Tualsumsu leh zunhindawt
Tualsumsu leh Zunhindawt hi naupan lai aṭanga ka thawnthu hriat tawh a ni a. Ka lo um-e liam mai a, zan thim hnuaia an sawi chang chuan hmulthi ding sung sung chungin ka ngaithla ve ṭhin. Tun hnua rual u deuh ka titipui chang hian ka zawt ṭhin a, an chiang bik lo. Zeldin thubawl hmanga tak tak ni theia kan rin tak mai mai a nih hmel e.
Tualsumsu hi ṭhangthar tan chuan hriat loh ve theih tak tur a ni. Hmeichhia, a bikin nuho an su tlangpuia hriat a ni. Zan rei tawh, mi mut reh tawhah hian tuallaiah a lu lei vit zawngin an su tlet tlet ṭhin a ni awm e. Hetianga su ṭhinte hian a tuk zingah chuan an chhip a kham ṭhem ṭhum thu an sawi ṭhin nia. Hetianga suk chingte hi an suk laia man an nih chuan an bansan hlauh thei bawk; tual sum an su tih inhre lote chu an thi thuai a, a inhriate chungah erawh eng a ni chuang lo a ni awm e. Anmahni tak tak su leh a hmu leh man tawhte ngei pawh awma sawi a nih laiin James Dokhuma chuan anmahni taksa tak taka su ni lovin an thlarau kha tualsumsuah a ṭang a ti (Ṭawng un hrilhfiahna).
A enga pawh chu lo ni se, tun hnu hian chik zawkin kan ngaihtuah a, “Phawngpui tlangah zawhte ki nei a awm a, a hmu apiang an thi a, tuman an la hmu lo” tih a ni chunga kan thi zel tho ang hian thil tak tak ni pawhin ka hre ta lo. Chhip lei vit zawngin mi hriat tham khawpin su dup dup ta ila, mihring lu hian rei a tuar zovin ka ring lo. Tin, kan titi-ah hian zahmawh rawngkai chu sawi loh, a rim nam deuh khawp hial pawha sawi hi a tam zawk chuan kan hrat zawng a ni ve hrim hrim a. Khatih lai khan kekawrte an la ha lo tih chu chiang sa; tualsumsu nu lo awm ta se, a tual-sum-suk aiin a mal varzia leh a behbawm thu an sawi ring ve viau lo'ng maw? Hetiang thu hriat tur a awm loh laia a hrang lai (hlauhawm lai) chauh hriat tur awm hi awih har ka ti.
Tin, mi tualsumsu lai a tak ngeia hmu inti, man pawh an awm tih hretu an awm laia James Dokhuma’n ‘an thlarau’ a tih nen khaikhin hian rin dan zawk tur neih thiam a har. Ṭhenkhatin ‘an taksa ngei’ an tih lai leh ‘an thlarau’ tih karah hian a la hmu ve lo tan chuan rin loh law law a fuh ang.
Zunhindawt chungchangah chuan sawi tur a tam vak lo. Hmanlai chuan an mut dawn hnaih leh mut hnua an zunna ber chu luhkapui a ni. Chung an zun chu luhkapui hnuai aṭangin Zunhindawt chuan a lo dawt ṭhin a ni awm e! Electric eng chu sawi loh, thla en loh zanah zun chhuak em emin kan va zung ang a, kan zun chu zunhindawtin a lo dawt ri hruih hruih ang a, hmulthi ding sung sungin zung zo hman si loin ip chungin kan tlan luh duh hmel! Zunhindawt hlauh laklawh avanga nu tling pui zung tura inhruai chang a awm ve khawp ang le. Amaherawhchu, zunhindawt chanchin hi tualsumsu ang chuan kan hre lar tawh lo; a hunlai kha a hmanlai tawh zawk a ni ang e.
Tichuan, zunhindawt chungchang pawh hi uluk taka ka ngaihtuahin mi hurherh (sexually perverted) te thiltih nia ngaihna ka nei nghet ta khawp mai. Hman laia an thil chin ṭhin pakhat chu mipa leh hmeichhe tawm fal enthlak leh ngaihthlak ruk a ni. Innei thar tir, lawiṭhat zana an sawngbawl dan leh enthlak dan mawlh kha a lo mawl theih ṭiah ṭiah teh e!
Zan mut dawnah mo lawmtute an ṭin dawn chuan mo neitu chu a ṭhianten a kut leh ke-ahte emaw an phuar a, an hawsan ṭhin. Mahni in lama haw ta mai lo chuan innei tharte in hnuaiah nupa thar chetla thawm ngaithla turin in ban vuanin beng an chhi kar ta a. Kut phuara awm reng thu awm suh le, a nupui thar hnenah chuan a kut phuar phelhsak tura a hrilh veleh inhnuai lam aṭangin, “Le le leh leh, a phelhsak chuan a xx ngei ang” an lo ti ta ṭhin a nih chu.
A tak ngeia ngaithlatu pa pakhat chuan fur khawchhiat laia a thil tawn a sawi a, “Kan khuaa nula hmelṭha ber, ka lo ngaihzawn ruk ve em em ṭhinin pasal a neih zan chuan thawm dim takin ka kal a, in ban remchang hmasa chu vuanin beng ka chhi ta kar mai a. A hnu lawkah chuan khawpui a lo ri dur dur a, chutah kawl eng zetin a rawn phe mai chu, inhnuai ban zawng zawng chu kan lo chelh kim ṭhap hlawm a” a ti. Hetiang an nih avang hian innei thar zakzum deuhte chuan lawiṭhat zan hi an hmang ṭangkai hlei thei lo fo a ni awm e.
Hmeichhe pasal nei thar, an pasalte chet hmang leh khawsak dan la hre mumal lote pawh zan thim hnuaia bum duh tawk an awm. An pasalte zawlbuka an mut hlanin inthlahrung hauh loin a rukin an haw khalh a, an pasal ni awm takin thimthamah an va che ta mai ṭhin a, chu chu ‘lawithlem’ an ti. Hetiang khawpa dàm lam thil ngaina an lo nih ve avangin zunhindawt kan insawiṭhaih ṭhin kha thlarau sual chetna lam ni lovin tisa chakna sual neiten hmeichhe zung enthla tura an chet chhuah dan a lo ni zawk ang e.
Tualsumsu leh zunhindawt chungchang hetianga kan sawi avang hian malmak mai lovin kan hriat thin ang khan hre chho zel tho ila, amaherawhchu, khawchhak leh vai film lama a changtute an thlawk duai duai ang deuhah i ngai thung ang u. Thawnthu leh lemchan lamah chuan tualsumsuin suk chhunzawm sela, zunhindawt pawhin dawt zel teh se.