Kum corrupt
Hlemhletna ‘corruption’ tih hian a huam zau hle a, amaherawhchu, sawrkar hnathawk sawrkar sum eiru ngawr ngawr hi kan kawh tir deuh bik niin a lang. Corruption a nih chuan a huatthlalak awmdan erawh a thuhmun vek. Sawrkar hnathawk zinga kum corrupt-te hi Mizote hian kan ngai haw vak lo niin a lang a, midangte tana a pawi theihna lai kan ngaihtuah ngai lo. “Ruk hmangte emaw, mi duhamte emaw, zuruih hmangte emaw, mi hau hmangte emaw, hleprute emawin Pathian ram an luah lo vang” I Kor 6:10
Rual u zawkte chu Matric/ HSLC an exam dawn a, form an fill-up lai khan zirtirtuten 'ti rawh u’ an tih anga ti mai mai, mahni pian kum, ni leh thla dik tak pawh dah lova in ziak naupang ta lutukte kha an awm nual a. Hriatlohna avanga kum corrupt leh hre reng chunga tisual lui erawh patla khata buk chi a ni lovang. Tuna kan sawrkar hnathawk zingah pawh hian mahni kum dika pension hun tawh si, service mek leh service la ngah tak tak an awm nualin a rinawm. Officer pakhat pension tawh sawi ka la hriat reng chu, “Kan kum dikah chuan ka ṭhianpa hi kei aiin kum thumin a upa a, kei ka pension tawh a, ani chuan kum 4 lai service a la nei” zu ti a maw le! Chu pa chu a lawina kohhranah Upa lai a ni bawk.
Sawrkar hna a ni emaw, kohhran leh tlawmngai pawla thawhhonaah pawh a thawh theih hun chhung te, a luh dan leh a inban ban theih dan mumal tak a awm vek a. Kan thawhna hmun a piangah kan thawhna dan dik zawm kha kan tih ngei tur a ni. Kan sawrkar hnathawkte zingah dan lova thil ti an awm reng reng chuan, zawng chhuak satliah mai lova , pawisa an lo tel tawhte thlenga pek let tira hremna hi lekkawh thin ni se. Dan ang thlap leh a nih phung ang taka kal hi a him ber a, a hnu leh zelah pawh thil dik lo vengtu ṭangkai tak a ni thei ang. Sawrkar hnathawk kum corrupt-te hi duham chin tawk neih loh vangah puh i la, kan tisual tam lovang.
Sawrkar hnathawk kum eirute zingah hian mahni lawina kohhhran leh tlawmngaipawla mi ṭangkai tak tak pawh an kat nukin a rinawm a. Kan sawi takte hi a zualpui chauh pawh siam ṭhat ni se; kan ram natna tam tak hi a dam ngei ang. Zoram hi chhan tlak a la awm e.
Hun engemaw chen aṭanga lo inmung ru tawh, tun hnaiah social media lama lo darh thar leh ta, PWD top level-te zinga pakhat chu kum 20 chuang a thawh hnuah a service bu la chhuakin, kum 6 zet a ruka kawlin ‘date of birth’ kum 3 laiin a lo inti naungpang
ṭha leh nia sawi a awm. Dilna pawh thehlut lova a ruka dan bawhchhia ni si, forensic science laboratory pawhin ‘tum ṭha lo nei chunga date of birth, a service book leh a service card tidanglam a ni’ an ti chung pawhin kan sawrkar 'corruption a zung nen lam kar phawnga phoro tum' nia insawi hi a la ngawi tlat niin a lang a, nge, an beng a la thleng lo zawk?
Tuna a lan dan maiah chuan engemaw ti kawng tala a kum dah dan tifiahtu document thehluh tir tuma hun remchang siam sakte pawh a ang thei rum rum awm e. Hetiang thil hi pawm zel lo ni ta se ‘precedence’ ṭha lo tak awmin midangin an ti ve zel ang a, an hnuaia mite tan promotion tur tam tak a dan tlat dawn bakah mi thiam lut thar tur a tikhawtlai zel dawn a. He thil hi PWD mi leh sate zingah pawh sawi a tamin an duh lo hle nia hriat a ni. Hei hi Mizoram Engineering Service Association (MESA) beng a thleng tawh em tih erawh ka hre lova. He ta pawi ta ber nia lang chu service hnua kum tihdanglam hi a ni a, Supreme Court pawhin a phal loh bur a ni. Hei hi siam ṭhat a nih loh chuan nghawng a nei thui viau dawn a, JE-a pension thei tur kha SA-ah a pension ang a, SDO a pension tur JE-ah, chutiang zelin zel CE a pension tur kha SE-ah an pension dawn a ni. Hetiang thil hi he department tan chauh pawha pawi a ni lo, department zawng zawngah pawh fimkhur ngai tak a ni.
Mizoram PWD kalphung leh inrelbawlna a tihchhiat vek hmain, thil ṭha lo leh dik lo na na na chu sawrkar hian a enfiah thuai a ṭul hle ang. Kan sawrkar hi thil dik lo hre reng chunga siam ṭha duh lo a nih chuan, PWD mai ni lo, ramin a la tuar ngei dawn si a.
Kan sawrkar department hrang hranga sawrkar hna-thawk kum dik lo hmangtute dap chhuahna kawngah hian kan ministry hrawn mek hian hma la ngam se. Uluk taka chhui chhui chuan department ṭhenkhatah pawh service hnua kum tihdanglamte pawh a lo awm mai thei a. He lam kawngah hian a chhuitu bik ‘Special Investigation Team’ hial din pawh a ṭul ngeiin a rinawm. Chhui chhuah satliah mai a tawk lova, hremna lek-kawh ngam sawrkar kan neih loh chuan kan ramah thil ṭha lo leh sual hi a la rawn huangtau dawn chauh tih hria ang u.
- R.Lalhmangaiha, Bethlehem veng