Written by
- K.Chhawnṭhuama

Traffic Jam tihbo dan tur

Aizawl khawpui Traffic Jam mawlh mai hi aw! Ram leh hnam hmakhaw thu ziak leh sawi hian ram hruaitu ni tawhte leh ni mekte nek anga lan a awl a, hruaitu vision nei lo riaua ngaih theih tura tarlan pawh a awl hle.

Kan ram hruaitute hi ram danga zin kual nasa, mi khawpui buatsaih dan ṭha leh ropui hmu zing zawk ni siin kan ram tan an hmang ve duh lo mang e tih mai a awl ṭhin. Aizawl Traffic Jam tihrehna tur zarah kan ram ro tling khawpa project ṭha, sorkarin a bawhzui nghal tlaka ka ngaih han chhawp chhuak ve leh bauh ila. He project hi Aizawl khawpui chhunga traffic jam tihrehna tur, motor parking atana in sak hna, Multi Parking Tower Project tiin a hming ka phuah ve tawp mai.

1. Tennis Court Point: Excise Office leh Aijal Club kawt aṭanga sa ṭanin Tennis Court leh a bula traffic point bakah a chhak kawng chho zawng zawng sak hnanin Governor gate bulah, a hma lama Secretariat Office bul thlenga sak chhoh a ni ang. A hmun a rem bakah a building a len tham dawn avangin chhawng sawmhnih thleng pawhin a sak ngam ang. Car Parking atan hian Ft 7 aia sang a ngaih loh avangin chhawng tam sak a har lo tih hria ila. Lirthei sang khat chuang dah theihna tur bakah Department pathum aia tlem lo Office te, Tennis court changkang zawk leh mipui mamawh thil dang tam tak a dah tel theih bawk ang.
2. Transport Building, Treasury Sq: Hemi hmunah hian Temple kawt aṭanga sa ṭanin kawng awmsa zawng hi chu a hnuaiah mawi leh changkang taka awmin kawngpui chung ber chhaklam sipai ram hungna ko bang nghengin ban chhaklam phunin chhawng sawm aia sangin sak ngam a ni ang. Lammual lam kawngpui dung sakhnan pheiin Mahatma Gandhi lim dahna lai hmun awl zau lai zawng Solomon's cave bul aṭanga sakhnan phei vek ni se. Hetah hian Taxi leh Car 1,000 chuang dah theihna a awm thei ngei ang. Lammuala inkhel leh thil tihpui nikhua Parking atan a pawimawh hle a. A hmun neitu Transport Department Office bakah Department dang Office te, Retaurant leh Bank-te pawh a awm thei ang.
3. Zodin Cinema: Zodin Cinema Hall ni
ṭhin hi tuichhunchhuah vel aṭangin sak chhoh ni se. Chhawng sawm aia tlem lova sak ngam a ni ang. Lammuala inkhel leh thil tihpui nikhuaa lirthei 500 vel tal Parking buai lohna tham kan nei tawh ang. A bakah mipui mamawh Restaurant, Sports Department Office leh Bank dah tel ni se.
4. Sikulpuikawn Point: Traffic point bul vel hmun awl thei zawng khuhin Khatla kawn lam panna kawng hnuai aṭanga sa chhovin, Tuikhuahtlang kawng chho hmun awl zawng khuh chhovin chhawng sawm aia sangin a sak ngam ang. Lirthei 500 chuang dah theihna a tling leh ang. A bakah Sorkar Office pawimawh pahnih vel leh Aizawl khawpui chhimlam tana remchang tur mipui mamawh Shopping mall leh Bank leh chawhmeh bazarpui dah ni leh ta se.
5. Bawngkawn Point: Sairang peng
aṭanga Ramhlun kawng hnuai berah State Guest House hnuai zawn kawr ruam thlenga khuh pheiin Chaltlang kawng chhova hmun awl zawng khuh chhovin State Guest House chena sangin sak chhoh a ni ang. A hnuai kawng chu zau zawk leh mawi fel nalh takin a awm ang. Lirthei 500 vel dah theihna bakah hmar lam tana la awm lo Shopping mall bakah Department pathum vel Office te, mipui mamawh thil dang tam tak dah a ni ang.
6. Ramhlun North Point: DIET thlanga LAD Office thlang kawngpui aṭanga sa ṭanin LAD Office hmun leh a chhaka DIET ram pawh a remchang chin sak chhoh a ni ang. A lentham dawn avangin lirthei 1000 lai dah theihna bakah DIET Class Room atan hman a ni ang. Hmar lam huap chawhmeh bazarpui a dah theih bawk ang. A hmun sakhnan LAD Office leh Sorkar Office dang bakah International Standard Swimming pool a dah theih bawk ang.
