Khualzinte hip tur thil kan ngah tâwk (Zawrh thiam erawh a ngai)
Mizoram sorkar Information & Public Relation Department buatsaih Sikkim Press Tour, Mizoram Journalists Association member 10 leh IPR Department aṭangin mi pahhnihten November ni 26, 2024 aṭanga khan zan li châmin kan nei a. Kan châm chhung hian hmun pawimawh leh chhuanawm an tih tam tak min tlawhpui a, chung kan hmun tlawh zinga a tam zawk chu Aizawla Lawipu Veng leh Reiek khaw inkarah hian a awm kim vek mai awm e!

November ni 26 zinga kan chhuak chu November ni 26 vek zan dar 8:00 velah Sikkim khawpui Gangtok tluang takin kan thleng a, Muscatel Hotel nuam tak innghatin, thawmhnaw lum lam kan ken tam ngaihtuah chuan, rin ai takin a lo la vawt lutuk lo hlauh.
NI KHATNA
Ni 27.11.2024 (Nilaini) khan Sikkim Information Service-te'n kan thlenna hotel aṭangin min rawn hruaiin, Sikkim Press Club kan tlawh a. Sikkim Press Club-ah hian member 144 awmin, an Vice President hovin min lo dawngsawng a, inkawmhona hun ṭha tak kan nei. Chumi hnuah Sikkim IPR Department office kan tlawh leh a, Sikkim IPR Department hi Secretary leh Director ten an ṭhut chilh a ni. Sikkim sorkar hian Secretary rual awm khawmna Secretariat an nei chiah lo nge, Department tin hi Secretary awpna hnuaiah an awm deuh zel mai. Sikkim IPR Secretary leh a thawhpuite hian Press Tour-a kalte min dawngsawng ṭha hle. Sikkim IPR Office hi tlawh a manhla em em a, an inrelbawlna a ṭha tih a hmuh theih a; he lam hi chu kan Tour Leader Pu Zonunchama Ralte, IPRO-in a chhinchhiah uluk bawk a, sawi thui ve vak lo mai ang. Mizoram lam pawhin an tih ve theih tur ṭha deuh deuh kan hmu nual mai.
NI HNIHNA
Ni 28.11.2024 (Ningani)-ah India leh China ram inrina Nathu La leh a chhehvel kan tlawh leh a. Nathu La hi tuifinriat zawl (sea level) aṭanga ft 14,140 zeta sang a ni a; he tlang sang aṭang hian India leh China ram lam mit tlin tawk chu a mawi em em ringawt mai a ni. Tlang sang laiah hian India sipaite inkhuarin, pên 5 vel lekah China sipaite an inkhuar ve bawk a. Tlang chhipah hian thlalak châkawm viau mah se, phal a ni lo a, a ruk a la erawh an awm nual mai thei. Mizoramah chuan Reiek tlang chhip thleng nuam takin motor a tlan thei tawh a, Nathu La chhipah erawh hi chuan kein chho ulh taka kal a ngai a, oxygen level a hniam tawh avangin thâwk pawh a sak ṭalh tawh. Heti chung hian vai leh sap pitar leh putar deuh deuh tawh pawh a chhip thlen ngei tumin mi za chuang tak meuh tum ruh takin an kal lui hram hram a, a hlutna a tizual em em tih a hmuh theih. Thâwk harsa ti zual tan oxygen bûr hman tâwk leh lei mai tur a awm ṭeuh bawk a. Tu mah sap vakvai, vaichhia, Mizo inti lem lovin, dan phal chinah nuam kan tih dang angin kan leng za a ni ber mai. Kan kal laia a vawh lam hi -2 degree celcius a ni a, hmun vawta kal ṭhang lo kan ni hlawm bawk aniang, mahni hnap tawlh pawh hre lo hmuh tur pawh an tam khawp mai.
Nathu La aṭang kan haw kawngah hian kawng kam maia awm Changu Lake, dil mawi leh lian tak, vûr tuiin a siam ni âwm tak chu kan tlawh leh a. He dil chhehvelah hian yak (vûr ram bâwng) nalh em em, mawi taka chei tam tak, a chung chuanga thlalakpui leh kal kualpui theih tur a awm a; yak chuan man aṭanga ni khata an sum lak luh kha a tlem lo hlke ang tih a hmuh theih. Nathu La leh a chhehvela kan hmun tlawhte hi chu Mizorama hmuh tur awm ve lo deuh hlir a ni bawk a, kan hlawkpuiin kan sawi zui nasa tlang hle.
