Written by
- T.C.Vanlalzauva

Kelkanga ka thil tawn

An sawi Kelkangah ngei mai chuan kal turin ka han inpuahchah ve a, hriat ngai loh ram dai tur ka ni tiin ka in kengkim ve khawp mai a. Chhungte lah chuan harhna chhim tura kal tur ta cheng chu piangthar ngei ngei tur sa hian min thlah deuh reuh ni hian ka hria a, chuvang chuan ka tan pawh piangthar lova in thlen leh mai kha chu a chi loh viau a ni.

Zan tlai tawh taka chaw eisiama kan tih buai loh nan kan kohhran nuho chuan N.Champhai lamah kohhran nuho chu chaw eisiam turin an lo be fel lawk vek a, puar taka kan ei hnuin Kelkang chu kan pan ṭan ta a. Khaw luh hmain Kelkang khaw tlangval tlawmngaite an lo duty a, khaw chhung lamah motor kal vel buai a awm em? Receiptionist kawtah motor dahna a remchang em tihte an han phone a, a remchan loh avang chuan darkar chanve dawn lai chu kan nghak a. Chutah khua kan han lut a, zan lama Vairam bazar an sawi ang maiin mi an lo phu suau suau a, keini chu receiptionist lamah in report-in kan thlenna turte tifelin naupang fel tak takte chuan min hruai liam zung zung a.

Kan thlen inah chuan kan han lut a, khual thleng ṭhang tihtakah ṭha takin min lo dawngsawng a, mahni in ang maiin kan khawsa chho ve lawp lawp a. Kan thlen tlai deuh avangin bethel pawhin kan chhuak lo a, mut dawn hnaih chuan pa ber chuan an ina riahna hmun awl a awm tawh loh avangin anganwadi hnuai lam chu kan mut puan leh thawmhnaw nen chuan min panpui ta a, chutah chuan midang riak ve tur pawh an awm nual a. Thosilente keng mah ila zarna a remchan loh mai bakah midang pawn zar hek suh, zankhuain thosi vi ri karah bante chawnte ben chawrh paha han in hiah suah suah pah chuan zankhua chu kan hmang liam ve mai a.

Kan thlen in inthiarna pan thlakna bul, tui chhawpnaah chuan tui kenna bucket te thing ding pakhata perek khena a inkhai loh chuan inthiar an awm a, a lo inkhai erawh chuan chu bucket te ngei chuan tui khai thlain lungmuangin kan inthiar ve thei tihna a ni.

Chhungkaw pangngai leh khawsa thei deuh, a rethei deuh thleng khian zingtin leh tlai tin ruai pate kan ṭheh a ni hawt mai a, mikhualte chuan a hmingin chawhmeh leh buhfaite chu han keng ve bawk mahila kan kente a lo inang tlangpui a, mi ṭhahnem thamah chuan chi, soda, ajino, tel etc tihte pawh hi mi 60/ 70 thamah chuan a hek ve viau chuan ka ring. An eizawnna ram hna pawh an thawk hman meuh lo a, chutiang tur chuan Pathianin anmahni pui tur Pathian mite a cham tir a, chung mite chuan an ram hna thlengin an thawh sak ṭhin a, inchhung chet leh khawsak rel engkimah an puibawm bawk ṭhin a ni. Pathian hi chu a tha in thil engkim hi a lo ruahman thiam ngei mai.

Kan thlen in nu leh pate nena kan ti ti khawm aṭang chuan an mamawh ber chu 'tui' a ni. Nu ber chuan, “Bethel naah thlarau chetnate an chang a, an in bingbilet a, vaivut zingah an let kual a, paw phungin an rawn haw a, ‘in bual rawh u, insil rawh u’ tihna tur kan nei lo ber hi a hrehawm em em a ni,” a ti. Ni e, tui point-ah khian kutzungte tiat hian a haw ve tar tar a, chu chu mikhual 60/ 70 neiten an in chawi chhawk a ni. Pa ber chuan, “Kan mikhualte hian insilna turte in bualna turte hi nei se kan duh, mahse inthiarnaah tui a lo hek ve bawk si a,” tiin a inthlahrun thu a sawi bawk.

Ka cham chhungin chaw ei dawn leh ei khamah kut ka sil a, ha ka nawt bawk a, inthiarnaah ka hmang bawk a, a bak chu hmai phih nan takngial pawh tui ka hmang ta lo. Motor neiten an thleninte an motor hmangin khaw pawna mite an chawi sak fo a, hei hi a mawi em em a ni.

Ek inte pawh hi chhungkaw pang­ngaiah kum 4/5 te kan lo hmang a, mikhual 60/ 70 thamin an chenchilh deuh rengnaah chuan kum/ thla engzatnge an hman tak ang le?

Tun dinhmunah Aizawl khua tih lohah chuan motor lut chhuak tamna ber a nih a rinawm a, veng pakhat ringawt pawh bus 20 chuangte leh motor tesep te in an in phur lut a, traffic hna tak khi chu an khaw ṭhalai buaizia kan hria, chuvangin kan traffic Police-te khian thawh chhawk se ka ti ngei mai. Traffic police 20/10 vel emaw chenchilh chu a awm ve viau chuan ka hria a ni. Ram rawngbawl tura kan thlan chhuahte an chet a hun e.

