Written by
- Mahmuaka Chhakchhuak

Keimah mi vannei

Mizo Academy of Letters (MAL) chuan kum 60 tlin lawmna atan Vanapa Hall hulhliapah Lehkhabu Pho Runpui a buatsaih a. Lekhabu Pho Runpui (LPR) buatsaih hi thil namai a ni lo a, a hautak em em a, mi dang tan erawh malsawmna nasa tak a ni ṭhin. Lehkhabu ṭha tak takte chu man tlawm zawk, a ṭhente phei chu a man zatve hialte pawha tihtlawm a ni a, lei manhla tak a ni hlawm a, chu hun hlu tak chu tawng ngei turin Lunglei aṭangin Aizawl ka pan a ni.

Lehkha chhiar hi nuam ka ti a, hlawkthlak ka tiin, inchhirawm loh tak a nihna hi ka pawh ve tawh laklawh avangin ka chhiar ve fo ṭhin. Lehkhabu chi hrang hrangte hian ngaihtuahna a tihzau ṭhin a, hlawkna tam tak chhar chhuah tur a awm ṭhin avangin lehkhabu chhiar tur hi ka kawl khawm ṭhin a, sum lei paia ka lei tam tak a awmin mi dangin phal taka min pekte pawh a awm. Chutiang bakah chuan mi duh loh hnu, an paih tawhte aṭanga ka chharte pawh hi eng emaw zat a awm bawk.

Nov. 25, 2024 (Thawhlehni)-ah chuan Lunglei aṭangin Aizawl ka pan a, thlen tlai aṭangin Vanapa Hall hulhliap pan mai pawh ka duh viau nâin, Chhipphir lama kan kal kual tak avangin kan hman ta ngang lo a, tlai lam dar 5 velah Aizawl kan lut ta chauh a. A tuk, Nilainiah chuan phûr takin ka pan a, beisei ang ngeia tlawm tak taka lehkhabu lei tur a lo awm avang chuan manhla ka ti kher mai. Lehkhabu phona dawhkan hrang hrangte chu hmanhmawh lo takin ka thlir kual a, ka duhzawng lehkhabu awm leh awm lohte thlir zelin man to deuh takte pawh a awm rualin a ṭhente phei chu tlawm uchuak tak takte pawh a awm.

Ka duh zawng thlan chhuahte chu a man ka han pek chuan ka sum bawm chu a ruak ta hle mai; sum leh pai hi ka nei lo hrim hrim ve bawk a. Kan ṭhenawmnuin duh hun huna thawmhnaw thar nei thei reng chunga ‘Ka rethei lutuk’ a tih ang loh deuh takin keini ang chuan kan nei lo tih chuan kan nei lo tak tak a nih avangin LPR huna lehkhabu leina man pek pawh hian sum neih zawng zawng zatve hawk a kiam a. Pawi ka ti lo; hetiang aia sum leh pai hman ṭangkaina tur thil dang awmin ka hre lo a, duh leh smart shoe chu nei lo rih mai mah ila pawi ka ti lutuk lem lo e. Ka lawm a, min hautu tur ber kannu ngei pawhin hetiang taka lawmna ka chan hi min hriatthiampui ka ring ru deuh bawkin min hau lo mai thei bawkin ka ring deuh a. Ka lawm thuah hnihna em em awm bawk chu Pu Rawna, Gilzom neitupain ‘Mizo hla leh a phuahtute’ – B. Lalthangliana, phek 753 laia chhah chu a thlawnin min pe leh nghal a, vannei hi ka va inti tak em.

Dr. Laltluangliana Khiangte nena LPR neihna hmunah kan inhmuin zan lama inkawm kan sawi a, thil ṭul leh pawimawhte chhun lama ti zung zungin zan dar riat dawnah Pu Tluangtea te in hi ka thleng thei chauh a. Zirtirtu a ni bawk a, mi kawm hlim dan pawh a thiam viau mai a. Mi dang bula ka sawi duh ngai lohte thlengin min sawitir thei hial mai. Hlim takin kan inkawm a, a lehkhabu buatsaih pahnih min pe leh nghal a, ka lawm kher mai.

