Zohnahthlak Inpumkhatna - Lalmuanzova Khiangte, Lunglei

Burma ram inthlanpuiah an second vice president at^n Henry Van Thio thlan a ni a. Zohnahthlak dang ram hruaitu at^na thlante pawh an awm nual. Tlawmngai p^wlte pawhin a hmunah kal chilhin an han chawimawi hial a nih kha. Boxer Mary Kom khan lawmman a lak chhoh mawlh mawlh lai khan ‘Zohnahthlak’ tiin chanchin thar lamah kan lo hre vat ṭhin a. Boxer Zoramthanga (L) kha Burma lama lo tal hrep ṭhin a ni bawk. State pawna mi chawimawi tlakte kan hmuh hian kan inti unau viau ṭhin a. Thil ṭha leh kan tih ngei ngei tur a ni. Mi naran kan en dan erawh a dang deuh fo niin a lang a, a pawi hle a ni. State danga awm kan unau chawimawi tlakte chawimawi vat hi hnam inpumkhatna zel a ni a. Chuti ang rilru pu pha lo lehkha thiam (degree s^ng tak tak nei) zingah an la awm nual mai. Chu tih rual chuan mi hming ṭha tak ni lem lo pawh kan unaute tho an ni tih hre nawn leh ṭhin ang u.

Zoram ṭhen darhin a awm: ‘Ṭhen darha awpbeh’ tih thupui hmangtu mi ngote khan an lo hmu chiang hle mai. Ramri siam a nih tak avangin Burma, Manipur, Assam, Tripura, Bangladesh-ah Zoram leh zohnahthlak tam tak ṭhen hranin kan awm ta a, hei hian hnam inpumkhatna pawh thui tak a tichhe tel a nih hi. Tun thlengin ramri chhunga awm chauh chu mizo emaw inti te kan awm a. Ramri siam chawp p^wn lama awm te hi hnam dang mi (foreigner) vek emaw ti tlat kan la kat nuk a ni. Sap hoin kan thluak min s<ksak kha kan la tuar niin a lang. Hnam khat leh chhul khat kual kan ni tih hi i hre thar leh ang u. Zofate hi awm darh reng tur kan ni lo. Huang khata kan inzawmkhawm leh hun i beisei tlat ang u.

Mi sual tlemte vangin: Hman kum khan awm ṭha duh lo ṭhenkhat; tualthah, rukruk, pawngsual, ruihhlo zawrh leh adt., hreh lote avangin Burma ram rim nam nia kan hriat chin kan hnawh chhuah chiam tawh kha. Kan unau tam tak, khawchhak lama lo awm tawh an nih vangin ram dang miah kan puh a. Zoram chhuahsan tura kan han ti kha a rapthlak z^wng ngawt mai. Khati ang kha kan ti nawn leh tawh lo vang. Burma-ah hian Zohnahthlak tam tak, kan unaute ngei an cheng a ni tih hrethiam lo hi vote nei tawh zingah pawh kan la awm ṭeuhin a rinawm a. Tun hnaiah (hman
aṭangin a ni zawk awm e) kan ram hruaitute leh tlawmngai p^wlten kan chhehvela kan hnampuite an ngaihsak thar hi a lawmawm hle. Mi sual tlemte vangin hrut rual puk puk tawh lo vang u.

Mizo ṭawng: Mizote vanneihna chu ram pumah Mizo ṭawng hi kan hre deuh vek. Kan chheh vel ramah kal ila, khaw pakhatah pawh ṭawng chi hrang hrang hman a ngai a. Keini chu Mizo ṭawngin engkim kan ti ho thei deuh vek. Tin, mahni hnam b$l ṭawng hmang hi kan la awm nual a, hmun danga an han chhuah ch^nga
ṭawng pai deuh nia kan hriatte lo nuih chiam emaw, hnam dang anga ngaih tlat emaw te hi thil ṭha tak a ni lo. Mihring inbe thei lo chu a inpawh tak tak theih loh. Ṭawng thiam tlan kan neih hi Mizote malsawmna dawn zinga hlu ber p^wl a ni.

Inpumkhatna: Kan ram hruaitute leh inpumkhatna veituten ‘eng tikah emaw chuan Zofate hi rorelna pakhat hnuaiah kan la awm leh ngei ang’ an ti ṭhin. Tih luihnaa ramriin min daidan lai hian rilru inpumkhatna hi vawng nung tlat ang u. Kan thinlung hmun khata a luan za tlat chuan rilru mai bakah a tak ram changin kan la inzawmkhawm leh ngei ang. Zohnahthlak inpumkhatna hi a p^wl (party leh tlawmngai p^wl) ang z^wng chuan ṭha kan ti vek ni pawhin a lang. Mipui hian inpumkhatna thu hi kan la tuipui pha chiah lo em aw tih theih a ni. A p^wl ang zawng tala kan harhchhuak hmasa hi a hlu ngawt mai.

Ṭum khat chu : Lungleia veng pakhat chuan Burma ram aṭanga lo pem chhungkaw pakhat hi an venga awm an lo phal lo bur mai a. “Burma mi in ni ang…” tiin an lo hnawl hmiah mai a. Anni chhungkua, khi lama an awm lai pawha inti Mizo em em mai leh Mizo ṭawng la chhawm nung ngar ngartute rilru an tin^ khawp mai. Veng ṭhenawmah an va insawn ta a. Chu veng chuan puitling leh rilru zau tak puin engkim - vote, ration card, Job card, adt., an lo pe vek mai a. Insawn fuh an intiin rilru dam takin an ram ngeiah an cheng ta a ni. Zoram hi Zohnahthlakte inpui lo ni zel se la, kan unaute hi veng dang sial angin en fo tawh lo ang u. Zohnahthlak impumkhatna tura kawng a kuak zel rual hian inpumkhatna lam hawi tura inzirtir kan la ngai nasa hle bawk.

Puitling viau tura ngaihte pawh hian ramri piaha awm te leh hnam b$l ṭawng la hmangte hi an hmu hnam dang mi fo mai. Zoram an humhalh duh vanga fimkhurte pawh an ni ve thei tho bawk a. An fimkhur dan erawh a thliarkar rilru deuh. Tuna Mizoram map chhung chauha awmte hi Mizo kan ni lo a. Tin, Mizo ṭawng hmang chauh hi Mizo tih tur pawh kan la ni chuang lo. Ṭhen hrana awp beh thu rawn hlawhtlinpuite thu leh hla khan kan rilru min la bawhbet reng a lo ni thei. Chu vangin, “Pawih mai mai” tih te, “Mizo two (2),” “khawchhak chhuak,” “Mizo suak,” tih nulh nulh ching khawpa hawi zau lo hi veng tinah an la awm fur reng a ni. Vaiho te, Tuikukho te leh Takamho te hi kan ram leh hnam t^n thang leh f^l dik tak zawk an ni. Mahni hnampuite rilru natna siamtu nih loh hram tum ila. Zofate hian inpumkhatna kawng kan zawh mek a, kan awm hmunah kan lo ṭangkai thei lo a nih pawhin a tidarhtu leh unaute rilru hliamtu nih loh hram i tum ang u.