Written by
- C. Vanlal Ruaia
9862569310

ZPM Ministry hi a hnâr fim zel se

A hnar a fim chuan a mawng lam pawh a fim ṭhin. Kan CM-in CM a nih hmaa a sawi chu tunah hian a la dikin a lang. Dik zel turin beisei ila. A hmaa sawrkar nuam lo zet mai resticted tender, Covid hripui hnuai aṭanga chhuak kan ni bawk a, kan lungawinate pawh a sang lo bawk nen. Tuna kan CM chu all India service bang Lalbahadur Shastri National Academy of Administration, Mussoorie leh Sardar Vallabhai Patel Police Academy, Hyderabad-ahte administration lo zir tawh a ni a. Chu mai a la ni lo, Indian Lokh Sabha-a ex-MP a ni a. Kimtlangah a palian ṭha bawk a, vai ho zah kai ve phak a ni a. Depde taka nun chu a inhmeh lo viau ang. Mipuiin beiseina sang tak an nei a ni.

Ministry a kalpui chiah khanm “Min luahlan leh tur chuan kan tih ang an tih ve a ngai ang,” tia a sawite phei chu a challenging hle a ni. Ṭawng hnem lutuk lova thawk bawrh bawrh (work more talk less) turin mipuiin kan beisei. Rambuai hrehawm tak Mizoramin a tuar a, remna siam leh hnu pawhin kum 38 Mizoramin India budget leh vohbik sum Non-Lapseable Central Pool of Resources (NLCPR) te, Development of North Eastern Region (DONER) tlan hian kan awm tawh a. Mahse, state rethei ber leh intodelh lo ber kan la ni hi a zahthlak deuh.

Nikum November hma lam khan Central Minister-te’n Mizoram hi an rawn tlawh chamchi a. Sihhmui lei dawh ṭhat a nih avangin kan Airport aṭanga Aizawl panna kawngah Sairang-Buichalli kawngah an rawn tlanpui ṭhin a. Kawng chhia, tui tling diak nâl an rawn paltlang ṭhin a. Engtin tak min ngai ang maw. Suma vohbik kan nih lah an hre vek si. A lo hmuaktute tan khan a zahthlak duh ṭhin ngawt ang.

Tuna kan sawrkar thara kan CM hi a chungah mipui beisei a sang a. Indian budget a chunga kan han sawi North Eastern Region package zawng zawng hrethiamtu a ni a. Kan Chief Minister-te zingah hian mark sang tak siam theitu a ni. Kan politician ṭha tak kal ta Brig. T Sailo ang kha a rawn ni thei a ni. A hnar a fim chuan kan minister viak ṭha tak takte pawh hian an thawk ṭha khawpin a lang rih a ni.

A hma lama kan ministry-ah khan khawpui kawng chêp tak taka VIP siren tiria mipui tlan lai vai ding a, an tlan angte kha tunah chuan kan hmu ngai ta lo thil thar lawmawm tak, Great Change a thleng a, a lawmawm hle. An thil ṭha tih tam tak a awm, sawrkar hnathawk hlawh, salary chu thla tirah a lut ta zat zat mai. Ni 15/20 vela lut leh ni khata lut chu inang lo tak a ni. Tun anga a kal chhoh beuh beuh a, hna an thawh ṭhat chuan sawiselna chu a rêm telh telh dawn a ni. An dik chuan an huaisen ngei dawn a, dik lohna leh hlemhletna zakkep chung chuan tu mah a zilh ngam loh. Sawrkarin thil a tih tak tak chuan bureaucrat-te tan thil tih ruk ngam a ni lo va. Ministry kal ta lamah khan a lal berin, “Sawrkar deptt hotute sum dik lo taka hmang an awm,” tihte an sawi kha. Hrem theitu a ni a, hrem mai awm a ni a. Hrem thei dinhmunah a ding lo nge tih chu public zawhna a ni ṭhin.

