Khuangte leh lamin
Vanglaini June 10, 2015-a Kelkang Harhna leh Zokai Theology tih thu Rev. Dr. Vanlalchhuanawma'n a ziah kha ka lo chhiar a, a tlangpuiin a sawi kha ka pawmpui a. Mahse 'Khuangte leh lamin amah chu fak ula' tiha 'khuangte' kha kan Mizo khuangte angah a ngai ni awmin ka ngai deuh a, a dik loh chuan min ngaidam sela.
Heta khuangte a tih hi biak in leh lenkhawmnaa kan vuak ṭhin khuangte hi a ni lo. English Bible-ah chuan 'timbrel' a ni a, chu chu vuak chi a ni lo a, kut dinglama kena kut veilama ben rik chi a ni. Lampui chi a ni a, kan Salvation unauten band music rema an thinga an vai a, an lampui ang chi timbrel sawina hi a ni.
Bible-ah hian timbrel chu hengah te hian kan hmu - Exo. 15:20; Roreltute 11:31; 2 Sam. 6:5:1 Chro. 13:8; Joba 21:12; Sam 68:25; Sam 81:2; 149:3; 150:4-ah te. Kan Bible hman laiah hian 'khuangte' ti veka dah a ni a, lehlin tharah erawh hi chuan hetianga dah a ni - Benchhek - Roreltute 11:31; Sam 81:2; 68:25; Perhkhuang - Exo. 15:20; Darbenchhek - Joba 21:12; Khuangte - 2 Sam 6:5; 1 Chro. 13:5; Sam 149:3 leh 150:4.
Timbrel chu khuang anga vuak chi a ni lo a, kut dinglama kena kut veilama ben rik chi a ni. Mi tam berte hian 'khuangte leh lamin amah chu fak ula' tih kan chhiar ruala kan mitthlaa lo lang chu khuangpu-in khuang vuaa midang kan lam hi a ni. Mahse 'khuangte leh lamin amah chu fak ula' a tih hi chu a ni lo.
Timbrel hi kan khuang ang hi ni ta se, Tuipui Sen kama Miriami leh hmeichheho te kha khuangte nena lam emaw, Jeptha raldo haw a fanuin khuangte leh lama a lo hmuak te kha a buaithlak hle ang.
Chuvangin, Bible lehlin ṭhat an tih fo hi, Bible-in a sawi taka kha kan hriat chian theih dan ber tur ngaihtuahna a ni a. Musical instrument chi khat ni si, a ṭhenah khuangte, a ṭhenah perhkhuang, a ṭhenah banchhek, a ṭhenah darbenchhek tih hi chu a fel lo deuhin ka hria. Hei hi pakhat chiaha lehlin ni se - kutkhuang emaw, benchhek emaw darbenchhek emawah hian a engemaw ber hi hman ni se a ṭhat hmel e. Haulawngah ka kal ṭumin Pu Chalhranga chuan timbrel hi 'khuangchher' a ti a. Mahse khuangchher hi chu drum set-a side drum hi a inhmeh zawkin kei chuan ka hria.
Hemi ka sawi avang hian kan Mizo khuang vuak leh lam hi kan Mizo zia a ni lo ka tihna chu a ni law. Rev. Dr. Vanlalchhuanawma'n hnam zia mila Pathian biak leh hla sak hi a ṭhatzia a sawi hi ka thlawp e. Mi changkang leh dai zauten western hla thluka an sak erawh ka sawisel lo - an tuina leh an thlarau kha chunglama sep kang chhotu a nih chuan a ṭha tho.