7. Power House Point: Power House kan tih mai P & E Office hmun aṭanga a chhak lam kawngpuia Parking hmanlai mek thlengin sakhnan chhoh ni se. A lian tham viau dawn a. Lirthei 500 chuang dah theihna khawpa siamin P & E Office bakah New Market Supply Centre atan mumal taka buatsaih ni se. Restaurant leh Bank te pawh mamawh ang zat a dah theih bawk ang.
8. Chaltlang Point: D.C.Workshop, Tran­sport Directorate leh DTO office hmun pumpui hi kawng hnuai aṭanga sak hnanin chhawng sawmhnih aia tlem lova sak ni se. Hetah hian Transport Department Bus leh motor lian te, Transport Department Office pawimawhte bakah motor dang sang chuang park theihna khawpa buatsaih a rem hle ang. Sorkar ram nisa a nih avangin Aizawl khawpui hmar lama Hall lian, mi sang nga aṭanga sing khat lai len theihna tur pawh a dah theih bawk ang.
9. Vanapa Hall: Vanapa Hall hi a hluiin a ṭhing tawh a, sakthat ni se. A kawt kawngpui zawng hi sak hnanin Sipai ram hungna bulah ban phunin in chhungah kawngpui a kaltlang ang. AOC lamah hian a zauh duai theihin a lang a. Kawngpui chung lamah chhawng nga tala sak ni se. Vanapa Hall chu a chung berah awmin tuna Hall let li vela lian a ni thei tawh ang. Motor 500 chuang Park theihna a tling ang. Vanapa Hall-ah eng Programme pawh awm se, Traffic Jam a awm tawh ngai lovang.
10. Vaivakawn Point: He Point hi Govt. K.M. HSS chhak Dawrpui vengthar thlanmual hlui zawng khuhin chhawng sawmhnih vela sak ni se. Aizawl West lam tana Hall lian te, Chawhmeh bazarpui te, Shopping Mall leh motor 1000 vel park theihna bakah Sorkar Department pathum tal Office atan hman ni leh ta se.
11. Dawrpui Point: Dawrpui Area hi hmun pawimawh a niin mihring che vel tam berna lai a nih avangin ngaihtuah ngun a ngai hle. Upper Bazara Civil Hospital peng aṭanga sa ṭanin kawngpui chung zelah Millennium Centre thlengin sak ni se. Dawrpui Multi Purpose Centre tura ruahmante pawh hi a rinluh theih phei chuan a ṭha lehzual ang. Civil Hospital ram chhunga Parking zawng zawng huam chhovin sak ni se. Lirthei sang khat lai dah theihna a tling ngei ang. Civil Hospital leh Dawrpui Area tan a ṭangkai hle ang.
12. A dang: Heng bakah hian Dawrpui Taxi Stand aṭanga Bazar Bungkawn thlengin lirthei 500 vel dah theihna khawpa sak theih a ni ngei ang. Zarkawt Traffic Point te, Chanmari kawn leh Khatla kawnte pawh siam theih vek a ni. Millennium building chung hi Parking atan chhawng hnih vel sak belh theih leh theih loh enfiaha sak belh ngam a nih chuan sakbelh ni se.
13. Sum hmuh dan tur: Ram hruaitute hi an ṭhat leh fin bik vang ni lovin kawng dang dang vanga hruaitu lo ni ṭhin an ni a. Mi ramah tuifinriat hnuaiah rel kawngte an kaltir a, Tuifinriatah thliarkar khawpui an din mup mup laiin heti taka Aizawl khawpui Traffic Jam sutkian ngaihna hre lo niawm taka an buai reng danah hian kawhhmuh an ngai takzetin a lang. Sorkar dinglai pawh hi sports lam thil tana State budget pawn lama central sum fuan hman ṭangkai vanga hmasawnna bakah chuan, eng development mah kalpui thei lo khawpa sum nei lo, Financial Emergency puan mai hlauhawma min hnuk luttu anga sawi ṭhin ni mah se hma a hruai a ngai tho tho si. Heng Project ro tling atana sum hman tur pawh Central leh NEC lama kutdawh, thiamsa bak lo chu kawng ping hlea an ngaih mai takah kawng ṭha kawhhmuh ila, bawhzui nghal tur pawhin i beisei bawk teh ang.
