Civil Service lamah tan kan lak a ngai


Kan mi hmasate’n taimakna leh tum-ruhna nena an lo sual chhuah ṭhin, All India Services leh Central Services-ahte Mizoram aṭangin kan tling khat ta hle mai hi a veiawm ta ngawt mai.
All India Services bikah phei chuan kan chhang a khat thei hle a, ṭhangtharte hian ngaihtuahna leh rilru thar nen he lam hi kan ngaihtuah loh chuan kan ram leh hman tan a pawi theiin zahna ruamah kan lut mai ang tih pawh a hlauhawm ta e. Kan mi hmasate’n sum leh paia harsa chung chung leh facility ṭha pawh hmu ve phak mumal lova hlawhtlinna an chan theih chuan tunlai kan ṭhalai te, facility ṭha leh changtlung zawk neite hi chuan hlawhtlinna hi kan ban phak maiah a awm tih a chiang reng mai.
Tun ang renga heng civil sercives kan han sawiahte hian kan tling hlei thei lo zel dawn a nih chuan kan ram hi District level aṭanga Secretariat thleng mai hian hnam dang thuhnuaiah kan intulut tam telh telh mai dawn a ni. Central Services chu dah ṭhain All India Services (AIS) bik hi lo thlur zau deuh dawn ta ila. UPSC buatsaih Competitive Examination-ah kumtin main examination hmachhawn thei kan nei ve deuh ziah a, tling thei erawh kan nei ta meuh lo mai hi enge a chhan ni thei ang?
Tun hma ai chuan compe-titive level a sang hle tih chu kan hre tlang vek awm e. Amaherawhchu, tun hma ai chuan kan ṭhalaite hian facility an ngah zawk a, an nei ṭha zawk bawk. Kan inbuatsaih hun hi a tlai lutuk deuh ṭhin zawk niin a lang. UPSC Exam Syllabus-ah hian Class XII level ho zirlai a tam avang hian helama kal tumte tan chuan Class XI nih lai
aṭanga inbuatsaih nghal char char hi a ṭha ang. Graduate hnuah kang-lang deuhin coaching class kan kal ve nual a, exam kan han hmachhawn ve nghal mai hi chu a fuh vak lo a ni. Class XI zir lai aṭanga kan inbuatsaih chuan kum 5 leh a chanve vel kan inbuatsaih hman dawn tihna pawh a ni thei ang.
UPSC buatsaih Civil Services examination hmachhawn tuma hlawhtlin tum tak tak tan chuan Mizo-rama kan Social life hi tlan bosan rih a ṭhain a rinawm. Sawrkarin Youth Commi-ssion kaltlanga IAS leh SSC Coaching class Aizawl-a a hawng hi thil lawmawm tak ni mah se, kan environment hian a chiah dal leh vek mai ang tih a hlauhawm a ni. He inelna boruak sang tak hmachhawn tur chuan kan
ṭhalaite hian adventurous leh competitive mind an neih len hle a pawimawh a, kan thiangzau nun nen hi chuan a inmil tak tak thei lo a nih hi! A hnuaia table aṭang hian ṭan kan lak a ngaihzia a chiang thei mai awm e.
Indian Administrative Service (IAS) ah hian UPSC Competitive Examination kaltlanga Regular Recruit (RR) kan neih chu mi 14 chauh a ni ta a. State Civil Service (SCS) aṭanga kai 12 leh Non-SCS aṭangin mi 2 chauh kan nei ta bawk. Heng zingah hian pension hnaih tawh tak tak kan neih nual bawk avangin an kiam chak hle dawn tih a lang reng mai. India ram State literacy-ah chuan pahnihna ni chung siin, All India level competitive exam-ah chuan kan sang lem si lo a nih hi!
Indian Police Service-ah Regular Recruit mi 2 chauh kan nei a, State Police Service aṭanga kai mi 8 kan la nei bawk. Indian Forest Service-ah hian Regular Recruit mi 3 leh State Forest Service aṭanga kai mi 8 kan la nei bawk.
State Civil Service aṭanga Indian Administrative Service (IAS) kaite hian an state service lo neih tawh aṭangin kum 9 bak an chhawm theih loh avang leh kum lamah pawh upat deuh tawh hnua IAS an nih hlawm avangin rules-in bar lo mah se Chief Secretary hi chu an kai hman dawn lova, HAG emaw Apex Scale emaw an thlen hmain an pension a hun deuh zel dawn a ni. Chief Secretary nilai Pu Lalmalsawma hi kum 2018-ah a pension a hun dawn a, AGMUT cadre aṭang chuan Mizo zingah Apex scale thleng phak an la awm dawn loh avangin hnam dang Chief Secretary kan neih pawh a ngai mai thei.
Indian Administrative Service (IAS)
Promotion Guidelines hi tarlang ve reng reng teh ang
Kum 4 service hnuah Senior Time Scale-ah promotion a hmuh theih a, Senior Time Scale-a kum 5 awm hnuah (service aṭanga kum 9-ah) Junior Administrative Grade-ah promotion a hmuh theih leh a. JAG a kum 4 awm hnuah (service aṭanga kum 13-ah) Selection Grade-ah promotion a hmuh leh theih a. Selection Grade aṭanga kum 3-ah (service aṭanga kum 16-ah) Super Time Scale-ah promotion a hmuh leh theih a. Super Time Scale-a kum 9 awm hnu-ah (service aṭanga kum 25-ah) Above Super Time Scale-ah promotion a hmuh theih a, hei hi kan state sawrkarah chuan Principal Secretary Grade a ni. Above Super Time Scale aṭanga kum 5 hnu-ah (service
aṭanga kum 30-ah) Chief Secretary Grade-ah promotion a hmuh theih bawk.
Helama Service tawn-hriat engmah nei ve lo hian, ṭha-hnemngaih thil thuah kan han ziak ve ta mai a. Kan mi thiam zawkte cho chhuah nan leh tih dik ngaite a awm chuan rawn ziak ve zel sela. Kan ṭhalaite pawh nasa taka an phur phah ngei ka beisei tlat a ni.
- C. Lalchhuanmawia, Lily Veng, Chaltlang North