World suicide prevention day 2016
World Health Organization-in a tarlan danin 40 seconds danah mi pakhat mahni intihhlum avanga he khawvel chhuahsan an ni a, kum khatah mi 8,00,000 vel hi mahni intihlum an ni a, intihhlum ṭum hi vawi 25 thleng awm ang a ni bawk.
Hemi awmzia chu mahni ṭul ṭul a kan buai lai hian kan chhehvelah hian mahni nunna lak tum mi engemawzat an awm a, eng ang harsatna nge an tawh tih hre lem lo hian kan cheng ho mek a ni. Mahni intihhlum hi ven theih a nih erawh kan hriat a ṭha.
Kuminah hian Internatio-nal Association For Suicide Prevention (IASP) chuan ‘Connect, Communicate, Care’ hi World Suicide Prevention Day 2016 Theme atan a hmang a, khawvel pum huapin mahni intihlum tur venna atan Awareness Ribbon a siam bawk a, tawite lo tarlang ila.
Theme: An theme rawn siam hi mahni intihhlum tumte tana invenna laimu pathum pawimawh tak a ni.
a) Connect: Midang nena kan inzawmna suih ngheh hi thil pawimawh hmasa a ni. Mahni intihhlum duhna rilru pu ho te hi an chezia ah te a lang chhuak hmasa tlangpui. Chutihrualin, mahni intihlum chhungte hi kan ensan ngawt tur a ni lo a, anni nena inzawmna neih hi a pawimawh zual a, kan mit hi fu reng thei sela a duhawm hle a ni. Mimal, chhungkua leh khawtlang hian ngaihsakna lantir thei se a ṭha hle.
b) Communicate: Lang theia midang nena kan inpawhna hi tihlan fo a ṭha hle. Mahni intihhlum chungchanga thu dik lo awm ṭhin hi a tam thei ang ber nawh reh tum fo a ṭha. Media lam hian mahni intihlum tur venna atan hian hun leh hmun pawimawh tak an chang reng fo bawk a ni.
c) Care: Inzawmna (connect) leh inpawhna (communicate) kan sawite hi inngaihsak tawnna a tel loh chuan a kim tak tak chuang lo. Mi tute pawh hian ngaihsak nih hi kan duh ṭheuh a, mahni intihhlum tumte hian an mamawh lehzual a, a ṭhen-ah chuan kan tlai fo ṭhin.
Awareness ribbon: IASP in he Awareness Ribbon a siam chhan ber chu ribbon dang anga khawvel pum huapa mahni intihhlum venna atana he ribbon hi a lo hmelhriat theih nan a ni. Rawng chi hniha siam a ni a, a eng leh serthlum rawng a ni. He Ribbon leh rawng chi hnihte hian a kawh tum chu 'mahni intihhlum venna atana inhrilhhriatna' leh 'sathau khawnvar meialhin hmun thim a tieng' ang hian he ribbon hian hmun tin hi tieng thei se’’ tih a entir a ni.
Kan han sawi tak tlemte aṭang hian mahni chauh inngaihtuah lo hian kan chhehvela mite chezia leh nihnate hi kan hriat sak ve a pawimawh a, inngaihsaktawn leh inpawh taka kan awm a, midang leh mithiam zawk (psychiatrists, psychologists etc) te kuta dah mai lo in midangte tana malsawmna ni ṭheuh turin he World Suicide Prevention Day hi nang leh o chhungte tan malsawmna lo ni rawh se.
- Lalduhawmi
Department of Psychology
Mizoram University
3rd Semester