Suangtuahna khawhar
Engtik ni leh zan nge ka hre thei mai ta lo, ka zanmu ṭhangharh leh chu ka muhil thei ta reng reng lo a, khum laizawlah chuan kan naupan lai aṭanga tlangval nun kan zirchhoh lai, kan tleirawl chhuah hlim lai hun te chu ka chhui kir a. Bul lawka “Damchhung atan’ tia Pathian leh a kohhran hote hmaa ka lo tiampui ka ṭhiannu tui tak maia muhil thawri sek sek pawh zah zolovin biangah thlantui ni lo, mittui ngei mai chu a lo luang hial ta niin ka hria.
Ka suangtuahna mitthla chuan kiltin kiltang a hrut chhuak a, May thla, June thla leh July thla, fur khawchhiat zual lai ber ruah tam tak tak sur zawh hlima fur tuiluang ri hum hum ṭhin, ruah sur ban hnu reilotea kam leh duak si
ṭhin hriatphakna hmuna kan nu leh pa, unaute nen thlam bang awng siarsuar chhunga kan riah ṭhin lai hun te ka ngaihtuah a lunglen thlak ngei mai.
Chutianga ruahsur a han hnu, tuiluang thawm pawh a reh leh duak theih lai chuan zofate hringnun zinkawngah erawh kan sulhnu hmun hluiten khuarei kum tam ral hnu pawhin kian zai reng an rel ve si lo. Hlaphuahtuten “Furkhaw khuangruah surte hianin kianni a nei leh si ṭhin, mahse, ka hriatrengna (hmangaihna) che erawh hi chuan kianni a nei dawn lo’ an lo ti hial reng a ni. Mizoten kan thinlung pheka kan chhinchhiah tawhte fur tuiluang anga thamral leh mai ṭhin ang a nih lohzia chu he hla thu hian ka thinlungah a rawn nemnghet nawn leh ta.
Chumi zana ka nunkawng chuan muthilh zui leh mai na kawng a zawh thei tak tak dawn chuang lo tih chu ka in hre chiang khawp mai. “Zankhuaa kawppuite bula mittui nen hun hman ai chuan ‘tiin ka tho chhuak ta hial a, chhuah chhawng varandah lamah chuan ṭhu chhuakin chhim lam tlangdung leh hmar tlangdung bakah khawchhak lam chu thui tak thlir tur awmin ka hawi ruai ruai a, kan inbul herhse kunga thangfen riak thawm tih mai loh chu thawm dang reng reng hriat tur a awm tawh lo, a reh hian a reh vawng vawng a ni ber.
Suangtuahna chi hrang hrang karah sulhnu hmun hlui ngaih leh lunglenna chuan ka ke ler aṭanga chip thleng chuan min fanchhuak leh ta, “chhung kim tea hlim laini zawng kha, ka ṭahna an chang zo ta e” tiin hla thu tlemte chu chhungte hriat hlau tak chung chuan zawi te tein ka sa a. Kan naupan lai hun, Primary sikul leh Middle sikul kan kal lai, kan nu leh pate uapna hnuaia nitin zantin hun kan hman lai te mitthla-ah a rawn thar leh uai uai a, insum a va har tehlul em.
Khaw khata chhungkaw rethei, nitin eitur dapchawpa seilian leh khawsa nimah ila, chhungkua inhmangaih leh duhsakna tinreng in hlanna maurap ina chen lai kha ka ngai zual ṭhin. “Tunlai hunah chuan zanlai dar 12 thleng pawhin chhungkua kan haw kim hlei thei tawh lo va, zing lamah ni se, chhungkaw kimin hlim taka inhmuh lai reng reng a awm thei tawh bawk hek lo, hetiang hian zofate hian hma kan sawn chho zel dawn a nih chuan he kan Zoramah hian Kristian chhungkaw ngelnghet din a va har dawn em” tite’n ka ngaihtuah zui ta zel a.
Tunlai Zoram khawvela chhungkaw tam takin harsatna kan tawh mekte chu mahni leh midangte lainatna thinlung nen ka ngaihtuahna chuan mittui hul lam tawh chu min kohchhuahsak leh ta. Hmanlai kan pi leh pute kha mawl deuh zawk anga ngaih ni
ṭhin mah se, an taima a ei tur tlakchham hlauvin an awm ngai lova, ṭhenawm khawveng in duhsakna an ngai pawimawh em em ṭhin. Tunlai hun angah hian khang kan pi leh pu, rualduh mual liam tate kha rawn tho leh se chhungkaw thar min dinpui an va chak dawn em.
Ruahsur cherh cherh a reh a, van boruak pawh June thla zan boruak a mawi lovin a thiang kuk a, thla rallam zanrei hnua rawn chhuak eng mawina pawhin ka ṭhutna lai chu a herliampui ṭan tawh a, boruak pawh a vawt tan ta. Kei pawh hriat loh karin ka ṭhutna hmunah chuan ka lo muthlu a, ṭhenawmte ramar vulh khuang tawite chuan min tiharh ta. Chumi zana ka suangtuahna khawharthlak tak chu ṭinsan zai relin tui taka lo muhil thawri sek sek kan’nu sirah chuan inthlahrung tak leh tihharh hlau tak chung chuan ka muhil zui ve ta.
- Lawta Khiangte