Mipui rûmna - Line Cut
Hmasawnna hi a rualkhai meuh em tih hi kei ka chiang miah lo. Mi tam tak hmalam pana an kal mek lai hian chu lamliana kal ve si, chhawm bek bek ngai khawpa chak lo fal an awm em? Lamlian pawh zawh ve thei lo khawpa chau rau, thawm ring tak pawh chhuah ve thei lo, hmalam thlakhlelh luat avanga a kal chak f^lten beng hupa an tlansan an awm thei ang em? Heng zawhna zawng zawng min zawt nawn lehtu thil pakhat chu, tun hnai khan Chhimphei tlangdung mipui ten kan tawng a ni.
Thil awmzia
Khuarel chhiatnain a thlen, kan dan theih loh harsatna kan tawng fo va, lawm lo mah ila hriatthiam loh theih a ni lo. Keini lam pawhin chu harsatna chu tawk. July ni 16 (Inrinni) khan 33kV line a chhiat avangin a tlangdung thimin kan thim a; department-a thawkten ruahsur leh thli tleh hnuaiah chhun zan zawma rim taka thawkin a tuk Pathianni (July ni 17) zanah eng kan nei leh a. Mipui tam zawk tana an hnathawhah kan lawm a, pisa hnathawh hunbi pela thawkte thiltih hi tarlan loh phal chi a ni lo. Tichuan, Pathianni zan hi chuan mipui kan lawm tlang a ni.
A tuk Thawhṭanni (July ni 18) tukṭhuan ei kham vel aṭangin Thawhlehni nileng nen ‘thim leh eng’ kan hmachhawn a, a tur ve rengah ngaiin kan dinhmun mil tawkah kan lungawi mai a. Thawhlehni tlai lam a lo ni a, zanriah ei kham thlenga eng kan neih tak lohah chuan khawtlang hruaitute leh mi ṭhahnem ngai ṭhenkhatin thil awmzia an zawtfiah a. Nileng leh zankhua deuhthawa kan thim chhan chuan kei, a mimal takin mi barakhaih hle. Dengṭhuama Indoor Stadium-a ‘inkhel pawimawh tak’ a awm avangin Aizawl chhimlam veng ṭhenkhat leh Chhimphei tlangdung line chu ‘cut’ a ni. Thil awmzia chu hei hi a ni - mi tlemte inkhel tur avangin mipui sang telin eng kan nei thei lo tihna a nih chu.
Mipui pahnih
Chu inkhel chu eng ang taka pawimawh nge a nih ka hrethiam pha lo a, hotuten mipui chanvo ‘cut’ phahna thama an ngai a nih chuan a awm ve reng pawh a ni ang.
Hei erawh a chiang - he mipui sawrkarah hian, mi tam zawk hamṭhatna tur aiin mi tlemte inawihtleina tur hian ngaihpawimawh a hlawh zawk a awm fo. A tu chin hi nge mipui tih hi sawifiah a har ka ring; mahse, he mipui tih thumalin a kualkhung theih chhungah tho hian a fawng chelhtu, dinhmun sawhnghet laklawh bik chu kan awm a ni. Chung mite thiltih chuan ram a thunun a, an chetvelnain kan nun engkim a nghawng a, mipui zinga ‘mi tlemte’ her zawngin mipui chu kan her ta a ni. Ram hmasawn dan bi pawh an thlen chin aṭanga tuk leh teh a ni a, ṭha leh ṭha lo tehfungah pawh mipui dinhmun en kanin chung ‘mipui’-te zawlpui aṭang chuan teh a ni.
Ramin a dehchhuah tlem te pawh mipuite hnena semzai tur a ni a. ‘Mipui’ ten an neih chuang liama an inawmtleina tur hmun leh thiltih kan neih belh zel a: ni e, Zoram ‘mipuite’ hian hma kan sawn a ni. Chutih lain mitin mamawh thlaithar zuartute chuan ruahsur leh khawvawt pawh pawisa loin an ṭhuthmun hlambial hauha an tlaivar a ṭul a, ‘mipui’-te hamṭhatna tur leh an inawihtleina tur tam tak hi an ban phakah a awm ve lo. Tichuan, he ram, mipui rorelna ramah hian mipui pahnih kan awm a, rorelna leh thuneihna erawh mipui pakhat zawkte suangtuah phak piah lam niin a fawng chelhtu ‘mipui’-te chet velnain a hruai a, duh loh sawi thei lo turin a kai lui a, an tawrhna leh an rumna an auchhuahpui vena tur ‘line’ erawh ‘cut’ sak an ni si.
