Written by
- C. Lalnunmawia
Chanmari-I, Lunglei

Chawimawi hlawh lo mi ropui (unsung hero)

Chhim lam mi ropui (Chhim tlang­val), chhim lam chanchin ziaktuten an hlamchhiah a, a hming an ziaklan ve ngai loh chanchin tlem, Zofate hriat atan ka han ziak ve teh ang. Ziakmiten chhim hi; chhimah thluak a awm etc. tih an ziak apiangin a hming a lang ve ngai tlat lo zu nia! Chu mi chhuanawm tak chu Pu Durra Chongthu (L), SDO PWD (rtd.) kha a ni.

Pu Durra Chongthu hi a hming tak chu Hrangṭhuama a ni. Thangte Zopui (Lalvuta khua) an awmlai kum 1900 July thla tira piang a ni. Thangte aṭang hian Baichi-ah khaw thar an kai a, Dawrn khuaah Zosapin sikul an hawn tharah a u Thala nen an lut ve ta a ni.

Kum 1913 ah Lower Primary exam naah Pariatna a ni a, kum 1915 upper primary exam-ah pakhatna a ni. Kum 1917 middle english exam-naah pakhatna a ni leh. Kum 1920 February-ah Shillong Govt. High School-ah a lut a, kum 1923 ah Matric 1st Division-ah a pass. Kum 1925 November-ah Bengal Engineering College, Sibpore (Howrah), Calcutta-ah Bachelor of Engineering zirin a lut leh ta a ni. Mizo zinga Bachelor of Engineering (BE) zir hmasa ber a lo ni ta zel a, mahse heng hunlai hian hnam hnufualte itsikna a la nasat em avangin Mizo tana uihawm takin BE chu zir zo thei loin kum 1928 ah a chawlhsan ta a ni.

Pu Durra Chongthu hi Science leh Engineering lamah a lo han hmasa fal hle mai. BE chu zir zo thei lo mah se Mizote tan chhinchhiah tlak tak a ni ve. Pu Durra Chongthu dawta Mizo Engineering College rap leh te chu Pu Robula leh Pu Thangzuala te an ni a, kum 30 dawn lai hnuah a hnung an zui ve chauh zu nia! BE zira Culcutta khawpuiah kum thum lai a awm chhung hian an College Hockey team first eleven a ni phak a, India pum huap Hockey tournament hlun leh hmingthang Beighton Cup-ah pawh a tel ṭhin a ni. Mizo zinga Beighton Cup khel hmasa ber a ni. Mizo inkhel hmingthang ber Chhim leh Hmar Inkhel tia kan hriat (1929), Bawrhsap Helme Cup chuhna AR Lammuala khelah pawh khan Aizawl team-ah khelin mipui mit la bertu pakhat a ni.

Thu leh Hlaa tui mi niin hla phuah thiam a ni. Kan Mizo nun hlui leh ṭhangtharte hlaah hian a tui phak ve ve a, Kohhran hlaah leh khawvel hlaah te pawh tui phakin hnuhma pawh a nei nual. Sibpore Engineering College-a a kal laia Lengzem hla 'Kan intawhna lam kawiah (Tleitirah Tleitiri) tih a phuah hi ṭhangthar mithiamten an han belhchian meuh chuan Mizo Lengzem hla (modern love song) Mizo irawma chhuak hmasa ber a ni tih an hmuchhuak a ni. Kan Kristian hlabu-ah pawh Hla no. 83, no. 421 leh No. 472 te hi ama lehlin a ni. Aesopa Thawnthu fing siamtute zinga mi a ni bawk. Kum 1928 December-ah DC PWD an tih ṭhinah khan Sub Overseer-in a thawk bawk.

BE zir hmasa a ni a, miten an ngaisang hle. Sakawr chunga chuang chungin leimin leh in saklai te mita teh vek thiam turah hial an sawi thang hial ṭhin. Chutianga thawk zelin kum 1954 ah Lunglei PWD Sub Division tharah SDO PWD a ni a, chu hna chu kum 1961 a a pension thlengin a chelh ta a ni. Chutiang mi, chhim tlangval (Baichi khaw chhuak) mi ropui tak, chhim lam ṭhangtharte hriat leh chawimawi hlawh lo tak chu a ni.

Hemi ropui, Baichi tlangval hian fapa mahni khaw lamah hriat hlawh lo tak a la nei cheu! Ramngaw humhalh leh ramngaw siam pawimawhna hre hmasaa nasa taka hmalatu a ni. 2nd Bn. MAP Lunglei area, 1st Bn. MAP area Aizawl leh Armed Veng thlanmual te ngaw nuam taka siamtu a ni - hei hi Mizoram sorkarin kum 1998 a Green Mizoram a rawn hman ṭan hma kum ruk kha a ni. 2nd Bn. MAP hmun chu tunhmaa sipai leh CRPF te awmna a ni a, arngeng kung takngial pawh zuah loin a kawlh vul mai a ni. He hmun ngei hi tunah chuan 'ngaw' nuam tak a nih tak hi. Heti chung hian a pianna khua Leitlangpui fak leh hriat a hlawh miah lo!

1st Bn. MAP area Aizawl leh Armed Vengte chu kum 1994 November thla aṭang khan Armed Veng YMA leh VC te nen ṭang hoin thing chi hrang hrang tam tak phunin tunah chuan ngaw nuam tak a lo ni ta a ni. Sawi hmaih theih hauh loh Armed Veng YMA chuan he chhim tlangval, mahni khuaa hriat hlawh lo tak hi kum 2007 May 2 khan 'awmni' khamin amah chawimawina an lo buatsaih sak hial tawh a ni. Amah pawh a lawm hle a, Armed Veng YMA, Armed Veng VC leh Armed Veng mipuite chungah a lawmzia tun thlengin a sawi bang thei lo.

2nd Bn. MAP area Lunglei ngaw ṭha taka siamtu he chhim tlangval hi Leitlangpui chuan a hre miah lo zu nia! He chhim tlangval ram ngaw siam leh ramngaw humhalh kawnga nasa taka hmalatu hi Mizo zinga Short Service Regular Commission a tling hmasa ber a ni. A chunga kan sawi tak chhim tlangval pahnihte hi a sap ṭawng chuan 'unsung heroes of south Mizoram' an ni ngei ang.