MAL Golden Jubilee lawmna hmunpui ber pawh Pi Zaii Hall, Synod Conference Center-ah hmang turin inpuahchahna a kal mup mup a. Hma taka thlen tumin ka thlenna hmun Mualpui aṭang chuan hma takah ka chho a. Dr. L.N. Tluanga inah kal hmasain, darkar khat vel inkawmna hun kan nei thei a, vannei ka intiin ka lawm hle mai. Pu Tluanga hi tunah kum 92 a ni mek a, amah zawk hian min rawn be hmasa zawk lehnghal a, zahawm ka tiin, a chanchin ka han hriat chian zel phei chuan mi chhuanawm tak a nihna ka hriatin a kianga darkar khat vel emaw lek hun ka hmang thei kha ka lawm hle.

Keimah ang bawka Dr. L.N. Tluanga chanchin hi la hre lo in awm ka rin avangin tawitein a chanchin hi han sawi ila. Mizo zinga M.Sc. (Maths) hmasa ber a ni a, post graduate-a Mathematics lecturer hmasa ber a ni a, Mizo subject college-a zirtirtu (lecturer) hmasa ber a ni. Mizorama Education Department Director (Mizo) hmasa ber a ni a, kum 44 a nihin Education Director a ni tawh. Sorkar hna aṭanga bângin Pathian rawngbawlna lamah a kal a, sorkar aṭang hian pension leh eng ilo eng mah hmuh a nei lo nâin, kohhran lamah hian malsawmna tam tak a dawng thung. Interserve-a Mizo missionary hmasa ber a ni a, overseas-a Mizo missionary hmasa ber ni bawkin, a thiamna leh theihnate hi vawiin thlengin kohhran tan a hmang chawl lo.

Dr. L.N. Tluanga hian kum 2023 khan Mizo Literary Award dawngin, chawimawina chi hrang hrang pawh eng emaw zat a dawng tawh. Ph.D. degree hi kum 1974 khan a lo tawh a, a thesis chu ‘Examination as a mode of Measurement’ tih a ni a, Education Department-a Joint Director a nih laia dawng a ni nghe nghe. Hetiang taka mi thiam leh chhuanawm nena inkawmna hun kan nei thei kha lawmawm ka ti a, a lehkhabu ziah – ‘Kawlkil thleng pawhin’ tih te, ‘Hlimna Thuruk’ tih te, ‘Pelendo’ tih te, ‘Thuchah leh Thuziak’ tihte leh ama chanchin ziahna ‘Ar Khawthim Dai’ tihte chu min pe bawk a, lawmawm ka ti hle.

Hetiang taka kei anga vannei hi mi an tam kher awm lo mang e aw ka ti hial a. Duhsakna kan dawn leh hmangaih thilpek ka dawnte hi sum leh pai zawnga chhut chuan cheng sang tam man a ni a, ka tan chuan lawm avanga nuih ver ver rengna tur a ni hial. MAL Jubilee lawmna atana hun buatsaih pawh a nuam hle mai a, hun hman dan chi hrang hrangte pawh a khamawm loh hlawm hle. Tun hma deuha a thuziak ka chhiar nasat em em C. Lalhmingmawia (Mus-a) pawh a hmel ka hmuh vawi khatna a ni a, thlalakpui ka tum viau nain a pilbo hman (?) a, pawi ka ti hle. Samson Thanruma erawh ka selfie-pui hman hlauh. Ka pu em em Pu B. Lalthangliana pawh tun hnaiah vawi hnih ngawt a lo tlusual palh a, a bân awrh chungin a rawn kal hrang hram hram a, lukhum khum a ngai ta tlat bawk nain, a lukhum khum chu a inhmeh hle. Ka ngaihsan leh zah em em Rev. Zaihmingthanga nen pawh chhun thingpui kan intlang thei a. Zaithiam pahnih Lalduhsaki leh Sangtei Khuptong te pawh thla ka lakpui thei hlauh a, Pu T.C. Jonunsanga ai chuan ka chang sang hret e.

- Mahmuaka Chhakchhuak