Hman deuha minister pakhat chuan, “Tunlai ṭhangthar mut nachang hre lo, thawh nachang hre lo,” a ti a. Tunlai ṭhangtharte chu an hrin a ni a; ngaihtuahna thuk tak a hmang lo nge, chakai nufa kal inzirtir a ang. Brig. T Sailo khan leilet leh tui lak a survey-na kawngah, engineer dulah tiangin a hawlh, an ti a. Sum tam tak kal raltir a, lu pán hnathawh a hmuh khan a thin a rim a ni. Dul hawlh tur khan dik hmasak a ngai tlat si a. Dula hawlh tur hi Brig. T Sailo hnuah pawh khan an tam mai thei a; mahse, an hawlh ngam tlat lo ni maw? Tuna kan CM lal berin eiruk a do tlat avangin eiru chu a hrem ngam ngei turah mipuiin an ngai a; chu chu mipuite thil thar nghah (great change) chu a ni.

EIRUK DO

Kan CM hian eiruk do chu a chorus a ni a. Rahbi thar Mizoramin a dawn ṭanna han ni se. A hma lama sum chungchanga India rama special kan nih kan sawi ta a. Ṭha taka sum kan hman hi Central India lawmna a ni a, kan ram tan a ṭha hlei hlei. Tin, kan zahawmna a ni bawk. Delhi vela sum zuk sawi chhuah rawn puan vak vak ang chi pawh hi ri tawh lo se. Mahni pumpui ṭanghma ngai lutuk, thlarau rethei politician hi lo bo tawh se. Kan ram hian intodelh lam pan ve se. Ram hausak zar zoin mimir hi foreign ramah kan thih hmaa zin vete kan chak hi. Brig T Sailo-a’n, “UT suma ram developed ringawt pawh hian Mizo mipuite hi foreign a zin mai thei tur vek kan ni,“ a ti.

KAWNGPUI HNA HMASAAH

Kawngpui hi mipui nawlpuiin kan chhawr ṭangkai, development kai rualna ber a ni a. Kawngpui pawh khawpui chhung an siam mek. Khawvel khaw lumin climate a tihdanglam nasat em avangin fur pawh a inṭan hma mai thei a. Kawng siam nan hian hun bik, ṭhâl lai a ngaih avangin sawrkar hian ngaimawh hmasak (priority )-ah nei se. Mizoram mipui hi an va lawm dawn em. Sawrkar hmel ṭha taka a lanna tur pawh a ni chiang. Ministry hmasa lamah khan Mizoram kawngte India ram state dang aiin a chhe bik lo, tiin an insawi mawi ṭhin a, mahse, dâwt a ni tih kan hmu.

Kawng chungchangah hian kum 2017 vel aṭanga Luangmual Industry thlang Setlak lui Aizawl Greater Water Supply Scheme-in pipe lian a zuk phumnaa kawngpui metal road an laih chhiat hi siam miah lohin a awm char char a. Sakawrtuichhun leh Luangmual Industry te, Central Jail leh Jail Veng, etc. te chuan kum 5 vel tawp kkawng chhia chirhdiak leh nâl, kawng khu an tuar a, an khawngaihthlak hle. Bialtu MLA (Adviser to CM ni bawk) hian a hriatpui ang chu maw. He kawng pawimawh tak mai hi Rangvamual lei tlahniam a chhiat apianga Lengpui Airport panna a ni a, kawng dang a awm lo va. He kawng hi tunah hian metal ve tur a ni mek a, mahse, side drain hi siam ṭha lova an blacktop ve ri ngawt a nih chuan tui tlingin a tichhe leh vek dawn a ni. He kawng hi leveling dik lo a tam mai a. Kawng chhaka tui dil ringawt, luan chhuahna awm lo a awm nual a, sawrkar hian ngun deuh hlekin han siam se.

Tin, Ramrikawn aṭanga Sakawrtuichhun rama kal Sihhmui bazara chhuak thla Airport panna tur hi a puitlin hun a nghahhlelhawm hle mai bawk a. ZPM Ministry hi a hnâr a fim a, ṭha taka ro an rel a, mipuiin rahbi thar an hmuh a, an lungawi viau mai phei chuan Mizoram party zinga pakhat (a hming sawi lo ila) hian chuan a chhiat phah ve ngawt ang. 

- C. Vanlal Ruaia, 9862569310