Zoram kuthnathawktute rahbeh thu hi le!
Zoram kuthnathawktute hian rahbeh tlat, hmasawnna rahbi chuangkai thei hauh lo an nihzia hi an inhria em? (Pension tawh kut hna thawk vak tawh lo ka nih avangin ‘an’ tiin ka sawi a ni, min lo hrethiam dawn nia). Kuthnathawktu tam berte hi chuan rahbeh tlat an nih hi an hre thiam lo niin a lang, a pawi khawp mai.
Hetiang hian lo tehkhin ta ila. Thang-thl>ng kamtuin a thang humbiangah sava tana $tawm fahranin an ei duhzawng tak a tawktarh a. Savain chumi chuk (ei) tura a va f<k chatna turin thingṭang (adawh) a khama, chuta ava f<k veleha a kea lo hl$ng chat turin a dawhah chuan thangvalh chu a valh nghe nghe a, ava f<k ruala per turin thang chu a kam bawk a ni. Thang hlauhawm a ni tih hrethiam phak lo sava tan chuan va f<k chilh ngei ^wm a ni reng a, savain ava hmuh chuan a va ^wk ta
ṭhin a ni.
He tehkhin thua tihlan ka tum chu hei hi a ni. Kan ram politics kalpui dan hian kuthnatawktute hi hmasawnna dinhmun ngelnghet nei thei zawnga min hruai lovin, thangthleng kamtuin sava man nan tawktarh (chawchah) $tawm tak an hmang thiam angin, kum 1986 aṭanga tun thleng (kum 30 chhung) kan ram hruaitute hian hmasawnna tak tak kawngah min hruai lovin, tawktarh $tawm ringawtin tun hun hi min thlen a ni.
Kuthnathawktu pumpui dinhmun hi han thlir ila, taima taka hna thawktuten thathlawn tam tak an seng leh ṭhin a, an inthawhpun ve zawt zawt theihna tur dinhmun ngelnghetah rahbi (step) khat pawh an la chuangkai lo. Kumin thlengin khawchhakah sawhthing chingtu thenkhat chuan an chawhsa an la dah ṭawih ta a ni. Zawlnei Jeremia’n, “Buh seng hun a liam ta, nipui a tawp ta, chhandamin kan la awm lo,” (Jer.8:20) a ti ngui raih ang mai khan kan rama kuthnathawktute dinhmun hi a la awma, chawik^n an la ni chuang lo.
Ṭhahnemngai leh taima taka hna-thawkten thathlawn an sen tam tawh em avangin tunah hi chuan, beidawnna, thatchhiatna leh retheihna ruamah min hruai lut ta a. Sawrkar laka kan rilru put dan phei chu, kutdawh rilru kan pu a tihtheih hial awm e. Taima taka an thawh rah ngei hlim taka an sengna turin an t^n van inhawng awmin an hre thei lo a ni ang, a thl^wna dawn tum zawngin an rilru an pe nasa hlein a hriat a ni.
Kan CM pawhin dt.15.4.2016-a Bhavana a thu sawinaah, “Mizoramah chuan sawrkar tihsak kan nghak tawp zel,” a tih nghe nghe kha. A ^wm e, tawktarh $tawm leh buk t^wka kum 30 lai an lo hruai tawhte kha kan ni tlat a lawm le! Cheng nuai khat chu chhungkaw khat tan tawktarh buk tak leh $tawm tak a ni reng a ni. A kalphung phei chu dik se, NLUP sum zawng zawng hi chu Mizoram ang lek tan chuan economic development bul tanna tham chu a ni alawm. Amaherawhchu, kuthnathawktu pumpui dinhmun chawi k^n theihna kawnga hmang lovin, mihringin kan hlimpui theihna turin pawisa sum fai hmel hmu zawng ngeiin chhungkaw malah sem a nita a. Kan Lal Isuan, “An rahah in hre mai ang,” a tih ang khan, cheng nuai khat rah chu engnge kan seng tak le? In chhung bungrua leh thil dang eng eng emaw chu kan neih phah viau hlawm a niin a lang a, lawmawm tak chu a ni. Mahse, NLUP sum vaibelchhe 2800? Zet kha kan ram pum hmasawnna ngelnghet leh rotling, hmasawnna nung, kum t>la hmas^wnna kal zel bul ṭanna ni turin rahbi khat pawhin bul nghet kan ṭan hauh lo a ni lawm ni?
