Written by
-Rsa Thawmte

76th REPUBLIC DAY & ABIDE WITH ME

Kumpinu (British) lak aṭanga India-in kum 1947-a harsa taka zalenna a hmuh hnu khan ram inrêlbàwl dân tur kawng hrang hrangin ngaihtuah ṭan a ni.

Vawi tam inhmuh-khawm a nih a, sawi ho a nih hnuin ni 26 November, 1949 khan India ram dânpui chu peih a ni a; Article 395, Part 22 leh Schedule 8 awm tura duan a ni.

An peih fel ni lâ lâ hian vawk chhûl lak hlim ang maiin hman ṭan a ni lo. A chhan pawh January 26, 1930 khan 'Poorna Swaraj' kan tih, mahnia ro inrêl duhna chu an lo neih ṭan tawh vang leh Indian National Congress-in an lo puan tawh avangin 1949-a Constitution an peih diam tawh chu a kum leh 1950 January ni 26-ah chuan 'Republic Day' chu lawm a ni kum tin ta ṭhin a, kumin 2025 pawh hi a kum 76-na a ni.

ABIDE WITH ME

India zalenna sualtu ropui, 'India Hnampa' tia koh Mahatma Gandhi kha Sanatani Hindu ni mah se, a thinlungah khan Kristian hla a awm a, Kristian nun dan mawi tur ang takin a nung a, Isua nun dan tlâwm tak kha a ngaisang hle ṭhin. A hla duh em em chu 'Abide with me' Mizo ṭawnga 'Ka Lalpa duh tak min awmpui ang che' tih KHB no. 265-naa mi hi a ni.

'Abide with me' phuahtu hian ngawr natna kan tih TB veiin a thih hun a nghak tawp a ni tawh a. Natna khum aṭangin Pathianin a venna leh a awmpui tawhnate a ngaihtuah kir a, a tlin lohzia leh khawngaih tlak a nih lohzia te thlengin. Mahse, chuti chung pawh a malsawm a ni chu lâwm avangin a ṭap hial. A thih dawn darkârah pawh a hnena awma thlamuan turin Lalpa chauh a duh a, chu a dilna hla chu kum 1847-ah khan a natna khumah a phuah a ni. A thlûk hi William Henry Monk a hla thlûk 'Eventide' a ni.

Zalenna sualtu India Hnampa leh Hindu pachal hla duh ber chu Kristian hla a ni ve tlat! Kum 1950-2022 thleng khan kum tin Republic Day-ah military band-in an rem ziah ṭhin. BJP-in sawrkarna an chan hnu khan Kristian hla, chutah pawh anmahni awp ṭhintu mingo ho hla lehnghal tihrik a ni ziah an helhna a kin ta a ni ber. 'Aye mere watan ke logon' tih hlain kum 2022 khan an thlak ta a ni.

Republic Day a lo thlen apiangin rilruah 'Abide with me' a thar leh ṭhin a, 'Abide with me' ngaihthlak apiang lahin Kristian pawh ni lo zalenna sualtu MK Gandhi nun kha hriat chhuah a awl ṭhin.

Kan thinlungah Republic Day thawk ná maw, na lo maw, 'Abide with me' chuan min khawih ve maw, ve lo maw; engkim mai hi awlsam leh awlâi taka neiha chan mai mai theih a lo ni lo. Holam taka kan neih pawh hi holam takin a ral leh ṭhin an tih angin Republic Day kan neih theih nana rahbi tin hi a lo theuneu hauh lo tih ngaihtuah tel ang u. Zalenna chang ni lo, zalen taka kan nun a, nun hahdam tak kan nei theih bik dânte han thlir thui thiam chuan nun hi hlut a, Lalpa hnena tlu lut fo tur hi kan lo ni.

‘Ka Lalpa duh tak min awmpui ang che’ (Abide with me) cháng 5-na hi Mahatma Gandhi chauh ni lo, keini ringtute tan pawh kawng engkimah huaisenna min petu hla ni mawlh teh se.

Nangin min puih leh hmelma ka hlau lo,

Hrehawm a pawi lo, ṭah a hrehawm lo;

Thihna pawhin tunge a ngam theih ang?

Ka hnenah awm la, ka tudai phawt ang.

-Rsa Thawmte