NI THUMNA
Ni 29.11.2024 (Zirtawpni)-ah Sikkim khawpui Gangtok khawpui chhung leh a chhehvel hmun 10 dawn lai kan fang a. Hemi nía kan hmun tlawh 10 zinga zinga pariat emaw chu Mizoramin a aia ṭha leh hmuhnawm kan neihte an niin ka hria. Bhakthang Waterfall kan tlawh phei chu a sân zawngah Vantawng Khawhthla hmun 10-a ṭhen hmun khat pawh a chenin ka ring lo a, a mawi zawngah pawh Vantawng Khawhthla a mawi zawk fe mai. Mahse, kha tuikhawthla kha tlawh châkawmin an zuar thiam tlat a, khualzinte'n an tlawh sup sup tho. Bhakthang Waterfalls chhehvelah hian an hnam thuam chi hrang hrang, pawisa chawia hâk theih, thlalakpui atana remchang tur tam tak a awm a, chungte pawh chu sum lak luhna ṭha tak a ni zel mai. Pawisa chawia hrui hmanga boruaka tawlhna (Zip line) a awm bawk. An hnam thuama inthuama thla la leh Zip line-a chuang an tam hle a, heng aṭang ringawt pawh hian khualzin mite aṭangin sum an va hai lut hnem dawn em!
November 29-a kan hmun ṭlawh thenkhat han sawi leh ila. Plants Conservation an tih hmun chu luh man chawiin kan han fang leh a, a hmunhma chu a nuam viau nâ a, pangpar vul lai a ni lo nge, mit han la ngawih ngawih hmuh tur a vâng hle thung. A chhip lamah waterfall nalh deuh a awm an tih avangin kein kan pan ngat ngat a; mahse, chakai kan chhit ṭuma lêngkîr awlsam taka kan hêl ṭhin ang chen vel chauh a lo ni leh pek a! A ho tham ti viau mah ila, a zuartute hian kal châk tura min zawrh thiam miau avangin, hlim deuhin kan han tlawh a; thla erawh lâkpui kan awm chiah loin ka hria!
Tashi Viewpoint kan tlawh leh a, he hmun aṭang hian hnai leh fiah takin khawvela tlangsang ber pathumna an tih, Kanchenhunga tlang, vûrin a bawh lûk chu kan kan thlir a, thlir man a awm khawp mai. Hnai zawka tlang thlir theihna hmanraw chi hrang hrang an lo chhawp, chungte chu man chawia hman ngai vek a ni thung a; he hmun aṭang pawh hian sum an la lut viauin a rinawm. Heng bakah hian an handicraft hmun te, Ganses Tok, Chorten Monastery, Tibetology, Hanuman Tok tihte kan tlawh bawk a; heng hmunte pawh hi tlawh châkawma an zawrh thiam tlat avanga tlawh mai chauh kan ni. Hmun kan tlawhte ang tluk hi chu Aizawl khawpui chhungah ringawt pawh hian tam tak, mawi zawk, nalh zawk, ropui zawk a awm reng a, zuar thiam ila chuan sum pawh kan la lut ve ṭeuh thei reng awm e.
Ropeway aṭangin Gangtok khawpui kan chhuk-thlir a, mi pakhat chuan man Rs 150 a ni. Chuanna tur pahnih a awm a, pakhatah ṭum khatah mi 24 zel a chuan theih a, nileng ṭhakin chuan tum an intlar zu nia! Ropeway aṭanga nikhata an sum lak luh a tam tham hle ang. Durtlang aṭanga Laipuitlang vel emaw thleng ropeway-a han chuanna turte hi nei ve ta ila, Aizawl khawpui phei chu chung lam aṭanga thlirin a nalh si a, khualzin mite thiam takin han zawrh bawk ila, Gangtok ai chuan ropeway-a chuangte tan chuan a manhla zawk ngei ang, tih chu ropeway-a kan chuan laia ka rilru a ni.
NGAIHTUAH ZUI ATAN
Gangtok bik hi hmun vawt a nih avangin anmahni siam zu ṭha tak tak bakah, state dang siam zu zawrhna dawr a tam hle. Mahse, kan châm chhung hian khawlaiah, chhun leh zanah pawh zu rui ka hmu miah lo a, zu dawrah hian state dang zu aiin anmahni zu siamte an pho lang hmasa vek bawk. Zu aṭang pawh hian sum an la lut tam hle dawn tih a lang reng mai.
Sikkim-a kan châm chhunga an hmunhma kan tlawh tam zawkte aia ṭha, mawi, nalh leh ropui zawk Mizoram hian tam tak kan nei a. Tourist Lodge kan ngah em em laia khualzin min rawn tlawhtu kan nei tlem rei lutuk leh tourism lamah hma kan sawn chak lo lutuk hi kan rawn vei haw ve hle. Sikkim mai bakah, ram chhunga khualzin mite hîp khawm nasat em emna hmun dang pawh ka tlawh tam ve ta hle a, an tih theih ang hi kan ti ve thei a, mipui leh sorkar hi ṭanho thiam a ngai a ni. Tourism Minister, hetiang lama hmathlir thui tak nei kan nei mek bawk a, khing kan rualawhnate khi chu thui tak kan la su kiang thuaiin ka ring a, beiseina sang tak nen ka lo thlir reng dawn a ni.
KA LAWM E
Sikkim fan kualna remchang min siamsaktu Mizoram sawrkar chungah ka lawm hle mai. A ṭul apiang buaipuitu leh sawrkarin hmanruaa a hman IPR Department hotu te, remchang min siamsaktu kan MJA hruaitute leh ka zinpuite zawng zawng chungah ka lawm em em bawk a ni.
- Joseph Lalnuntluanga, Dawrpui