AMC TAK HI CHU AW.... (Parking fee tihsan leh a chhehvel)
Aizawl Municipal Council hi Aizawl khawpui chhung enkawl tura din niin July 1, 2008 aṭang khan a function ṭan a, kum 2015 hian kum 7 a lo tling ve ta. He kum 7 chhung hian AMC hian hna tam tak a thawk a, Aizawl khawpuia veng hrang hrangte pawhin an chhawr thawkhat viau. Chutih rualin, a la naupan em avang te, AMC khawih tur thil tam tak state sorkar lamin AMC kuta a la hlan loh avangte-in a nih tur ang erawh a la ni pha lo nasa hle. AMC hmalakna avanga Aizawl khawpui hmel danglamna tak tak a la lang pha lo ti ila kan sawi sual awm lo e.
Chutih rualin, Aizawl Municipal Council hi naupangte mah ni sela, a enkawltu Councillor-te erawh mihring ngaihah pawh mi puitling, an awmna veng ṭheuha rawn kai, mi puitling tak, experience pawh nei ṭha tak tak an nih avangin AMC naupanna hi kawng tam takah chuan chhuanlam a tling lo a tih theih tho bawk.
Kum 2014-ah khan AMC hian Property Tax lak ṭan a tum a, tax lak dan tur ruahmanna felfai awm hma hauh leh, public awareness pawh a awm hma hauhin June 2014 khan ‘September 2014 aṭangin Property Tax lak tur’ an ti mawl tawp ringawt tawh a. Mipuiin mak kan ti a, Property Tax chu eng nge tih leh tax hi engtia chhut tur nge tihah kan bangbo hle a nih kha. Rinlawk ang ngeiin AMC chu chhiah la turin a inpeih hman ta lo a, kum 2015 June thlaah felfai lo takin Durtlang aṭangin he chhiah hi lak ṭan a ni a, chu pawh chu Revenue Department lamin chhiah an lak tawhna ram ruaka chhiah an lo lak nawn avangin engemawzat pek let leh a ngaih phah a ni.
Aizawl khawpuia kan Parking fee rate hi kum 2012 October thla aṭanga hman ṭan kha a ni a (Mizoram Gazette Vol. XLI Tuesday 9.10.2012 Issue No. 471). Kum thum em pawh kan la hman hmaa 100% leh a aia sanga an han tisang nghal ringawt mai hi chu hriatthiam a har a ni. Inflation rate (thil man sanna) hrang hrang en ila, kum 3 pawh a tlin hmaa 100% a sang hman hi thil dang a vâng viau ang. Mizoramah chuan sa man hi a sang chak pawl tak niin a lang a, hei pawh hi kum 3 chhung chuan 100% em em chuan a sang hman lo. Tlem lai deuh khan Computer zirna Institute ho hian computer zir man thla khat fee 100% in an tisang dawrh a, mahse, anni pawh hian rate ngai an ring rei khawp. Thil man sanna hrang hrang en ila, reilote chhunga 100% tawpa tihsanna hi a tam lo viau a ni.
Parking fee rate hlui leh rate thar khaikhinna ṭhenkhat hi lo en ila:
i) Zone hrang hranga two wheeler darkar 1 aia reilo dah man Rs. 5 chu Rs. 10/- (100%) ah tihsan vek a ni. Category I-a two wheeler darkar 5-10 dah man Rs. 22 ni ṭhin chu Rs. 80/- (263%) ah tihsan a ni bawk. Nilenga (darkar 5 aia rei) parking lot a two wheeler dah man chu Rs. 80 a ni dawn a nih chu. Bazara dawr nei leh mahni office a parking lot nei lo reng rengin two wheeler ken chhuahin nitin Rs. 80/- kan chawi tawh ang. Thla khat senso chu a sang dawn hle.
ii) Category A-a LMV darkar khat aia reilo dah man Rs. 10 aṭangin Rs. 20-ah (100%) tihsan a ni a, darkar 10 dah man Rs. 45 aṭangin Rs. 120-ah (166%) tihsan a ni.
iii) Parking fee hmasa a awm lo Hot zone (hmun lun lai)-ah phei chuan nilenga two wheeler dah man hi Rs. 100 a ni ang a, LMV-ah Rs. 150, SUV-ah Rs. 210 a ni thung. Mi tam tak chuan parking fee atan nitin labour hlawh chanve vel kan sengral zar zar dawn tihna a ni.
iv) Parking fee pun tlem deuhna veng kilkhawr leh hmun penhleh deuh, Category C ho-ah hian LMV leh Two wheeler dah man darkar khata Rs. 5 ni ve ve ṭhin chu Rs. 10-ah tihsan ve ve a ni. Nilenga dah man two wheeler-ah Rs. 17 aṭangin Rs. 30-ah tihsan a ni a, LMV-ah Rs. 30 aṭangin Rs. 60-ah tihsan a ni bawk.
v) Darkar khat aia rei, nileng em em ni si lo dah man hi a punna a tlem deuh a, pung meuh lo pawh a awm. Chutih rualin, mi tam zawkin parking kan hman dan enin kan hman nasat dan bera an ngaihah nasa takin an tisang ta ni berin a lang.
Rate hi chu tihsan ngai a ni a; heti em ema tihsan erawh thil vang tak niin a lang. AMC hian mipui pawhin kan ngaihtheih loh em em zan lama kawng sira motor park ho hnawhkian nana parking fee to tak khawnna tur ruahmanna ṭha tak siam pahin mipui ngaihven loh lamah parking fee pangngai nasa takin a tisang a. Mipui lamin a ni lo lamah rilru kan pe dual si a, kan ngaihven loh lamah kan inrin hmain parking fee to takin kan chawi thut dawn ta niin a lang.
Thinrimthlak em em pakhat chu, mipuiin parking fee atana kan chawi, kan chhiah pekkhawm zawng zawng aṭang hian 50% pawhin sorkar kut a thleng leh si lo hi a ni. A tam zawk chu parking fee khawntu tak takte leh a ruai lehchhawngtu, a khawn hna contract AMC aṭanga hmutute kutah a lut a (hemi chungchang hi survey ka nei chiah lo na a, kum hmasa lama khawntu pakhat hnen aṭanga ka hriat a ni). Chuvangin, 100% chung lama parking fee an tihsan lai hian sorkar kuta lut tak chu a punna a sang viau dawn chuang lo tihna a ni.
AMC lama kan hotute hian thil an ngaihtuah chiang tawk lo ṭhin ni berin a lang. Zir lawkna emaw, inbuatsaih lawkna emaw felfai tak nei lovin thutlukna an siam fo niin a lang. An insawi anga private motor chhuah tlem beisei avanga rate an tisang dawn a nih pawhin public transport dang tihhmasawn hmasak zawk tur ni awm tak a ni (Green line express siam ringawt ni lo deuh). Taxi rate-te hi hneh takin control sela, mi ram angin mahni motor keng chhuak lo tan pawh mipui veivelna tur tal hi awlsam hmasa se a duhawm ngawt mai. Chuvangin, he parking fee thar pawh hi AMC hian ennawn leh sela, rate tlawm deuh zawk leh awmze nei zawk bakah AMC kuta pawisa a luh tam zawk theih dan turte ngaihtuah chhuak leh hram teh se.