Ruihhlo do beihpui thlakah a bilh a tho lo
Central YMA leh Mizoram sawrkar hnuaia Police leh Excise ten a huhoa ruihhlo an dona tur chu Vanapa Hall-ah dt. 05.08.2016 khan hawn a ni a. Inkhawm kha CYMA Vice President Pu Vanlalruata’n kaihruaiin khuallian Home Minister Pu R. Lalzirliana, “Mi lian leh mite thliar lovin dan bawhchhia chu dan hmangin an chungchang kan ngaihtuah zel dawn. Zu leh ruihtheih thil avanga midang tana harsatna siamtute chungah sawrkarin khauh takin thununna a lek dawn” a ti a. CYMA, Police leh Excise te chuan thawhhona thuthlung pasarih lai an siam nghal bawk.
Pi leh pute hun lai aṭang tawha vawiin thlenga Mizoten ruihtheih thil tia kan sawi leh hriat lar ber chu ‘zu hi a ni’ ti i ila, a sual tam awm lo ve. Ruihhlo do kawngah he ti taka YMA, police leh excise te an chet ṭhin hma daih aṭang tawh khan, khawpui leh thingtlang khaw chengker tak takah pawh ruihhlo laka khawtlang leh veng then thianghlim nan ‘Zu Do Pawl’ din a nih ṭhin kha. Chumi hnu kal zelah drugs kaihhnawih damdawi hrang hrang a lo hluar chho zel a. Tunah chuan vaihlo leh a kaihhnawih thlengin huang khatah kan khung zo ta emaw tih mai turin ruihtheih doin kan do tlang ta vek a. Chuvangin, ruihtheih thilah hian zu hi a lian ber kan ti lo thei lo ang.
Ruihhlo chi hrang hrang a awm a, a in chi te, a ei chi te, a hnim chi te, a zuk chi leh hmuam chi bakah a inchiu chi thlengin a awm. A lo a luata hetiang tih chingte chu nunphung pangngaiin an nung ngai lova, ṭhenkhat ramtuileilova awm phahin tam takin nunna hlu tak an chan bawk. Chungte chu a ṭha lo kan tih tlan em avangin, ruihhlo chu sawrkar bakah kohhran leh tlawmngai pawl thlengin kan do ṭhin.
Ruihhlo zuar leh ti ṭhinte chu vaiin kan man a, ṭhenkhat pawisa chawitir an ni a, Jail-ah te khungin Gospel Camping leh Home hrang hrangah kan dah a. Chu chu kan do theih dan awm chhun a la ni rih mai awm e. Heng ruihhlo chimawm takte hi tha thlah lovin kan do reng tur pawh a ni.
Tun sawrkarah hian hotupa ber nupui ṭhahnemngaihnain vaihlo leh a kaihhnawih kan do nasa a, a lawmawm. Anti Tobacco Squad te chuan sawrkar office hrang hrangah mei zu mite vaiin an man fo a, COTPA dan bawhchhia an mante chu pawisa an chawitir ṭhin. Lirtheiah te, puipunna hmun leh institution bul hnaiah zial zuk khap tlat a ni a, zial zu ṭhinte chu an inthlahrungin an chep sawt hle. Zial zuk, tuibur, sahdah, khaini leh a dang ti ṭhinte hian a ti ve ngai lote a tihbuaina em em a awm lo, a ti
ṭhinte taksain a tuar a ni mai. Ṭhiante lakah emaw, chhungkua leh khawtlangah harsatna an thlen lo.
Damdawi lam thiamten taksa natna tihdamna tur leh natchhawkna tura an siam damdawi ṭhenkhat chu ṭhalaiten nawmchen an duh luat vangin an thih phah fo. Denrite thlengin ruih nan an hmang tawh a. Hengte pawh hi a titute chauhin an chhiat pui a, a ti ve lote tan buaina tur a awm lo.
Ruihtheih thil zingah zu erawh chu a thawh dan a dang daih a. Chhungkua a a in ve lote a tibuai a, nupa inṭhenna leh fahrah siamtu a ni a, pawngsual hluar tirtu a ni. Accident hrang hrang thlentu a ni a, insual buaina leh tualthahna thlenga awm tirtu a ni. A in ve lo
ṭhenawm khawveng leh khawtlang thlengin a tibuai a, kohhran leh sawrkar a nghawng a, ramin nasa takin a chhiat pui a ni. Zu in mi an thi zawih zawih a, damdawiin ahte awmin tam takin an at phah a, wine shop hawn hnu ringawtah pawh zu avanga nunna chan an va tam tawh tak em. Nunna pakhat chauh pawh a hlut tehreng nen a pawi a ni. Zu zawrh hnua cheng vbc 83,04,87,695 chhiah kan hmuh hi nunna pakhat aia a hlutna a awm lo.
