Vai mistiri te hnenah certificate/licence

Kum 10 vel zet Aizawl khawpui hmu tawh lo hian rawn hmu leh ta se Aizawl khawpui hmelhmang hi a danglam an ti tawh viau in ka ring. Mi hausa tak tak pawh an tam ta hle mai. A nei deuhten sum lama buaina awm miah lo in ṭha pui pui an sak char char theih laiin, neih thinlung khawng tak meuha sa pawh an tam. A hausa deuh chuan engineer te, architechte leh geologist te rawn hmasak nachang te pawh an hre tawh a, hei hi thil chin tlak leh tih ngei chi pawh a ni. Mithiamte rawnna tur sum nei ve lo te chuan vai (an mistiri chhawr te) engkim an tih tir a ni ber mai. A pawimawh ber zawk chu in kan sak te hi ṭha takin eng chena rei nge a din theih ang tih hi a ni.

Aizawl khaw hmun hi rem tak tak lai a tam a, chutihlaiin hmun rem lo leh kham tak takah pawh in kan sa a. Kan in sak na hmun ṭhenkhat hi chu fur khat tuar leh se a min mai ang em tia ngaihtuah fe tham pawh a tam. Mizorama in sa mistiri a kan rawih tam zawk hi vai an ni ang a. An zingah Mizorama kum hnih khat an awm hnua mistiri in ti ta mai hi an tam em em a ni. In ti mistiri chawp mistiri tak tak ni lo leh thiamna leh idea
ṭha pawh nei pha loten in lian tak tak; a ban phun aṭanga min han sak sak ṭhin hi chu a zia lo hle mai. Ban khur laih chung changah te, a in innghahna lei (landing) hian chhawng chuti zata sang chu sa ta ila a zo ang em tih te, tuihawk (leh tuichhia) luan dan te leh a lei dinhmun (tam tak chuan leivung chungah an sa) pawh zirchianna nei lem loin vai ring em emin kan han sak tir ringawt zel a. Nakin lawka chhe mai thei leh kan nunna atan pawha hlauhawm thei 'in mangkhawng' hi a tam ta hle mai.

Vai mistiri zinga tam tak hi chu an aia senior zawk (head mistiri) ten an chhawr ve leh chhawng ṭhin. Entirnan, head mistiri khan mistiri junior deuh te leh helper senior deuh te mistiri anga sawiin hna a kawhhmuh a, an hnen aṭang chuan cheng 50 or 100 vel te an ei ve leh chhawng ṭhin. Ṭhenkhat sawi danah phei chuan Sikulpuikawna helper chu Zemabawkah a va mistiri mai ṭhin a ni. Hengte a nih deuh nawk avang hian mistiri hna thiam lo tak tak mistiri puitling anga chhawr an tam tawh hle. Tin vai mistiri tam tak hian rei lo te chhunga an in sak chu a
ṭhat a, an hming chhiat loh chuan an duhtawk viau zel. Kum 30 hnuah a la ṭha zel ang em tih hi an ngaituah ve miah lo.

Kan hma lawka chhiatna lo thleng thei uluk zawka kan ven theih nan te, State dang aṭanga vai hnathawk tura kan rama lo lut chak lutuk ven nan te, kan in leh vantlang in (property) ṭha leh tlo tak kan neih theih nan te, in chim leh lei tawlh (landslide) kan ven theih nan te, etc. kan sorkar hian licence or certicicate pe chhuak ta sela. A tling ngei leh thiam takte hnenah chauh pek chhuah ni ta sela. Mipuite pawhin certificate or licence nei lo chu chhawr miah lo ila. Phalna nei lo a thawk lui emaw, a chhawr luitu chu dan anga hrem mai ni se. Chu chuan nasa takin kan hma lawka chhiatna lo thleng thei leh chim ralna lak ata hi engemaw chen min veng thei dawn a ni. Chung phalna pek chhuah turte chu hetiang hian thlit fim hmasa ni se a ṭha hle ang.

1. Inner Line Permit (ILP) a nei ngei tur a ni.

2. Helper in kum 5 vel emaw tal a thawk phawt tur a ni. A theih phei chuan kum 30 aia naupang lo an ni tur a ni.

3. A ṭul chuan Engineer te emaw, mithiam bikte hnenah emaw test paltlang se. Hei hian an thiam ngei em tih a fiah ang.

4. In sakah a ban phun aṭanga zawh ṭhak thlengin engkim a thiam tur a ni.

5. Chhawng chuti zat sak dawn chuan rod eng tiat nge hman tur tih te, cement pawlh dan (proportion) te dik takin a hria em tih te chipchiar takin hriat hmasak ni se.

Thil pawimawh dang tam tak a awm ngei ang. Thil tih harsa leh buaithlak tak tur ni mahse kan himna atana pawimawh tak a nih avangin sorkar hian ngaihtuah thei se a van lawmawm dawn em. Aizawl bikah chuan AMC ten chak takin hma an la thei ngei in a rinawm a. AMC chauhin hma an la thei lo a nih pawh YMA emaw Local council te nen pawh thawhho theih a ni ngei ang. Chung phalna te chu a thlawn ngawta siam lovin man neiin an siam ve ang a. Kan sorkar pawisa mamawhzia ngaituah chuan thil hlu tak pawh a ni ngei ang.

In sa turte pawhin mistiri kan rawih dawnin phalna nei ngei chauh kan chhawr ang a. In ṭha leh him tak mi nawlpui hian kan nei thei ngeiin a rinawm. Tin mipuite pawh hian kan mizo pui Industrial Training Institute (ITI) leh central YMA hnuaia training zo certificate nei thlapte hi chhawr nachang leh duhsakna chang te hria ila, kan ṭhat pui hle in a rinawm. Aizawl khawpui chauh ni lo Mizoram puma hman tur dan felfai tak kan mamawh tawh hle a ni.

Sorkar hian hemi lam hawi zawnga dan leh dun (rules and regulations) felfai tak a siam ngei hi ram mipuite him zawk nan leh chim ral maia kan awm loh nan thil pawimawh tak a ni.

- K.Vanchuangkima