Aw nei thei lo tura ‘line cut’ chu
Mipuite chanvo tur tam tak pawh ‘mipui’ pakhat zawkte kutah a lut zo a, mahni ram ngeiah neih nei lo leh mahni chanvo tur chang loin mipui kan awm mek a ni. Ri hlek apiang chu thuneitute thawm a ni a, kan au awin ngaihsak leh bengkhawn a hlawh ve lo. ‘Chanchinthar’ kan tih pawh mi tlemte chet velna a ni mai a, sawrkar scheme leh NLUP damdawi meuh pawh kan harhpui chuang si lo. Au chhuak thei ila chuan patling na tuar hi a ziaawm mai tur!
Na tuara mipui kan rum laiin sum leh pai tawktarhin ram hmangaihtu (inti)-te an rawn inzuar a. Mipui erawh an thuneihna hmanga awpbeh niin sum hmangin kan ka an hup a, tam tak chu kan au chhuak ngam ta lo a nih hi. Hnehchhiah tuarte thluak hi awlsam tein min suksak a, ngawi renga damdawi dik lo hmanga dam tumin tuma hriat lohin kawng dik lo kan zawh a, kan dam zo si lo. Chung mipuite au chhuah vena tur chu dan a nih miau avangin ram dinhmun dik tak ni lo kan hria a, tuartute tawrhna chu thup niin he hnam hian a damna tur ni lo a pan a ni.
Mi ṭhenkhat chuan huaisen chhuahin au chhuah tumin ṭan an la a, an aw erawh a thleng thui lem lo thung. In chhung sekrek khawiha rawih awmpuiten an pute hriat loh bang phena an ṭhiante bula vui thu an thlen ang deuh hian dinhmun inang kan awmkhawm a, kan tawrh ang tuar vete nen kan natna kan sawiho a, kan phu mur mur
ṭhin a nih hi. Kan rûm thawm min hriatpui tura kan duhte nena kan inkarah kak a awm miau avangin an hnen a thleng pha si lo. Mahni theihna zawnah vuithu kan thlen a, kan zawlpuite bakin kan aw an hriat loh avangin ‘inphun lungawi’ tih thumal te hial kan neih phah a nih hi. He hnam, hnam huaisen te hi kan dinhmun thlenna tur ‘line’ ber ‘cut’ a nih miau avangin mipui au awin thuneitute hnen a thleng zo lo a, tawrhna ngaiah, mahni
ṭhuthmunah kan nat thu kan sawiho ta mai zawng a nih ber hi.
Entawn tlak Juda tlangval kha
Khawvel chanchin kal tawh thlirin inhnuaichhiahna, inawpbehna leh zalenna inhup behsak hi kan hmu fo tawh . Chuti ang kalphung dik lo su ngam chu an lo awm tawh ṭhin a, rah ṭha a chhuah ṭhin. Kum sanghnih vel liam taah khan Juda tlangval pakhat chuan Rom awpbehna leh Jerusalem miṭha hoin Judai leh Galili thingtlang mi an hnuaichhiahna kha zirtirna mak leh danglam tak hmangin a su a, ram inrelbawlna leh vantlang nun siamṭha turin movement chak tak mai a rawn kalpui a. A chanchin an ziakna pakhatah chuan, “...Ram Chanchin Ṭha chu hrilin,... khaw lian leh khaw t>te zawng zawng a fang zel a,” (Matt. 9: 35) tih a ni. Mipuite zirtir turin mipui kiangah a awm a. A hun laia mipuite rualin a che ve a; thlalerah mipuite rualin rilṭam a tuar a, a chhang tihpun an eiza leh mai a ni. Tichuan, aw nei thei lote aw ngaithla turin an bulah a awm a, thuneitute hnen thleng pha turin, ‘line cut’ tawh zawm leh kha a tum ber a ni.
Amah ngeiin an damkhawchhuah theihna tur thu a zirtir a, an hriat thiam theih turin nitin nun nena inmil tehkhin thu hmangin mi tin zalenna tur a kawhhmuh a. Fuih leh zirtir satliah lovin mipui hma a hruai a, mi chuanhnuaite leh au chhuak thei lote kiangah awmin a hoin kalphung dik lo an su a ni.
Thingtlang aṭanga bul ṭanin an huang an zauh zel a, a hun tawp lamah phei chuan Juda hnam bil tana thuneihna insawrbingna hmun Jerusalem a luhchilh a; mi chungnung leh hotuten lo epin do rawn mah se a ding tlang a, a tawpah hel thiha thiin kraws-a khenbeh a ni.
