chuan engineer engemawzat lakah criminal case register turin ACB a hriattir ta a. Engineer-te pawh hian anticipatory bail an dil hman nghê nghê a. Hemi hnu hian Vigilance Deptt. chuan criminal case withdraw tûrin 02.07.2010 khân ACB chu a hriattir ve leh thung a. Engineer-te pawhin an bail dilna an withdraw zui ta bawk a.
Hetiang hi thil awm dân a lo nih tâk avângin PRISM chuan Guwahati High Court-ah PIL an file ta a. A tawi zâwngin sawi ta ila, 17.03.2015 khân Guwahati High Court chuan, PRISM-in an thlen angin criminal case kalpui tûrin thutlûkna a siam ta a ni.
Hetah tak hian MPCC leh PRISM thu inchuh chu a lo lang dâwn ta a. Kau-Tlabung leh Tuipânglui mini hydel project siamnaa thil fel lo awm nia lang chhui chiang tûra criminal case kalpui tûra Guwahati High Court thupêk chu Mizoram sorkârin ukil 7 lai ruaiin Supreme Court-ah a khing ta a. Hei hi PRISM-in eirua puhte hum tuma sorkâr an puh chhan ber chu niin a lang a. (Supreme Court hian Mizoram sorkar thu thlen hi May ni 11 khan ngaihtuahin a hnawl a).
Sorkâr lamin (MPCC lamin), “Hum kan tum lo,” an tih chhan vethung hi tlêmin hriatthiam a har deuh va. Vanglaini-a a lan dân chuan, “Kau-Tlabung leh Tuipânglui mini hydel project-te siam dâna PRISM-in ACB-a FIR an thehluh kal zêlah High Court-in engineer 13-te laka thla ruk chhûnga thubuai siamsak tûra Mizoram sorkâr a hrilh a; Mizoram sorkârin High Court thutlûkna Supreme Court-ah a thlen leh Mizoram sorkâr thu thlen chu Supreme Court-in a hnâwl chungchângah MPCC chuan, ‘Mizoram sorkârin tumah hum a tum lo,’ an ti. Court-a thu awm lai a nih avângin chief minister Lal Thanhawla leh minister dangte chu an inrawlh lo niin an sawi bawk,” tih a ni a (Vanglaini, 25 May 2015). He thuchhuaha a lan dan hi chuan Supreme Court lama hma latu hi sorkâr a ni chiah lo tihna a nih hmêl a. Chief Minister leh Minister dangte pawh an inrawlh bawk si loh chuan Chief Secretary-in emaw, sorkâr hnathawk tûten emaw, anmahni bengvâra ukil 7 lai ruaiin, sorkar thil tih tling zo chiah si lovin hmâ an lo la mai tihna nge ni dâwn ni?
Hmanah khân Border Area Development Project (BADP) hnuaia sum tam tak sênga lam lian sial thar anga report-ah thil fel lo lian tham tak awmah ngaia SOSA-in PIL an theh luh, chhui chiang ngei tura Gauhati High Court-in a tih chu, Mizoram sorkâr-in Supreme Court-ah a tlân khalh niin SOSA hruaituten an sawi tawh bawk a.
A hun laia sorkârna chelhtu leh a mawhphurtu mihringte chu tute pawh lo ni sê, mipui sum tam tham tak tihchingpena a awm a nih chuan, chhui chian a, dân anga hma lâk tûr a ni mai a. Sorkâr zâwk hi dân anga hmâ la tûr a nih lai a, hma lâk tumtute khing lêttu anga a lang leh tlat thin hi a pawi tak zet a ni.