DAMDAWI MAN TLAWM DAWR
Thingtlanga cheng (rural areas) te’n hriselna kaihhnawiha kan pawisa senso zawng zawng zaa sawmsarih pakua (79%) hi damdawi lei nana kan hmanral niin NSO chuan a chhut a ni. Damdawi man tona chhan ber chu a tuamna (packing) leh a cheimawina vel vang hi a ni.
Sorkar laipui Ministry of Chemicals and Fertilizers hnuaia Bureau of Pharma Public Sector Undertakings of India (BPPI) hmalaknain kum 2008 (1st of December) khan mipui vantlangin damdawi man tlawm zawka kan lei theih nan ‘Damdawi man tlawm dawr’/ Jan Aushadhi Store (JAS) chu India ramah hawn ṭan a ni a. A man tlawm avanga quality chhe chuang lo ‘Generic/ Jan Aushadhi’ damdawite hi a man a tlawm theih nan a tuamna changkang lo leh a hralhna hlép pawh tlemte a ni. National Accreditation Board for Testing and Calibration Laboratories (NABL) in a ṭha ngei tih a finfiah hnua a pawmpui chauh he dawrah hian zawrh ṭhin a ni.
JAS Scheme-in a tum ber chu mi rethei zawkte’n damdawi ṭha, man tlawm zawka an lei theih a, ram mipuiin hriselna ṭha an neih theihna tura ruahmanna a ni. Union Minister of State for Fertilisers, Chemicals and Petrochemicals - Hansraj Ahir chuan “Kumin chhungin India ram pumah ‘Damdawi man tlawm dawr’ 3,000 hawn tum a nih thu a sawi. June thla chhungin dawr 1000 hawn hman tum a ni a, dawr zawng zawng hi internet hmangin thlunzawm vek tum a ni” a ti bawk.
Mizorama sorkar hmalaknain 8th May 2015 khan Aizawl Civil Hospital-ah man tlawm zawka damdawi lei theihna dawr Jan Aushadhi Store (Generic Drug Store) chu Health Minister Pu Lal Thanzara’n a hawng. Thu sawiin, Lal Thanzara chuan, "Damdawi zawrhte hi a ṭha a ni tih finfiah vek a ni," a ti. Damdawi dawr ṭhenkhatte'n Aushadhi Store chu an hmansual theih avangin doctor lehkha tel loa damdawi lei theih loh tura ruahman a nih thu a sawi. Vanglaini palai zawhna chhangin Aizawl Civil Hospital Medical Superintendent Dr Rosangluaia chuan, “Hlâwkna beiseia zawrh a ni lo a, mipui vantlang tan liau liaua siam a ni. An hralh chhuahnaa sum hmuh hmangin an inenkawl thei tawk vel mai thei,” a ti. Jan Aushadhi chungchang sawitu Dr Biakthansangi chuan, JAS chu district hospital tinah la hawn leh tura ruahman a nih thu a sawi.
Aizawl Civil Hospital-a Generic Drugs Store-ah hian tun dinhmunah doctor lehkha tel lo chuan damdawi lei theih a nih loh thu dawr bangah chiang takin a intar kuau a. Health Minister sawi ang khian damdawi dawr ṭhenkhatin an hmansual an hlauh vang a ni ngei ang! Amaherawh chu, a chunga kan doctor te’n an sawi ang khian he dawr hi ‘mipui vantlang tan liau liau-a siam, mi rethei zawkte’n damdawi ṭha, man tlawm zawka kan lei a, ram mipui kan lo hriselna zawkna tura ruahmanna’ a nih thu kan hre ṭheuh awm e. Damdawi dawr ṭhenkhat kan venthawn avang ringawt hian mipuiin kan tuar tur em ni dawn? Doctor-in damdawi min chawhna lehkha tel kher lo hian kan duhzawng damdawi chu kan lei thei tur a ni dawn lawm ni? Mi thiam (pharmacist) in an ṭhutchilhna hmun a ni a, hmansual theih damdawi bikah chauh doctor lehkha hi phut ṭhin ni se, hmansual theih damdawi a ni em tih hrechiangtu tur nghah dawrah lehzel pawh doctor lehkha phut a nih tlat chuan a nghaktu kha a zirchhuah thiamna ngei ngeiah pawh kan ring ngam meuh lo tihna a ni mai lo maw! Rin ngam loh nih chu mi pangngai chuan tuman kan duh si lo a. Damdawi hman tlânglâwn deuhah hian enge doctor lehkha phut a ṭulna? Eng ang chi nge an damdawi duh tih leh an lei duh zât aṭangin hmangsual tur leh tur loh chu a hriat ve a, mi zawng zawng angkhata hrut ruala doctor lehkha phut vek hi chu a dik mawlh lo a ni.
Kan inentir nia kan pawisa kên hian damdawi man a daih vek loh chang a tam a, remchang dangah kan hmelhriat ṭhate damdawi min lo leisak tura tirh chang kan ngah a. Hetiang hunah hian doctor lehkha a ngaih tlat avangin dawr ṭhenkhat kan venthawn te zawrh aia tlawm daih zawkna dawrah chuan kan duh ang damdawi kan lei thei lo tihna a ni phawt a, a tlawm thlawn mai a lo ni; zawrh loh nen thuhmun reng a ni awm e! Damdawi dawr ṭhenkhatin a hlawma laka zawrh chhawn tum zawnga hma an lo la palh a nih pawhin a hlawma lei phal lo mai ta se, nghah loh dawr pawh a ni lo va; a ngaihna hria, chhia leh ṭha hriatna thiang tak nei ngeiin an nghah khiau a ni si a.
A reng rengah Jan Aushadhi official website-ah pawh chiang takin ‘JAS dawra damdawite hi doctor lehkha awm lo pawhin lei theih a ni ang, hmansual theih chi damdawi erawh chu doctor lehkha phût ngei ngei tur a ni’ tia a inziak kiau laia buana hmaa kan lo kherh lawk vak hi enge a ṭulna. A leitu turin chiang taka an hmuh theih turin a langsâr lai berah damdawi zawrh ang ang chu pholan tur tih dân a awm avang hian kan duhzawng chu kan káwkin kan lei thei mai tur a ni dawn lawm ni! Nge, venthawn ngai ngawih ngawih mizia kan damdawi dawr neitu ṭhenkhatte hian an lo chhuah ṭhin tawh zawk? Ringlo mi mahin mi rethei zawkte hamṭhatna tura dawr siam kharchhawn hial duhna rilru pua an chuhpui loh laia kristian ram zawkin venthawn tur kan hria leh vengthawngtu kan tawng hi a zialo khawp mai.
Kan venthawnte hi ven ngai miah lo an ni thei a, kan ven lutukna lamah mi rethei kan hrek zawk lél thei a ni tih hi vengthawngtute hian hre tak maw?
Thulaknate :
1. http://dipr.mizoram.gov.in/pre...