Written by
- F. Lalremsiama
Chaltlang, Mb: 8415994340

Ram hlui zia vs Kalphung thar (Habitual offender nih inchhâwk!)


Vahui dawta Tualvungi koh thiam manah, Pu H. Lallungmuana chuan Lok Sabha MP nih a hlâwk! Chhan dang a awm nual tho. PC leh ZNP inkawp candidate-in Congress (ruling) party candidate Pu J. Lalsangzuala a hneh. Ani ka han sawi lan hmasakna chhan chu, kan thupui ‘Ram hlui zia tih leh kalphung thar’ tih ṭawngkam hi a sawi lar nasa hmasatu ber nia ka hriat vang a ni.

Ram hlui zia langsar hmasa ber a ka hriat chu District Council hun laia primary school zirtirtu lak chiam kha a ni. MDC-in quota an nei. Min bialtu zar zotu kan ni ve. Middle (Cl-VI) pass zel an la tho.

VC (village council) ṭhiat, rorel lai apiang khan VC an ṭhiat ṭeuh zel. Circle assistant (CA) report tlawh chhan tur an nei zel tho mah se, mipui mimir ngaihdanin a fair lo hle ṭhin!

Hun a kal chho hret hret a, party mi leh sate langsar taka duhsakna a zual telh telh. Aizawl kawngpui kama dawrte hmun leh inhmun semah te, khawpui chhung veng hrang hranga inhmun leh huan ram peknaah a hluar zual chho ta zel a ni.

Sorkar hnathawk lakna hrim hrimah lehkha thiam, matric pass an pung zel a, hna inchuhna a zual zel bawk a, uchuaka party leh laina vel induhsakna ven sen lohin a hluar ta zel a ni.

Vote bank politik a lo lang hma viau. Lunglei chhimthlang Tuikuk leh Takam vote thlahlel zual riau MDC pakhat, Executive (Council) member ni thei tate pawh an puh fal deuh. Politik tui nú a zual zel a, party hlun leh ropui Indian National Congress (INC) pawh a lo lut a, UT pian hmain, District Council-ah an sorkar thei. Politik chîrî a ṭhang zel a, Chief Executive Member (CEM) an inthlak zar zar ta nghe nghe.

Zual zelin, sikul upgrade deficit-a hlan kai tih sorkar (provincialise) leh a dang dang tam tak, tehfung mumal leh angkhat aia party lam rilru langsar taka ruling community chezia thuhruk theih loh kan hmu chho. Chutiang chu thlak nan ‘Kalphung Thar’ a lo puak chhuak ta a ni.

Kan la sawi ve loh pakhat hmaih hauh loh tur chu police constable tam tham lak thu a ni. UT hlim khan department dang angin police 1,000 (sang) rual lai lak an ni a. Fitness test kha tih ngai zen zen loh hmanga thlan khan sawisep/vuivai a hlawh lo. 1st Indian Reserve (IR) Battalion lak pawh kha area/region aiawh (representation) ngaihtuaha lak an ni a, miin ṭha an ti tlangpui. A hnu lam erawh ‘Ram hlui hri chhia’ khan a ei chhe zual ta ber zawk ni awm takin, ngawlvei, ten theih loh hlawl, kut vûng bêr bûrte nen lam an la a, an buaipui zui hle! Inthununna (discipline) lamin a chhiat phah fe niin a lang bawk. Kan thupui hrula ‘Habitual offender nih inchhawk’ tih pawh polit tawng hmangin lal inchhawkte’n ram hlui zia an lantir chhawk tihna mai a ni e.

Kalphung thar chu ‘change’ a ni mai. America (USA)-ah ropui takin kan hmu. SA (South Africa)-ah mingo lal hluar em emna, mihâng hmuhsit leh rahbehna (apartheid) luahlânin change a thleng tawh bawk. Heta mimal langsar pahnihte chu (i) Barack Obama, mihâng (African-American) USA President chuan an lal in ropui White House a luah ve tak kha! U tel lo, SA-ah chuan zalenna sualtu Nelson Mandela chuan kum 26 lai jail bang zût khan lung in a chhuahsan ta! Amah leh mihang ho zawng zawng an lo zalen ta! Khawvelin zalenna dar an vua! Chu chu a ni kalphung thar chu! Ram hlui zia a bo, a va ropui em!

