PU-ZAWN/ PI-ZAWN

Pu-zawn/ Pi-zawn tih ṭawngkam hian kan culture a khawih viau ni a ngaihna a awm avangin he mi chungchanga ngaihdan leh thlir dan hrang hrangte chu chanchinbu-ah kan hmu ta fo a, thil nih dan phung nia ka hriat chu mi thiam zawkte cho chhuah nan kan ziak ve ang e.

Mizo danah Pu sa, Pa sa, Farnu sa te a awm a, Pu sa chu nupui pa hnenah pek niin Pa sa chu a hringtu pa chan tur a ni a, Farnu sa chu a pianpui hmeichhia hnena pek tur a ni bawk. Pa sa chu a lu a ni a, a lu puma pek a remchang lo a nih a, sa dang a pe a nih chuan a lei a pe tel ngei tur a ni a, a lei a tel chuan pa tan sawisel theih a ni lo ang.

Lusei danah chuan Pu sa chu a khel a ni a, Pawi danah thung chuan Pu sa chu vawkah chuan a nak ruh pali thlur a pe ang a, a pu (a nu nuṭa) chu a nak ruh pathum thlur a pe ang. Farnu sa chu a ngum a ni thung. Nupui pa hi ‘ka pa’ tia koh a nih chuan ‘Pu Sa’ chu tu hnena pek tur nge ni ta ang? Mizo hnam kalphung pangngaiah nupui pa hnena ‘Pu Sa’ pek
ṭhin a nih avang hian nupui pa hi pasal tan ‘Pu’ a ni tih a chiang viau lo’ng maw.

Nupui pa te ka pa tia koh hian thil hnawk tam tak a keng tel a, ka pa tia a koh, a nupui pa chu zankhat mitchhin lo tawk palh ta se, rosum chhawm tur a nei chuang hauh lo a, a nupui erawh chuan a hringtupa rosumah chuan a unau dangte dinhmun a zirin chanvo a nei thei. Chuvangin, Mizo hnam ziarang leh tih dan phung hrang hrang aṭanga thlirin nupui nu leh pa te pasalin ‘ka nu’ ‘ka pa’ tia a koh hi chu ṭobul mumal nei lo leh Mizo ziarangah thu leh hla dang kalpui nei lo niin a lang.

Mi ṭhenkhatin Pizawn/ Puzawn tia nupui nu leh pa te kan koh chuan fa te pi leh pu tur kan zawng satliah mai mai ni tein an ngai a, hei hi ngaih dan dik lo niin a lang. Ka fapa fa chuan ‘pu’ min nei sa renga a engamah hma hauha ‘fa te pi leh pu tur ka zawng’ tih hi ṭawngkam hman mai hi ṭawngkam uchuak ni te pawhin a lang a, malsawmna tel lo chuan fa nei thei lo dinhmuna din mai theih a ni. Fate pi leh pu tur zawnna lam ni lovin Mizo kalphung leh ṭawngkam pang-ngai ni ngeiin a lang.

Chuvang chuan Mizo ṭawng kauchheh leh tih dan phung hrang hrangte han thlir hian nupui nu leh pa te pizawn/ puzawn tia kan ko ṭhin hi thil dik ber niin a lang a, i chhawm nung zel ang u.

- Hrinzama,

Zawlsei