Sual leh ṭha indona

Serchhip MLA by-election dawnah khan party pakhat hruaituin, ‘Setana pawl leh Pathian pawl inbeihna’ a tih thu kha a lar viau mai a. A nuihzatthlak angreng a, mipui beng hawng tak speech a ni lawi a. Mipui rawngbawltu awmze nei deuh ni tur hian mipui beng hawng khawp thu eng emaw tak pai nei lo leh, sawi tura huaisenna nei lo tan chuan rawngbawltu effective nih a har khawp mai. Kha thusawi kha thusawi ropui a tling a, sawi tam ngai lovin anmahni lo lam zawng kha chu a dah offside sa vek mai. ‘Setana pawl kan ni bik lo’ tih kha a chhanna hmuh tur chiang sa chu a ni mai a; an lo ni bik lo a nih pawhin, a sawitu lam kha chu an Pathian pawl sa deuh hliah hliah tlat a. Sual leh ṭha indona khawvelah ṭanhmun a siam thiam ngang mai!

A ni tak a, mimal, chhungkua, kohhran leh sorkar chen hian kan nun hi sual leh ṭha indona a ni ni tin mai a. ‘Pathian thuawih’ kan tih pawh hi he thil pahniha an tun din duh zawkna azirah hian a innghat deuh ber ang. Sual hneha ṭha kan tun din zel chuan Pathian thu kan awih tihna a ni mai a, sual kan tun din zawk chuan Pathian thu kan awih lo tihna a ni leh mai awm e.

Office dawhkana hna kan thawh mawlh mawlh laitein heng thil pahnihte hi kan nunah a rawn inkhing a. Sual chuan, “Hlêp ru mai rawh; thiam lo zawk mah se a ni hi tlintir mai rawh; thamna petu zawk che hi contract pe mai rawh,” a rawn ti a. Ṭha thung chuan, “I ram hmasawnna hnathawhna tur a nih kha hlêp ru suh, a thiam zawk tlintir rawh, thamna petu che hi a dik lo a ni, a thamna che aia tam hi a hlêp ang a, Aizawl khawpui tui lâkin, i ram kawngpuiin, college building sakin, damdawi inin, police ralthuamin, kan ram zirnain a tuar dawn, contract pe suh,” a rawn ti bawk a. Chutih huna kan thutlukna chuan sual nge kan nih ṭha tih chu a rawn tifiah mai ṭhin. A hnathawh leh a nuna sual lama ṭang ṭhin chuan Pathian hmingte pawh lam ve mah se la, Pathian hming a narâna lam a ni mai!

Kalphung thar sorkar chinah ka lo thlir vang vangin, open tender fuh tawk lo chungchangah sorkar lam hi sual leh ṭha indonaah sual lamṭang an ni a, a dik lo a ni titute hi ṭha lamṭang an niin ka hmu a. Aikal lak tihtawp chungchangah tihtawp duhtute hi ṭha lama ṭang, aikal lak phal zel duhtute hi sual lama ṭang an niin ka hria. Ration card chungchangah, India sorkarin mipui tana buhfai sem dan tur an hmuh theih chin a siam anga sem duh lam hi ṭha lamṭang an ni a, mahni hmuh theih lo tur, danin a phal loh pawh dik lo deuha hmuhtir hram duhtu pawl hi sual lamṭang an ni. Drugs tawlh leh smuggling-a sumdawn chungchangah a duh lotu, tihtawp duhtu chu ṭha lama ṭang a ni a, pawisalotu chu sual lama ṭang a ni leh mai.

Sikul zirtirtu chungchangah, sikul naupang neih dan mila zirtirtu sem rual leh khawpuia awm ngai awm ngar ngar lova sawn kual duhtu hi ṭha lama ṭang an ni a, a sawiseltute hi sual lama ṭang an ni. Qualify lo chu lak loh leh bân duhtute hi ṭha lamṭang, pawi ti lotute hi sual lamṭang an ni. Office ṭan hun leh bân hun chungchangah, mimalin kan zawm theih leh theih loh chu thu dang ni se, a hun taka kala a hun taka bân duhtu hi ṭha lamṭang a ni a, a hun lova kal pawh pawi ti lo, a hun lova bân pawh pawi ti lo chu sual lamṭang a ni leh mai.

Tu pawh sorkar se la, sorkar apaingin sual leh ṭha indonaah hian ṭha lam hi tung ding thei zel ila kan ram hi a ṭha em em ang. Kan ram hian sum sawi chhuak thei deuh hruaitu a mamawh ber lo va, project siam thiam deuh pawh kan mamawh ber a ni lo. Thusawi thiam deuh pawh a mamawh ber lo va, lehkhathiam deuh pawh a ni lo va, hre changkang deuh pawh a ni chuang lo. Sual leh ṭha indonaa ṭha lam tung ding thei ṭhintu hruaitu hi a mamawh ber. A tam apiang te, a ropui apiang te, a nuam apiang te, a thiam apiangte pawh hi a lo ni lem lo.

Kalphung thar sorkar pawh sum leh pai senna tur lamah leh a hman danah te, hna sem neuh neuhah a thar hlei thei lo a ang rih hle. Sum sên ngai lo te te, sen a hneha sum save zawk mah thilah a thar kan hmu pheuh pheuh. A dik leh dik loh chu thu hran ni se, tuna thar deuh chu mipui leh thawktu lam tana chânna zel a la ni rih a ang deuh.

Kan sawi fo tawh angin, a dik zawk phawt chuan mipui leh sorkar hnathawkte pawhin chân an huam tih hi a lang fiah viau mai. Mipui lam hi chu kan ram siam tur hian kan inpeih viau (2023 electiona kan vote pek danah a chiang hle), mahse, a sem chhuah lam te, a pek lam thuahte a thar leh si loh chuan inbumna rapthlak ber, tun hmaa la awm ngai lo a ni thung ang a, a ṭha lo ngawt ang!

- Rev. Jh. Za Hluna (Paula Pu)