Kan ram riang tê Mizoramah hian nikum ral ṭep lai khan Kalphung Thar hmang tur sorkar kan vote chhuak ve hlawl mai. A va lawmawm em! Obama emaw, Mandela emaw tehkhin vel a rem lo. Kan dinhmun a inang lo a, kan mamawh a inang chiah chiah lo. Mahse, a laimu ber chu a thuhmun lo thei lo. Mahni hmasial loa mipui tana hnathawh (human right – social justice tihpuitlin) a ni. A tahtawlin, remchanna lei zelin, Zoram leh hnam dam khawchhuahna humhim tlat zelin. Rorelna fawng vuantu sorkar leh mipui, mihrâng leh sahrâng hmaa zâm ngai lo thlahte ni awm rengin aw!

A tak ram kalphung thar in dai mek, kum a la vei lo. Thutiam ṭha eltiang neitu, Zoram nghahfak nia ngaih ZPM party mi leh, neutral leh sorkar hnathawk lai te, party dang mi eng emaw zat duhsakna vote nen MLA 27 (2/3rd ) lawih neia sorkar mek hian ‘thu’ a tak tak rama mite hmuhtir hi lo lang zel se la. Thlir ninawm lo, ennawm kan nghak tih hriat ṭheuh a ṭul tak zet.

Sorkar (rorel, statecraft) hi thil namai a ni lo. Tlang hriat a ni meuh mai, mahse, rorel hna tak tak chu a dang zar si. Mahni khaw level-a Union ṭhalai hruaitu sipai sualte vuak hel Mizo Chief Minister hmasa ber leh ram hmangaihtu huaisen Pu Ch. Chhunga chher len Pu Lalduhawma CM kan nei alawm. A pu chhùn se, lo good mup mai se a ṭha ber ang. Sawi tam aiin tih tam, tih ṭhat a ṭha ang.

Thutiam, ‘Ka eiru lo ang’ an tih hi lo hlawhtling ngei teh se. Kan ram leh hnam eichhetu ber pakhat corruption do hi thu ṭha eltiang a ni. Bul ṭantu ni tura intiam MLA 27 zet chu kum 5 chhung chauh atan pawh thlamuanpui tham a ni. A rah kan lo thlir e. Inrenchemin a zui tak tak a ngai. Bul an ṭan ṭha fu. Sipai Pawl (SA) lawm zawng tak (self-denial) a ni tak meuh mai. Chhiah pun leh AMC, LMC leh sorkar corporation (PSU) hotute hlawh punin a zui si a? Dr. C. Lalrampana te, Maliana, Sihphir Venghlun chhiarkawp en chuan mingo politik fiamthu, ‘Robbing Paul to pay Peter’ tihte a ang dawn dawn?

Rorelnaah Pathian ram thlentir tur tihte hlei hlei hi a ṭha ka va ti mai mai em! State Lottery-ahte hian duh aiin a thleng har ta mah mah.

Khar chhinna. Aite chhin lailawkna tak meuh chauh. Kalphung Thar leh ram hlui zia a insual mek. Pu Vawma, hâng dum rûn mai nge chak ang, Pu Keia, pian thiam, zuan zâng, ziarâng mumal mawi tak neitu? A dum hi chu ram hlui zia, politik bawlhhlawh leh tenawm uchuak nen ka hmehbel tlat. Uirê, sam inphiar zawm tih te, inmawngzawm tihte hi chu bo nghal rawh se! Sap hote, Vai hote pawh khuan heti em ema thu chhia hi mahni awmna party kalsan (defector)-te ṭawng khum nan an hman ka hre ve lo tlat. Thu hlu, Brig. T.Sailo pawhin a sawi kha, ‘Theihnghilh la, ngaidam rawh’ tiin Kalphung Thar i hmang ṭheuh ang u. Sorkar hnathawk mek leh pension ten a hun taka hlawh leh pension an la thei ta teh chengte hi Kalphung Thar chu a ṭha alawm. Kal ṭha reng reng teh se aw! Kan zavai tan, lungrual takin, over loin!

Sawi vek tum loin, khêkkhal chin neihte hi a finthlak fo zawk si a.

- F. Lalremsiama, Chaltlang, Mb: 8415994340