Kristianna leh Mizo hnam ziarang
Hnam tin hian mahni hnam ziar^ng (culture/ identity) an nei ṭheuh va, keini Mizote pawh hian hnam ziar^ng chi hrang hrang kan nei a nih hi. Kan hnam ziar^ngte chu kristianna kan vawn aṭang kh^n, a nihna laimu hloh si lovin, a inher danglam viau hlawm a. Ch<ng z$nga pathum chauh chu ’ti hian i han thl<r bing d^wn teh ang.
Mizo hnam zai
Hnam zai chu a hla thu ni lovin a thl<k hi a ni z^wk a. Hnam hla chu tam tak a awm thei; hnam zai erawh chu pakhat a ni, pakhatah chuan hla hrang hrang leh thl<k hrang hrang a awm thung. Tichuan, kristian nih hmaa Mizo hnam zaiah chuan - Lalvunga zai, Lianchhiari zai, Zopui zai, P<ma zai adt. tam tak a awm a ni. A eng hla pawh chu miin sa se Mizo hnam zai a ni tih a hriat ngh^l mai ṭh$n.
Kristianna lo luh tirh lai kh^n Mizo kristiante Pathian fakna hla t<r Zosapten sap hla an letling a, sap zaiin an sa ta ngawlh ngawlh mai a. A hla leh a zai (thl<k) chuan Mizote r$l a rem thei tlat lo. Mizote hmangaihtu Pathian chuan Mizo ir-^wm chhuak ngei hnam zai thar leh a sak t<r hlate, Harhna pathumna kha a hrin chhuaht$r ta chur chur mai a. “Ka ropuina tur leh ka himna hmun,” tih hla te, “Rinin thl$r thiam ila,” tih hla te, “Lei lal puan ropui chu a tl^wm ang,” tih hlate chuan hma an rawn hruai a. Mizo hnam zai thara sak t<rin Mizo hla thar tam tak a lo chhuak ta ur ur mai a ni.
Mizo hnam zai hlui leh a hlate chu Mizo kristiante z$ngah thehmeh ang vang vangin an reh ta a; t<n hnu hian kan thar thawh leh ta pawh a. Pathian min p>k kan hnam zai thar hmang chuan Biak Inah Pathian kan fak a, l>nkh^wmnaah pawh chu ti tho. Sapho Pathian fakna hla pawh eng emaw z^t chu kan hnam zaiin kan sa ta z>l mai a. Mizo hnam zai tharah chuan v^n lam ngaih hla eng emaw z^t, khawhar ina sak chi a lo chhuak tel a. Lus<n khawhar t^n hn>mtu tling leh thlamuan sawng sawngna a ni.
Hnam l^m
Kristian nih hma Mizo hnam l^mah chuan chheih l^m te, chai l^m te, khual l^m te, ch>raw adt. a awm a. Mizote hi l^m ngaina hnam kan nih tehlul n>n, ch<ng chu Pathian faka l^mpui tl^k lah an ni si lo. Zoram hmangaihtu Lalpa chuan Mizo kristiante hn>nah, amah fak leh chawimawina t<r hnam l^m thar min rawn pe leh ta a. Chu chu mihlim l^m kan tih mai, harhna leh hlimna lo thlen apianga Biak In leh l>nkhawmnaa kan l^m d^n hi a ni. L^m d^n ze hrang hrang - awmhmun l^m te, l^mtualah l^m kual leh kual loh pawh, kut ben emaw, b^n phar pawh ni se, kal rem leh khenkalh pawh ni se, khuang ch^wm, heksaw leh bingbilet pawh ni se, ṭawnghriatloh l^m te n>n, a zavai hian kan hnam l^m at^na Pathian min p>k an ni vek.
Khuangt> leh l^ma amah fak t<ra min titu chuan hnam zai leh l^m remna t<r khuang pawh a tihr$k dan thar min siamsak a, b>ng lovin kan vaw ta.
Hnam inthuamna silhf>n
Kristian nih hma Mizo hnam inthuamna silhf>n chu siapsuap leh hnawkal tea inṭanin, a hnuah puan bih leh puan ven te, puan bah leh kawrtawngh^k te pawh a ni bawk a, mutbu chu puankawp leh pawnpui a ni mai a. Chung lai chuan inbual leh ins<k a awm ngai lo tih theih a ni.
Zosap lo chhuah tirh lai pawhin khawv>l hnam b^l bera record kan ni e, an ti. “Nimahsela, thim ata chhuaka, a >ng mak taka l<t t<ra min kotu ṭhatna” (1 Pet.2:9) av^ng chauhvin, k^r lovah khawv>l mual >ng kan lo hmu ph^k ve kau va. Mutbu, thuamhnaw leh incheinaah te khawv>lah rual kan p^wl pha ve ta a ni (cf. Ezek. 16:10-13). T<na kan silhfen inbel tl^ngl^wn - pawnf>n, kekawr, kawr leh kawrchung te hi sapho incheina mai ni b$k tawh lovin, hnam tin silhf>n inṭ^wm tl^n, international dress a ni a; chu ngei chu Pathianin kan hnam silhfen (Mizo dress) at^n min lo ruatsak a ni.
Hnam ziar^ng hluite chu sakhuanaah la l<t lo mah ila, museum at^n leh special function eng emawa show at^n an la hlu a, hlamchhiah mai chi chu an ni b$k lo. Kan han sawi t^k - zai leh l^m leh inthuam d^n, kristian kan nih hnua kan hnam ze thar, Pathian min p>kte hi hnam ziaa amah kan fakna t<ra Pathianin mals^wmna min v<rte vek a ni.
Pathian finna leh hriatna ngahzia chu a va th<k >m! Amah aṭang leh amah av^ng leh amaha t^n thil zawng zawng hi a lo awm a ni si a; a hn>nah chuan chatuanin ropuina chu awm rawh se. Amen. Rom 11:33, 36