Sawrkar chuan zu zawrhna dawr a hawng a, dawr hrang hrang a lun thei hle. Dawrtu ngah ber leh chatlak lova customer nei awm chhun chu ‘wine shop’ dawr neitute chauh an ni. Chuvangin, ‘zu tel lovin ruihhlo do beihpui kan thlak ta e’ a tih loh theih loh. Zu zawrh bansan lovin zu in kan khap lova, rui buaite hremna dan erawh na takin kan zam thung. Ka tehkhin ber chu, khaw pakhatin an ram chhungah luia nungchate an humhalh thu an puang dum dum a. Chakai, chengkawl leh kaikuangte humhalh bur siin; luia nungchate zinga hlu ber sangha erawh a duh apiangte tan man an phal lawi si ang vel hi a ni ruihhlo kan do dan hi. ‘Wine shop’ khar si lova ruihhlo do beihpui kan thlak ta mai hi a hrilhhai thlak a, zu tel lova ruihlo do puan hi sawrkarin mipuiah a hmai phihfai a tumna lek fang a ang hle.
Hmeithai rethei leh dinhmun harsa ve tak tak ten, lu chhum ban chhum huamin a thim a var pawh thlu lovin inluah man tur te, fate sikul kalna senso leh ration lakna tur tuakin a rukin rakzu an zuar ru ve tang tang a. Chungte chu manin psawisate kan chawitir a, jail ahte khungin a then chuan kut palh hialte pawh an tuar a. Chutih laia sawrkar phalna a sapzu langsar leh ualau taka kan zuar tlar leh put si hi thil in hmeh lo tak chu a ni.
Mizorama kan volunrary organisation lian ber chu YMA a ni a, NGO dangte chu anmahni leh pawl tan chauha thawk tura ding an ni. Mahni hlawkna ringawt um lova thawk awm chhun chu YMA chauh a ni. YMA chu thil
ṭha a tihna kawngah chuan hlauh nei lo leh tu mitmei mah veng lova thawk ṭhin an ni. Ruihhlo do hi YMA te hian tuma phut leh nawr vang ni lovin, an thil tum zinga pawimawh tak a nih avangin a kengkawh reng ṭhin kha a ni. Force mite leh kohhran mite pawhin an hnung kan zui zo ngai lo.
YMA ber pawhin a do nasat leh a beih nasat ber ṭhin zu zawrh bansan si lova, ruihhlo donaah a han intulut ta mai hi YMA laka mipui ngaihdan pawh maktihnain a khat zo ta niin alang. Mipuiin kan mangan pui ber zu hi sawrkar berin zawrh phal mah se a theih chin chinah YMA chuan tha thlah lovin a do tlat zawk tura ngaih a ni. Zu zawrh bansan lo chunga YMA ruihhlo donaah a tel ta mai hi YMA member tam zawk duh dan ni tak maw? YMA te hi ruihhlo do phungbawmah telh ve an nihna hi, sawrkar hi YMA hmel ti mawktu a ni thei mai ang tih a hlauhawm a. YMA berin zu a do loh chuan, zu do tur hian tute nge pen chhuak ta ang le?
Kan ram hruaitute erawh chuan zu zawrh hi kohhran ṭawngṭaina Pathianin a chhanna angahte an la sawi ngam leh ta zel a. Eng Pathian tak chu sawi ang maw? Sawrkarin zu a zawrh dawn khan tumah rawn ngai ti lovin a thu a ti tlang a. Ruihhlo hi a do duh takzet a nih chuan, MLPC zir chiangtu tur ‘Review & Evaluation Committee’ din ngai lovin, ama thuin zu zawrh hi a titawp mai zawk tur a ni.
MLPC Act hmanga thubuai 2313 chuang ziah luh a nih tawhna aṭang hian mipuiah a hlawhchhamzia a chiang. Tuna a lan danah chuan sawrkarin zu rui leh buaina siamte a veng hneh lova, puibawm turah YMA hial sawmin a ngen leh si a, sawrkar tan mualphona leh mahni mawng hlimna mai a ni. Zu dawr khar si lova, ruihhlo do beihpui thlak zawng a bilh a tho lo lam deuh chu a ni.
- R.Lalhmangaiha, Bethlehem veng