Written by
Nawlchunga Chinjah
Siaha

Khawiah nge hausakna leh hlimna dik chu?

Sum leh pai, in leh lo ṭha tak neih a, lirthei ṭha ber ber bakah inchhung furniture man to tak tak leh changkang tak tak nei thei chhungkua hi chhungkaw hausa an ni deuh mai. Mahse chung ang mite chu mi hausa dik tak leh chhungkaw hausa dik tak an ni em? Hausakna hi pawnlam aṭang ringawta teh chi a ni tlat lo. Hausakna dik tak chu thinlung lamah, lungawina dik tak a awm leh awm lohah a ni zawk.

'Sum leh pai tam tak neih a, in leh lo ṭha tak neiin kan chhungkaw zingah tuman ruih theih thil ti lo se, zahawm takin nungin khawsa vek se, chutichuan kan chhungkua hi kan lo hlimin kan lo inhmangaih ang a. Chung hunah chuan chhungkaw hausa tak kan ni tiin ka insawi thei ang. Mahse tuna kan dinhmunah hi chuan neih neih chu sawi loh, chhungkaw buai leh inhau reng kan nihna hian chhungkaw rethei ber kan nihzia hi nitin zantin ka inhre ṭhin asin,' tia ka ṭhianpain an chhungkaw hlim lohzia leh an dinhmun hrehawm a tih ṭhinzia min hrilh hian ka rilru ngaihtuahna a luah ve fo ṭhin.

Lehkhabu ziaktu hmingthang Leo Tolstoy kha an chhungkaw boruak hrehawm a tih lutuk avanga thi a ni. Khawvel sum leh pai chu a lehkhabu ziah aṭang pawh khan a la lut hnem a, chhungkaw hausa tak an ni. Mahse an chhungkuaah erawh hlimna a awm si lo. Chumi avanga a nun beidawng chuan mahni inlum pawh thlahlel zo lovin an in nuam tak chu a chhuahsan a, khawlaiah thia hmuh a ni.

Lester Hunt-a, Wyoming bial aṭanga vawi hnih lai Governor atana thlan tlin tawh pawh senate member atana thlan tlin an tum leh lai takin amah a intihlum. Lemchang thiam Marilyn Monroe te, ziak mi Ernest Hemingway-a, Pulitzer Prize mai bakah Literature-a Nobel Prize hial lo dawng tawh, Tony Lazzeri te pawh kha khawvel thilah chuan mi hlawhtling tak an ni a, mahse lungawina leh hlimna, hausakna dik takin an nunah hmun a chang lo a ni chek a ni ang chu anmahni kut ngeiin an nunna an ti tawp vek asin. Khawvel sum aṭanga teh chuan chhungkaw ṭha leh awhawm tak an nei vek a, an dinhmun pawh mi tam takte el phak loh leh thik phak loh an ni hlawm. Mahse chu an dihmun chuan hlimna dik tak a thlen si lo.

American millio-naire Jay Gould-a meuh pawh khan a thih dawn khan, 'Khawvela mi rethei ber ka ni hial awm e,' tiin thu lungchhiatthlak tak a chhak chhuak hial zu nia mawle - a hausak tehreng nen.

Tunah khan eng ang dinhmunah nge i din a, i awm tih kha han inngaihtuah la, i lung a awiin a thinlung a lawm em tih kha han in zawt teh? Sum leh pai ngah hi hausakna dik takah leh hlimnaah dik takah i ngai a nih chuan i tisual viau mai thei. Dik taka sawi chuan khawvel sum te hian nun beidawnna leh rilru hahna leh thihna tam tak a thlen fo ṭhin.

Sum leh pai hian mihring nunah hlimna chu a thlen ve na meuh mai, mahse hlimna tluantling erawh a thlen lo. Hauhsakna leh hlimna dik chu rilru, thing-lung damnaah a awm; i thil neihah khan lungawi tum rawh. Mahse dinhmun ṭha zawk leh nuam zawka ding turin theihtawp chhuah thung rawh.

Hausakna dik tak leh hlimna dik tak chu kan thinlung lamah hian a awm e.

- Nawlchunga Chinjah, Siaha