Assam Rifles insawn tur hi
Ka hriat theih chinah MNF sorkar hmasak lai, kum 2008 hma aṭang daih tawh khan Aizawl laili lai taka awm Assam Rifles ho hmun hi chhuahtir tumin hma an lo la tawh ṭhin a. Hei sorkar thar apiangin rawn chhunzawmin rawn chhuahtir hi an tum ve ta zel a. Eng atan taka hman an tum sawi awmchhun ka hriat chu auditorium lian deuh sak nan tih bak eng mah tak tak sawi hi a awm ngai meuh lo.
Election campaign thlengin an sawi tel ziah ṭhin a. Eng pawh sawrkar se an manifesto-ah hian a tel ve deuh ziah a, campaign laiin a bik takin. Mahse, tu sawrkar mah chuan an awmna tur hmun an sakna Zokhawsang lama sawn phei thei erawh chu an la awm hrih lo chu a ni a.
Mahse, 26th October, 2024 khan Assam Rifles Lt. Gen. leh Pu Vanlaldina, Commissioner GAD, chuan Delhi Mizoram House-ah MoA, CM Pu Lalduhoma awm lai khan an sign ngei mai a. Kha thil kha insawn chhuahna tak tak tur a nih chuan an insawn chhuak ve tak tak tawh mai ang a; nge tun term chhung chuan tihte’n ka lo ngaihtuah a. Emaw rang tawk hian an insawn chhuak zawk anga tih mai mai ten ka lo ngaihtuah a. A chhan chu ka hriat sual loh chuan agreement Assam Rifles chief of staff ten an sign pui vawi khat mai a ni tlat tawh lo a, MNF leh Congress pawh khan an lo sign pui ve tho vangte pawh a ni pakhat.
Hei hi kei chuan an chhuah hi ka lo hlauh zawk tlat thung a. Article danga ka insawi tawh angin, "Kei chu nationalist ka ni lo, patriot ka ni," ka inti deuh kher ṭhin a. A inzawm lo pawh lo ti u la, in mawh lo ve. Enviromentalist emaw chu ni ve lo mah ila, kan Aizawl boruak tihchhe thei zawnga mi thil ti theite an chet vak ka hlauh em vang ber hi a ni a. Amaerawhchu, ka pian ka seilenna, thlahtute aṭanga chhût phei chuan hriat theih chinah chhuan 3-na, Aizawl mi dik tak ka nih avang pawh ni a mahna.
Kan ram neih chhun khawpui ber Aizawl hi boruak chhe zel leh Aizawl kan hmuh ve phakte, phak loh thlalak hlui kan hmuh phak loh kum 30, 40+ liam tate en mai pawh hian plan awm lo lutuk lo tih a chiang a. Mawi deuhva siam theih reng hetiang mai maiin kan chhuah a. Chu chu tun thlenga architech, engineer rual kan ngah tawh hnu pawh hian kan la chhunzawm deuh tlat tho mai a. He system bawk hi an rawn plan chung pawh hian, ‘from the top’ avang nge, a building chiah hi a nalh a ni deuh mai hian ka hriain ka hmu a. A surroundings nalh ve deuh deuh chu awm ve zeuh zeuh tho mah se, landscaping nalh leh boruak tithianghlim tura kan architechte leh engineer ten an la ngai pawimawih tawk lo leh hmuh tur pakhat mah awm leh si lo chu kan la hnu lam zia a tilang chiangtu niin ka hria. Sum tam tak sen ngai lova park han siam telte leh artificial lake lian lo te te, sangha khawina tur mai mai kan MINECO ramahte sawn a tam tehlul nen, tisawn, office parking ṭha tak nei pawh saw tlemte chauh an la awmte saw a ngaihtuah thui loh thlakte kei lungmawl ve mai hian tiin ka lo ngaihtuah a ni.
Kan peng ta deuh duah a. Ka hlauh chhan tak chu sawi tawh angin, kan khawpui ber vawng daitu ber hi Assam Rifles ho ram chauh saw a ni tih i ngaihtuah ngai em? Treasury Square leh Zodin Square vawng daitu pawh saw eng dang ni lovin bung kung awm ve vang mai mai saw a ni a. Mission Veng leh a chhehvel vawng daitu ber pawh Banglapui bul leh a chhehvel saw a ni a. Chutiangin Chaltlang te, Chammari te vawng daitu pawh Chaltlang kham te, Laipuitlang khamte a ni hlawm. Chu pawh tih tham an ni tawh chuang lo.
