Special category state
Sorkar laipui chuan special category state-a nihna a pek ṭhin tihtawpin 14th Finance Commission chuan ruahmanna a siam mek a, he ruahmanna hi Hmar Chhak state CM ten PM Narendra Modi hnenah an thlen tawh a ni. Hei bakah hian Tripura leh Assam te chuan nasa takin an sawisel a, hma pawh an la nasa hle. Heng state pahnih hi Hmar Chhaka state hausa leh, special category pawh tibo se, a tuar na lo ber tur state ve ve an ni.
Hman deuh khan kan CM, Pu Lal Thanhawla hian special category state tihtawp chungchang ṭha a tih loh thu a sawi chhuak a, tualchhung chanchinbuah pawh an tichhuak nghe nghe. Hei bak hi chu Mizoram sorkar hian Central-ah hian thawm a nei lian em em lo; a tuar nasa ber tur state kan ni chung hian kan ngawi thei ang reng hle. Nasa taka nawr ve âwm ta niin ka lo hria a, keini ang state pachhe tan chuan a thlakna tur a anpui dang emaw, ruahmanna dang an siam a nih ngawt loh chuan hlawh kan pe thei lo ang a, hmasawnna hna ta tak a ṭhuanawp nghal ngei dawn.
Sorkar laipuiin sum 90% min rawn tumsak a, keinin 10% kan tum ve tur pawh harsa kan ti a, matching share tur kan neih loh zeuh zeuh lai hian special category state hi tawp ta se, state hausate anga 70% emaw velte kan tum ve a ngai dawn tihna a ni a, a huphurhawm ve hle mai. Hei bakah Centrally Sponsored Scheme aṭanga sum lama ṭanpuina kan dawn ṭhinte a tawp ang a, a harsa ve ṭalh ṭalh dawn a ni. Khawi aṭangin hmasawnna hna kan thawh ang a, khawia pawisa aṭangin nge mipuite tan hna kan thawh tak ang? Helai, tualchhunga central sum ringa thlamuang taka awm hman kan ni tawh lo a, zan khat thil thuah kan sum kawng hi a chat thut thei a ni.
Modi-a sorkar hnuaiah Planning Commission chu NITI Aayog tiin a thlak a, Planning Commission hi special category state duhsak ṭhintu a ni a, NITI Aayog hnuaiah hian eng nge a an ang tih erawh sawi thiam a har viau. Finance Commission hian central tax aṭanga state share a sem hian, special category state nih vangin a duhsak hran lo a, mihring tam dan, state zau zawngtea pek a nih avangin kan chang tam lo khawp. Hetiang hi kan dinhmun a nih tak avangin helai vela party thil leh eng eng emaw hawn te, zu zawrh leh zawrh lohte buaipui ai chuan special category state tihtawp tumna hi thlak a nih theih nana hmalak a ṭul hle.
Hei bakah hian, BJP-in sorkarna hneh taka an chan hnuah Kristianna mai bakah secularism kalh lek leka an chetna a tam sawt ta viau; tuna International Day of Yoga chungchangah te pawh hian an rilru a langin a hriat. Mizoram sorkar hian thu a nei ngam lo em ni aw, ka ti. Chu bakah kohhrante pawh hian kan duh lohna hi kan tilang ngam lo nge, a ṭha tho alawm kan ti zawk. Thâwm lian taka kan siam a, kan neih ngam a ngai a nih hi. Ziaka duh lohna thlen leh ringawt ṭhin hian kori a tu nêp ta deuh a ang ta hle.