MI PAKHAT

Mi pakhat tih hian thil pahnih a sawi thei a, mimal pakhat tihna leh mi aia danglam, mi chung chuang bik riaute sawi nan pawh a hman theih awm e. Khawvelah hian mi pakhat avanga malsawmna leh chhiatna lo thleng hi tam tak sawi tur a awm tawh a. Kan Bible-ah pawh, “Chutichuan mi pakhat avangin sual khawvelah a lut a, sual avangin thihna a lut bawk a, chutiang bawkin mi zawng zawngin thil an lo tihsual avangin thihnain mi zawng zawng a fan chhuak ta a,” (Rom 5:12) tiin a lo sawi a ni.

Alexander Ropuia chuan khawvel pumpui a hneh deuhthaw a; Hitler-a chuan chak takin German ram a kaihruai a, khawvel pumpui a thunun ṭêp a nih kha. Thomas Alva Edition chuan kum 1872-ah electric a hmuchhuak a, a thawhrimna hi khawvel chuan a ṭangkaipuizia kan hre ṭheuh awm e. Indopui Pakhatna pawh Austria lal fapa leh a nupui Gavrilo-a’n a lo kah hlum vanga inṭan a ni a, Indopui Pahnihna pawh Hitler-an’ khawvel hneh a tum vanga Poland ram a rûn aṭanga lo inṭan chho a ni. Hitlera chakna leh thiltihtheihna chuan German ram chu ram ropui takah a siam a; ralthuam leh sipai ngah lamah an chungnung em em a, ṭhalai rual tam tak hna nei lote hna pein, German ram chu khawvelah a lawr deuh lap a ni.

Mi pakhat ngawt pawh hian khawvel hi a va chawk buaiin a van chhandam thei tehlul em! Lal Isua inpekna leh a nunna a hlanna avangin khawvel mihring misual veka Pathianin a pawm tawh chu mi felah a lo pawm leh ta a ni. Tunlai kan khawvel hun tawngah pawh hian America chu ram ropui leh thil ti thei a ni a; an President pakhat khuan thil an va ti thei tehlul em! Biden-a lal laiin khawvel chu indonain a khat a ni ber mai a; Donald Trump-a a rawn tlin aṭangin boruak a rawn nei nghal a, a huhâng a na hle a ni. Trump-a sûkthlêk ang ang khu khawvel hian a thlir ṭhup mai a nih hi.

Khawvelah hian mihring tu pawh hi mi chuang mai mai kan awm lo va, chhan neia din leh siam kan ni. Kan harsatna tawh leh kan thil tawh leh paltlang a inang lo va, mahse, awmze neia din leh siam vek kan ni. Mi tam tak chuan awmze nei lova piang niin an inhria a, an nun a beidawngin an indawm kun a, dâk chhuak thei lovin anmahni leh anmahni an insiam ṭhin. Harsatna leh buaina tawk bik angin an inhria a, mi dangte chu lawm leh hlim viau ang hian an hre ṭhin a, vanduai bik leh vanneihnain a kalsan bik nite hian an inhre ṭhin.

Kan harsatna ang tâwk leh keini aia vanduai hi an lo tam mai. Khawvelah hian ber a nih theih loh va, vanneihna leh vanduainaah pawh, mi hi an lo tam khawp mai. Khawvela mi lar leh thil ti thei nia kan hriatte hian kawng awlsam an lo zawh bik hauh lo. Beidawnna khura vawi tam tak lo awm tawh, mite hmuhsit leh hnâwl lo ni tawhte an ni asin. Hun harsa tak karah an beidawng duh lo va, a tawpah chuan an lo hlawhtling ta ṭhin a ni.

Mi vannei thut, mi hausa thut kan tihte hi an awhawm loh; hmungilpui ta viau hi sawi tur an tlem khawp ang. Eng harsatna leh beidawnna pawh tawk mah la, beidawng mai suh. Mi pakhat i ni a, mi pakhat nih tum bawk ang che. Mizo ṭhalaite hian chhelna hi kan tlachham em em mai a, nawm hmasak hi kan tum tlat a, changkan hmasakte kan tum tlat hi kan hlawhtlin theih lohna a ni ṭhin. Kan han piangthar dêk dêk a, councellor leh speaker nih kan tum nghal ngawt a. Chuvang chuan piangthar da leh pawh an tam viau reng a nih hi. Compensate kan han la a, thingtlang khaw kil deuhah pawh car changkang tak tak a ding fur tawh mai zawng a nih hi. Bungraw changkang neih ngawt hi mi changkang leh hausa tehna a ni lo. Hauhsakna leh changkanna chu mihring chhungrilah hian a innghat zawk.

Kan ram hi khawvel hriatah a ṭha zawnga pho lan i tum teh ang u. Hman ni khan fiamthu nge chu ka hre lo va; India North East state hrang hrang hauhsaknate an han pho lang a. State dangte chu coal laih chhuah te, tourism lam leh a dangah an hauhsakna an ziak a. Mizoram chu modeling, mobile phone changkang ngah lamah leh icon, internet, idol tih velah a ni. Fiamthu pawh lo ni se, mi pakhat chuan, “Fiamthu phênah hian thutak a awm’ a lo ti a. Thutaka kan sawi ngam loh, miin an tuarna ang tih kan hlauh hi fiamthu anga sawi hi Mizote hian kan ching khawp.

Ṭhalaite hian social media leh inngaihzawn ngawt uar lo hian mi hlawhtling, mi pakhat ni tur hian i bei ang u hmiang. Kan ram hi a ṭha zawngin khawvel hriatah kan pho chhuak thei asin. Khawvel chawk buaitu leh chhanhimtute pawh hi mi pakhat an ni ve mai. Mizote hi kan vannei khawp mai a, talent kan nei tlat a; mahse, kan theihna leh talent-te hi a ṭha zawngin kan hmang lo mai pawh a. Engkim hi kan thiam deuh dûm a, tih theih loh, thiam loh pawh hi kan nei vak lo. Tu mah hi danglam bik leh thei bik neia siam kan awm hran lo; an thawhrimna avanga lo hlawhtling mai an ni.

Naupangte pawh hi an têt lai aṭanga zirtirna nei ṭha a, kaihruaitu an neih ṭhat chuan lehkhathiam leh mi hlawhtling tak an ni thei. Lehkhathiam, hlawhtling kan tihte hi HSLC, HSSLC tih vela topper an ni vek lo, pass ve ṭâwk ṭâwk a, taimakna vanga lo hlawhting ta hi an tam mah zawk ang. Ringlo mi kan tihte pawh heti khawpa khawvel huap pawha mi hlawhtling, mi pakhat an nih theih chuan, keini Pathian neitute tan phei hi chuan hlawhtinna kawng hi a sang zawk hle a ni. Kan Pathian rintlakzia leh thil tih theihzia hi kan hmang ṭangkai lo lutuk a, ringlo mite hian min lehpêl zung zung mai a nih hi. A thatchhe tawk lekin Pathian kan ring a, a ropuizia leh rintlakzia kan pawh pha lo a ni.

Ṭhalai duh tak, awmze neia siam leh din i ni a, mi pakhata din i ni bawk a. Mi pakhat, Zoram hriat leh India leh khawvel hriat khawpa kan ram hi chawi sang turin ṭan han la teh le.

- Reuben Lalnunthara Hnamte