SUAL DOIN

A mipui nawlpuiin "Mizoram.... Mizo hnam,” tia kan ram leh kan hnam hming, chhuang tak leh lungawi taka kan chawi m>k lai hian, kan zingah mahni ṭanghma haia, hnam kan ^tchilhna chu inphen n^na hmanga Mizoram lo rawk ṭhin an awm in ti e lo? Chu’ng mite chu tute nge an nih? Politician zingah chuti ang mi chu an inph<m ru em ni?

Sawrkar officer ho hian politician-te bumin, hmatheha hmangin an duh thalin kan ram an lo rawk a, politician ho kutin r<l kua an zen ṭhin em ni z^wk? Nge ni, sumdawngho vin vai kan huatna thinlung hre r^nin, chumi chu anmahni hamhaina remch^ngah hmangin, thil man to uchuak taka chhiarin min lo rawk reng em le? Kan mithiamte hian an thiamna kan ram leh hnam tana hmang peih tak tak silo hian, an lalna leh an promotion an dal palh ang tih hlauh v^ngin vai huat min zirtir te hi a lo ni z^wk em?

Ka thil hriat hi a dik a nih ngai chuan, chu’ng zawng zawng ai pawhin a tenawm a a ngeiawm tel bawk, sual mawlmang leh zahthlak lutuk a ni. “YMA-in dikna an lek kawh av^ngin a dik lo zawkin thil dik titute chungah phuba an la a, gas min phurhsak duh mang d^wn lo an ti e lo maw?.” Phur miah suh se. Ka nupui hnenah, “Electric thuk lei rawh, meihawl lei rawh, kawtlai remchanga thingtuah mai thei turin inralring rawh,” tiin inralrinna dar ka vua a. Ka ti tak tak, gas awm hma kh^ zawng pawhin chaw kan nghei loh kha, thu leh hlaa kan chawi kan ram kan hnam hi mi dik lo hmaa a tl^wm ai chuan dikna ṭanin kan ṭang ral raih t<r a ni ang, a ṭul chuan a fai pawhin kan b^r mai ang. Buhfai pawh an phur duhlo leh zel maithei asin in ti maw? Chu pawh chu phur lo tawp rawh se, a ṭul phawt chuan sual doin, th^wk t^wp thlengin kan ti a ni ang chu, “Kan sakruang Mizoram t^n,” kan tia ni lawm ni kha!

Gas phurtute chang ni lovin baz^r a thil zuartute zawng zawng pawhin hei hi lo hre rawh se, kan Zoram a harh d^wn! Ṭhangthar te’n sualna um bo vek an duh tawh. Sual dova thisen chhuak khawpa
ṭan an inhuam! Silchar kawng a buai deuh av^ngin in bungraw man lo s^n ringawt tawh suh u, in neihsa a tova hralh tumin lo thukru tawh suh u, chutia in tih leh vaih chuan in t>l stock sa te kha MZP in an rawn leihbaw vek mai ang, in ch^wm in hrai ni ta lo chu an hlau lo tawp ang che u. Anni’n chuti ang ti tura chakna an nei lo a lo nih palh pawhin MSU pawh kan la nei alawm! Sumdawnna tactic mawlmang leh ṭhing lutuk, vai thil siam leh thlai thar, ar chenin in dang ang a, in thil neih a tovin min leitir leh si ang maw? Chuti ang kan duh ringawt lo, anni tluka in tih tl^wm theih d^wn loh chuan vairam aṭangin a tam thei ang ber kan la l<t z>l d^wn!

Mistiri leh helper te u, vai mistiri leh helper-te in hnawt chhuak ang a, anni aia rate sang bawk si, chhawr nuam bawk si lo, a neitute zah derna nei bawk si lo, hna thiam chiang bawk si loin in thawk zel d^wn em? A theih loh, vai mistiri thiam zawk leh hna uluk zawk, a neitute thu awih thiam leh zah der thiam zawkte d^n dik tak hmangin kan sponsor ang a, ILP d^n hmangin kan la l<t z>l d^wn. An hlawh z^t tur pawh bithliah eng ang mah ula, a neitute an lawm miau chuan an hlawh aia tam lawmmanah an pe thei tho.

Kan zirna in lianah te hian kan zoram ṭhalaite hmakhaw ngai miah lo zirtirtu, a chawlh theih z^t z^t chawl a, zirna tihhmasawnna t<r sum hmanga in s^ng sa an awm an tia mi? Kan University te meuh pawh hi, Central University a nih theih n^n a YMA leh MSU te’n tha kan thawh zozai te kha kan la hre reng a nia. Mizoram sawrkar leh mipuite kuta awm a ni lo ti hian chhungkaw ei b>la hmang ringawt pawl te kan lo awm em? Kan University aṭang hian thil
ṭha tam tak kan beisei a, degree semtu ni mai lovin, Mizoram leh hnam t^na activity ropui dang pawh anmhani
aṭangin kan beisei tlat a ni. Kan professor rualte hi khawimaw lai kohhran pakhat inkhawmpuia sulsutu nihna anga TV lama in hm>l hmuh fo ai chuan, University a project work chi hrang hrang leh ram hmasawnna tham lehkhabuah te, in zirlaite n>na in thil hmuh chhuah thar chanchin te n>na hmuh leh hriat che u kan duh e. University hlun leh daih rei a nih theih n^n kan v>ng tlat d^wn.

Kan Mizo ṭawng pawh hei, a hman hman, a peih peihin kan chawk chingpen mek a, a pai lo aiin a pai a dik z^wk
ṭep tawh a nih t^k hi! Kan mithiam rual fuan khawmna in pui, Mizoram University ngei maiin Mizo ṭawng Dictionary leh Grammar an publish hun hi a nghahlelhawm khawp mai. Mizo
ṭawng zir chawpa ti ve ṭawk ṭawk, ram dang aṭanga lo l<t Pu Buanga leh buang lemlova te dictionary te r^wn bera kan neih ta mai te hi ngaihtuah chian chuan a zahthlak thei lek lek.

Sawrkar pisa a thawktu rualte hian pay revision aiin kan department chanpual z^wn aṭanga ram t^na thil ṭha chhuak thei t<r khawp hna kan thawh zawh (accomplishment) hi kan lawmna ber lo ni teh se! Office-ah eng nge kan thawh
ṭhin le? Kan hna pui ber eng nge ni? Sual ch<l m^m hian kan lo nil>ng ṭhak ṭhak mai ṭhin te hi a lo ni ang e. Sual i ch<l m^m suh ang u, a tisualtu chu i hrem zawk ang u. Hlau suh ilangin i z^m hek suh ang u, kan ram hruaitu l< ber Chief minister zahawm takin misual tihbo a duh thu a sawi chamchi a, kan pawl lian leh zahawm ber YMA lahin a thim a v^r pawh thlu lovin an vai a, kan hawi z^wng a chiang t^wk a lawm hei.

Sual langs^r tak te, s^r lem lo te, lian tak leh t> deuh te pawh do va, hleprukna leh hlemhletna chi hrang hrang umbo tur hian sual doin i han ṭang tak tak teh ang u. Sual hi i dinchant$r suh ang u, a ṭul a nih phawt chuan chumi at^n chuan tuar huam ila, thisen chhuak khawp pawhin i ṭang mai ang u.

- Rev. Jh. Za Hluna