Assam Rifles saw chhuak ta se, saw lai hmun saw eng atan ber nge kan hmang ang tih hi kan sorkar apiang hian sawi tel ngai lo reng reng a. Hman nia chanchinbua ka hmuh, "Assam Rifles-te chu border a awm tur alawm, ngati nge khawpui chhungah an awm," te an ti mai mai. Border-ah chuan Border Security Force (BSF) an awm. Ṭhenkhatin kawngte a zauh phah ang a, ṭhenkhat chuan Lammualte pawh kan ta a ni tawh ang a, tih vel te. A thlir thiam deuhin park atante kan hmang ang a, te pawh kan lo ti pawh a ni thei e. Mahse, a nihna takah chuan, ṭha tho mah se, a ho ka ti.
Eng sorkar mah hian eng atana hman tur nge tih hi an sawi ngai lo. Mahse, LSC mi 40-50 chuan CYMA-in an chhui khan an lo nei daih tawh. A neitute chu mi lian tak tak, MLA, Minister an ni leh fur dawn tih a chiang reng.
Han chhuak chiah se chu e, kan Aizawl boruak vawng daitu, tinuamtu, Zo thlifim kan tihte hi Aizawlah hian a awm mang tawh lo mai thei a ni. Khawpui chhung bikah phei chuan, vai ram khaw lum ang deuhvin boruak lum hi a la thaw a la thaw ve mai ang.
A chhan chu mi 40-50 LSC an chhui chhuah thei chuan, kha lo pawh kha engzat nge lo la inphum ru awm ang? A awm zawng zawng pawh lo ni ta reng se, saw lai Assam Rifles hmuna LSC nei pha chin chu nachin kan sawi ang khan, mi rethei an awm dawn lo hrim hrim tih chu thil chiang sa a ni.
Han chhuak vaih se chuan, hma an han la tak tak ang a, kawngte ânte chu a thui lo a, ft. 30 pawn lo zauh phah mahse, a bak chu mall lian deuh deuh leh building lian pui pui a ding khat leh fur ang a. Kawngte pawh short cut eng eng emaw chu a awm phah ngei ang, mahse, Aizawl boruak chu a hreawm tawh viau ang. 30°C chhung lam hi kan average nghal thuai ang tih a chiang sa.
Chuvangin, kei chuan Zokhawsang lamah sawn min chhuahsan ang tih ka hlau ngawih ngawih asin. Ngaihtuah chiang mah the u, a tuartu ber chu a mipui bawk kan ni leh dawn. Anni chuan AC room an nei vek ang a, AC car nen, keini tan chuan kha kha thil theih mai mai a ni ve dawn lo tih hria ila. Chungte a nih avang chuan mi chhuahsan dawn a nih pawn kan enviromentalist hote kha rawn inrawlh vat ru. Chuti lo chu ram mawi deuh, hotêa plan nalh deuh deuh a chhuak thei mai tur hi kan tikhawlovin, mawi lo takin kan chhuah leh thei tih hria ila. Thil lo thleng hmasa tawhte aṭang hian inzir ila, a thlen tawh loh nan theihtawp i chhuah ṭheuh ang u.
Kan khawpui neih chhun Aizawl hi ruah pawh sur mah se, khaw ro taka a chan lo hram nan saw lai hmun saw kan hmun ṭha leh Aizawl veng ngaw hmun awm ve pakhat ang a ni a. New York khawpuiin Central Park siam chhan ber chu an khaw timawitu chauh ni lovin, an khaw vawng daitu atana an siam a ni. Chutiang chiah chuan kan khawpui Aizawl pawh hi park-te leh thingkungte an tirêm a nih dawn chuan, chhuak lo zawk mai se a ṭha mai zawk lo maw? An chhuak dawn a nih pohin condition neiin kan enviromentalist te, NGO ṭhenkhatte hian ṭhahnemngai takin inrawlh se a ṭha lo vang maw?
- K. Zoremtluanga, Mission Vengthlang