An inpekna leh an tlawmna nun mawlh mai khi harhna thlenna hmun atan chuan duhthusam a ni, a hmunhma a remin Pathian ruat tih loh rual a ni lo! Aizawl veng pakhatah hian an thlen ang chiahin he harhna hi thleng ta se kan phun sep sep ang a, harhna pawh hi kan hnawt ṭiau vekin a nia ka rin ni. Anni zawngin sawi leh sel reng an nei lo; hmel hlim an pu reng thei mai khi Pathian nung awmpui a ni tih chu a chiang a ni.

In pangngai ve takah mikhual thahnem tak thleng ve ta reng mai ila eng tak ni ang i maw? An sawi danin kum 2014 September thla vel aṭangin mikhualte hi record a chhinchhiah ṭan chauh an ni a, mi nuaihnih an tling ṭhelh tawh mai. A hmalam pawh hian chhinchhiah lem lohin an lo thleng nual tawh a, in 100 bawr vel lek chunga thil thlengah chuan mihring ngaihtuahna aṭang chuan thil theih loh tluk a ni.

Kohhran tinte pawh hian ṭanpuina thil pek kawngah kan bengvar sauh sauh a, kan ram hruaitute tan pawh ngawih mai mai a hun ta lo! Tui, thlenna leh inthiarna kawnga an harsatna te hi a tihdan kawnghmang chu kan mithiamte hian an hre dawn em em si a. Bethelna hmun hrang hrangte khi nitina mipui sangtel pun khawmna a ni a, zunin ṭha tak tak chu awm mahse hing rum rum lo deuhin a chhuah theih a rinawm, boruaka leng vela zun hing rim hian hnar a verhin ram pawn aṭanga rawn tlawhtute lakah pawh a mawi hauhin a rinawm lo. Pathian hmun thianghlim a nihna nen pawh a inmawi chuang lo, chuvangin faina kawnga thawktu kan Department te nasa deuh zawka an inrawlh a ngai ni ta berin a lang.

Kelkang hmun hi in tih VIP na chi a ni lo a, milarte tan lah han intihveina chi a ni hek lo; ‘mihausa leh mirethei an leng za a, an vaia siamtu chu Lalpa a ni’ tihah hian a tawk em em a ni.

Kelkang kal turte tan chappal/ slipper ken tel a remchang a, bethelna hmunah pheikhawk phelh fo a ngaih avangin bun loh mai a hahdam thlak. Buhfai leh chawhmeh mai piah lamah a behbawm chi, tel leh soda etc te kentel hian kan thlen inte kan chhawk zangkhai ngei ang. Tui hmanna chang kan hriat chuan a chawina chang pawh kan hriat a ṭul hle. Inchhung khawsak relna kawngah thlen inte kan chhawk thiam a pawimawh.

Dispo cup leh thleng helai aṭanga kan ken hian nasa takin tui kan renchempui tihna a ni, a huho a kalte tan a hlawma lei law law a fuh a, a hranpa a kalte tan pawh zokhaw lama kalte kan kep theih dawn avangin a hlawma lei hi a sual lem lo. Toilet paper ken ngat phei chuan nasa takin tui a save tih hriat a ṭha. Motor ṭha vak lo kan ken ṭhin avangin kawng lakah harsatna kan tawk fo a, hei vang hian kan thlen hun awm ruahmansaah a hmun kan thlen loh fo avangin min lo dawngsawngtute nasa takin kan tibuai a, thlen in thlengin harsatna kan siam ṭhin. Hei vang hian motor fit ṭha tak a ni tih kan hriat chian chauh keng ang u.

A huhoin kan kal ṭhin a, kal hmain ruahmanna fel tak siam a ṭha. Mipui zik huai huaina hmun leh thlen in hrang hranga in sem darh tawh hnua ruahmanna thar siam hi a buaithlak ṭhin. Bethelna hmuna zuk leh hmuam tih hi a mawi lo a, phone hman pawh a mawi lo, bawlhhlawh paihnaah chauh bawlhhlawh paih bawk tur. Inthiarna nuam, mutna nuam leh chawhmeh tui beisei loh a finthlak a, kan thathnem em avanga mikhualte in banlek deuh reuha kan awm avangin han cham rei viauna chi a ni lem lo a, thawmhnaw ken tam a ngai lo.

I han kal ang a, bethelna hmunah te i han lut ang a, eng emaw rau nangmahah thawk nghal mai turin beisei suh. Chuti maiin Thlarau Thianghlim chuan a rawn chenchilh lo ang che. A hmunhma lah TV lama i hmuh nen khan a danglam chuang lo. Tihtakzeta Pathian i au a nih loh chuan a ngai ngaiin i haw leh a ngai ang. Kal nawn ngun viau mah la thuawina leh tihtakzetna tel lo chuan a ngaite bawkin i haw fo mai ang. Chhungte tih lawm nan chauh emaw, zu leh ruihhlo laka in break nan chauh emaw, kohhran laka hmingṭhat lak nan chauh emaw, mi phusa vel en duh vang chauh emaw a kal i duh emaw, i kal ṭhin emaw a nih chuan bansan rawh. I tel lo pawhin a lo dawngsawngtute leh thlen in te an buai tawk mai bakah midang a hlawkpui tur zawkte ken a ṭha.

Thu awina nun nen lo chuan he harhna hi chan a har viau ang. He tui nung lui hi a luang darh zel a, Mizoram pawn mai bakah foreign aṭangte pawhin a huhoin an rawn chhim ṭhin a, nunna tui thal turin a mite chuan an pan mek zel e. Tihtakzetna thinlung nena pantute chuan he nunna tui hi an chawi ang a, an in ngei ang le.