Kan ram hotute ziak emaw, ṭawngkam emaw aṭangin hriat tur awm hauh lo mah sela, a rah chhuaha lo chiang ta em em mai chu, NLUP sum zozai hi tam hle mah se, an lal theihna tura voter-te man behna tawhtarh atan a ṭangkai dawn phawt chuan relief sum anga ei riral mai kha pawi an ti lo niin a lang. Amaherawhchu, an mi leh sa, kuthnathawktute hmasawnna tur kawng dik lamah erawh chuan hma an lakpui hauh lo thung a.Ram mipuite tan hmasawnna tak tak ruhrel siam zawnga hma an lak chuan a hautak dawn a, mi tam takin anmahni inchhung khura pawisa fai hmel al lo hmuh angin an hlimpui dawn bawk lo va, inthlan lo awm mai tur atan vote a pawt chak lo zawk dawn tih an hre chiang hle bawk.
Kan ram hruaitute hian mipui tan tih hming puin, inthlannaa an hlawkpui theihna tur ang berin thil an thlir
ṭhin. Chutah chuan hlawkna tinreng a awm tih an hre chiang em em a ni. Kuthnathawktuten an thawh hah phu tawk ang zela a rah an seng zel theihna tura hma lo hruai sak hi sawrkar tih tur a ni a, an tihtheih a ni bawk. Kuthnathawktuten rahbeh an nih inhre hram rawh se.
Kan politician-te hian an lal theihna turin tawktarh buk tak, voter-te chil tip<t khawp hmangin kan keah hn^ng varin min thlung bet a, mipuite lahin pawisa sing t>l kan hmuh chuan lawm em emin, anmahni vote ngei bain kan inhre ṭhin a ni. Kan ei zova, kan retheih pangngaiin kan rethei zui zel a. Inthlan a lo hun pawha an flagship programme leh pawisa fai min pek zeuh zeuhva lamṭanga min siam theihna tur leh kan vote an lei theihna turin retheiin min siam kan ti lo thei lo ta a ni.
Hetih chhung hian Zoram mipui 70%-te hmuia chithlum hnawm zeuh zeuhva min tilawm em em chungin an theih ang angin inthlan leh hun atan pawisa an lo inhaivur sauh sauh bawk a. Kan hruaitute hi kan mi rin zawng kan thlante an ni. Mahse, kan hruaitute hausak hlawmzia te, kuthnathawktute dinhmun chhiat si zia lam aṭanga thlir chuan, hetiang hian kan puh lo thei lo a ni. A thu hrimah minister meuhte pawhin tu hming emaw a, a ruka contract neih an hnial tawh lohnaah chuan pawisa ruihchilhna a nasa ṭhin a ni.
Mi hausa leh retheite dinhmun inkar- hlat lutuk hi sawi a ni fo thin. Ram changkangah pawh an kar a inhlat zawkmah mai thei. Kan neih inthlauhna ringawt hian pawi a sawi lo. Kan ramah a thei chinte an ṭhang uak uak a, ram mipui, kuthnathawktute eichawp ngawr ngawra an khawsa reng mai hi chu, ‘rahbeh in an awm,’ kan ti lo thei lo a ni. He ṭawngkam hi hman hrehawm hle mah se, kan hmang
Mizorama mi, a thei sang deuh te sang taka an ṭhan lai hian, mi retheite pawh hniam deuhah tal chuan kan ṭhang ve ngei tur a ni, chu chu kan right a ni. Mahse,1986 aṭanga kum 30 a ral pawha hmsawnna kailawna step khat pawha hma sawntir thei lo sawrkar hi zawng...! A ngaihna a awm lo, thu a tawp e lum^m.
He kawng ṭha lovah hian la intlansiak tumin Rs 3,00,000/- a la ri ta zel em ni? He kawng hi kawng hlauhawm a nih i hre tawh ang u. Mahni thawh chhuah rah seng ngeia kan lo changkan theihna turin sawrkarin hma min laksak zawk tur a ni.
- Rev. Darchungnunga