YOGA HI ENG NGE A NIH?
Mizote hi India rama cheng ni mah ila, a tam ber hi Kristian kan nih avangin Yoga hi chuti takin kan ngaihven ngai lem lo. India ramah BJP-in ro an han rel aṭang hian, a hma aiin a lo lar chho hret hret a. Nikum September thlaa United Nations General Assembly-a a thusawi tumin, Prime Minister, Naredra Modi a ngenna angin, UN remtihnain a hmasaber atan 21st June 2015 chu, International Yoga Day atan hman a lo ni ta a ni.
Heta ṭang hian Mizote pawhin, kan ngaihven thar ta hle niin a lang. Hindu sakhaw pathian biaknaa, a serh zinga a mei ang mai nia kan hriat vang a ni thui khawp mai.
A lo pianchhuah dan: Yoga hi a lo pianchhhuah/ chin ṭan hun tak hi tuman an sawi fak thei lo. Kum 5000 liam ta daih tawhah khan India ramah hian an lo ching ṭan tawh tih erawh a hriat theih.
Yoga tih hi Sanskrit thumal, ‘yuj’ tih aṭanga lo piang a ni a, English-a a awmzia chu, ‘yoke’ emaw, ‘to unite' a ni. Mizo ṭawng chuan, ‘Nghawngkawl/ ṭangrual/ inthurual' tihna a ni awm e. A tir takah chuan, ‘taksa, rilru leh thlarau' rualkhai takin an thawhho a, chu chu nun awmze nei taka mihring chher tumna aṭanga lo chhuak a ni.
Hindu Sakhua nen a inzawm em?: A chhanna chu ‘Aw, inzawm e' tih hi a ni. A lo pianchhuahna hi Hindu Philosophy-a innghat tlat leh Hindu-hoin an chinchhuah a ni. Tun thleng hian, a ti nasa ber leh uar ber chu Hindu sakhaw zuitute an ni. India ram aṭanga chinchhuah ni mah se khawthlang ram leh khawchhak lamah pawh a darh chak em em a. Tunah hian khawvel hmun hrang hrangah yoga hi an ti nasa tawh hle a ni.
Eng nge a tum?: He zawhna chhan duh dan hi a inang lo nuaih a. A dodaltu ṭhenkhat chuan, Yoga hi -
(1) Ramhuai biakna (pagan worship) a ni. (2) Hindu pathian (Brahman) nen inzawmna thuk zawk an neih nana lo piang a ni a, sakhaw dang tan tih ve chi a ni lo (3) Yoga leh Hinduism hi ṭhen hran theih miah loh a ni. (4) Hindu sakhaw rin dan ril - pian nawnna (re-incarnation) nena in thlun zawm tlat a ni. (5) Kristian sakhaw rin dan bulpui Monotheism (Pathian pakhat chauh a awm nia riina) kalh - pantheism a ni. (6) Hindu sakhaw betuten, sakhaw dang betute thiam taka an sakhaw serh leh sang ti tura min hnuh luh an tumna hmanraw hlauhawm tak a ni. etc
Hindu sakhaw zuitu ni lem lo, sakhaw hrang hrang zuitute, mah se; yoga ṭhatna lam thlirtute ṭanhmun ṭhenkhat -
(1) Eitur/ ei loh tur, exercise lak dan chi hrang hrang - chuap, spinal chord, tihrawl hrang hrang tihchak dan, rilru hah chhawk zangkhaina atana meditation ṭha tak (2) Mihring kan lo hrisel a, kan lo dam rei zawkna tura philosophy of life a ni ber (3) Rilru, taksa leh thlarau inlaichinna ṭha tak siamna hmanrua a ni.