a) Mimal kuta pek: Phalna leh a ruahmanna kawnga sorkar tih ngei tur chin bak chu mimal kutah pek ni se. Hetiang building sa thei khawpa hausa mimal an awm nual ang. Thla tin cheng nuai za tel thlenga hmuh let theihna tur khawpa sumdawnna ṭha a nih avangin mahni sum senga hma la duh leh ngam an awm nual ang. Mahni sumin a daih loh pawhin Bank Loan ṭha mi lak dan ruahmansak ni se. Mamawh aia tam mi an awm thei ngei ang.
b) Construction Company: Construction Company, New Kolkata te, New Mumbai khawpui sa thei khawpa Contruction Company hausa leh rintlak, hun tiam chhunga zo lo ve lo tur an tam a. Agreement mumal tak siama kalpui mai tur.
c) Central puihna: Hetiang Scheme ṭha leh ropui atan hian sorkar laipui leh NEC lam pawh, duh chuan dil ve tho theih a ni ang chu.
d) Sorkar chu phalna pek leh a ruahman kawnga a tih ngei tur chin bakah inrawlh lo se a ṭha. Mimal leh Company chuan eirukna tel lovin sum tlem zawk leh quality ṭha zawk siin hun tiam chhungin an zo thei dawn a ni.
e) Inremsiam: Heng hmun tarlante hi sorkar leh mimal ramte a nih hlawm avangin a bikin mimal ram neitute nen insiamrem a ngai dawn ngei a. A ram neitute tan pawha hlawkpui ngei tur mipui tana tha tho tur siin insiamrem theih vek a ni ngei ang. Sorkar ramte hi chu a neitu sorkar thu a ni mai a. Ram leh hnam hmangaihtu ram hruaitu tan chuan hming chherna tur hlir a ni ngei ang.
A kaihhnawih dang: Heng Multi Parking Tower-ah hian mipui mamawh thil dang tam tak Bank te, Public Hall te, Restaurant te, Shopping Mall, inkhelhna chi hrang Tennis court te, Volley ball Court te, Basketball Court te, Badminton Court te, Table Tennis leh a dangte atana indoor stadium kan tih mai ang chite leh Sorkar Office leh thil dangte dah a ni ang. Nileng zankhuaa hawn a ni ang a, zan riah duh tan a theih bawk ang. Chutih hunah chuan, Aizawl khawpui chhung kawng dungah hian City Bus service lai bak motor din phal a ni lo ang. Zan dar 9 hnu lamah chauh bungraw phur motor lian loading & unloading tan din phal a ni ang a. Kawngpui dungah motor riah a thiang hek lo ang. Chawhmeh Bazar pui leh shopping mall leh Vanapa Hall aia lian Hall dang a awm nual tawh dawn bakah Office pawimawh pawhdarh avangin Dawrpui hmun lun lutuk hi a zia hle dawn a ni.
Heng Parking Tower remchang lai ber zelah Taxi Stand dahin a hmasa apiang kal hmasak dan zui a ni ang. Ramhlun North Point leh Sikulpuikawn Point-te hi chawhmeh bazarpui atan hmantel a ni ang a. Kawng dunga chawhmeh zawrh a awm tawh lo vang. Heng Multi Parking Tower hi computerise vek a ni ang a, motor dahluh leh lakchhuah a awlsam hle ang. He thil hian eizawnna hna (employment) mi sing tel takmeuh tan a siam dawn avangin lehkhathiam hna hmu lo an tlem phah deuh ngei ang. Tin, Sorkar tan sum hnar (parmanent source of revenue) ṭha lutuk a ni bawk ang. He Project-in Traffic Jam a sutkian dan tur hi chu a chiang sa a. Chu ai maha ropui, kan ram leh mipui economic dinhmun a siamṭhat dan tur mawlh mai hi mi thiam zawkten han ziah chhunzawm teh se.
Heng Multi Parking Tower hi Sorkar ta pakhatmah awm lo thei se. Sorkar ram nisa hote pawh hi Public Private Partnership emaw Privatisation kalhmang mumal taka kalpui a ṭha ang. Chutih rualin sorkar Revenue hnar a ni tho ang. A neitu mimal leh Company zalenna hnuaia enkawl a nih chuan engkim felfai takin a kalpui reng theih dawn a ni. Kum hnih chhunga zawh tura ruahman ni ta se. Thla ruk chhungin eng emaw zat chu a hman theih nghal hial maithei a ni. Ram leh hnam, sorkar leh mi tin tana a ṭhat dan tur chu sawi mai sen a nih lohzia kei aia hmu thui leh thlir thui mi tam tak an awm ang tih ka hria. Lo ngaihtuah zui ve phawt mai teh.