Tichuan, chu Juda tlangval chuan inawpbehna leh inhnuaichhiahna chu doin a tuar a, dikna tundin tumtute tana entawn tur hnutchhiahin zalenna ram a thlen nan a nun a hlan. Roreltute chakna leh theihnain a do zo lo a, thihna chu hnehin ropui takin a tho leh a, amah anga kalphung dik lo sutute tana beiseina nung pe turin an thah taka kha a nung a ni.
Mipui hnena Ram Chanchin Ṭha a zirtirna kha thingtlangah a tawp mai lo. Mi chuanhnuaite awin thuneitute a den theih nan Jerusalem a hruai thleng a, hriat tham loh tura an aw an hupbehsak tawhte au thawm nen khawpui ropui kha an hmachhawn a ni. Mipuite aw rik chhuahtir turin an kara kak a zawm a, hnehchhiah tuarte kha vantlang nun lailiah leh sakhaw biakna hmun pawimawhah a pawt lut hram hram ṭhin. Tichuan, chu movement chu kal zelin a thih aṭanga rei lo teah chuan mi zawng zawng intluktlanna, sipai hotu leh bawihte pawhin angkhata zalenna famkim an chen theihna tur huho nun duhawm zawk a lo piang chhuak ta reng a ni. He ram pawh hian thuneitu leh mipui inkara kak siamṭha tur, ‘line cut’ tawh suihzawma mipuite hnena an chanvo dik tak au chhuahtir thei tur zui tlak a mamawh a ni. ‘A hniaka in zuina turin entawn tur a hnutchhiah che u kha’ (I Pet. 2:21) tih a nih kha.
Eng nge kan tih theih?
Zui tlak loh hnung zuiin hmun dikah min thlen lo tih a hretute kan ni. Damdawi dik lo tawktarhin dinhmun ṭha min tiam a, rei lo te atan sum leh scheme hmangin kan na min chhawk a, kan natna chhan ber ‘line cut’ erawh siamṭhat a ni ngai chuang lo.
Siamṭhat ahnehin an ṭhutthleng duh an luah hnuah ṭhu chungin kan line awm chhun an ‘cut’ fai leh zawk ṭhin. Nachhawkna damdawi hnathawh a zo a, a ngaiin kan na leh a. A hun takah anni an lo lang leh a, duh thlang thei lo lekin a aia nasaa vur min tiam leh a, dinhmun phet laklawh tan chuan rei lote hahdamna lek pawh kha thlan a awl reng a ni. Mahse, he hnam, Lalpa zawnchhuah inchhal hian sum leh theihna hmanga mipuite zalenna awpbet rengtu hnung hi a zui reng bik ang maw? Ngaihtuahna fim hmang thei lo tur khawpa min bual ^-in kan neih hlu ber zalenna min chhuhsak reng bik ang em ni? Kan chanvo tur tak kan chan theih nan, mipui thiltihtheihna hmang ngei hian ‘line cut’ zawm dan kawng kan zawng thei lo em ni?
Sawi nasat hian nghawng a nei nge nge ṭhin. Kan tawrhna kan inhrilhtawn hian kan thawl hawk a ni satliah lo a, min hnuaichhiahtute do ngam turin huho min phuarkhawm thei. Hawh u, a aia nasain kan chanvo kan chan phak lohna hi i aupui ang u. A aia thawm na leh ring zawka kan auchhuah theih phei chuan a sawhkhawkin thuneitute beng a thlen hun a awm ang. Chung >m a lo thleng rih lo a nih pawhin tunah, he hnam hian a hmahruaitu tur, mimal, pawl leh Kohhran thleng pawhin a mamawh a ni.
Rethei khaichhuahna atana sum leh pai inpek ni satliah loin, aw chhuah thei lote ṭanpui a, vantlang leh ram inrelbawlna ‘huapzo’ a awm theih nan mipui aw hi i tilian telh telh ang u khai. Mipui movement, zep leh thup ṭhen awm lova tuartute tuarna dik tak lan chhuahtir tur chawh thawh a hun tak zet a ni. Kan sawi tak mipui pahnih inkara kak zawm a, ‘line cut’ tawh sa suihzawm turin, ṭhu chunga ramthar pawng nghah lovin, awmze neia thawm chhuah thamin nghet leh zualin i insuihkhawm ang u hmiang.
- Lalthanliana Zadeng, Aibawk