Aizawl khawpui chawmtu Greater Aizawl Water Supply Scheme Phase I&II
Ramin hma a sawn a, a changkan nasat poh leh tui mamawhna hi a zual deuh deuh a, tui vanga buaina leh indona, inhmel makna pawh hi India leh khawvel hmun hrang hrangah a thleng ngun malh malh hle. Industry lian tak tak te la nei lo mah ila, eizawnna peng hrang hrang hotel, restaurant, motor silna, thlai leh pangpar chawmna, hospital, dawr leh office building hrang hrangah a bikin Aizawl khawpuia nitin tui kan hman hnemzia leh kan mamawhna hi a sang tawh hle.
Khawvelah hian tui pawimawhna hi a nasa deuh deuh dawn a, tui vanga in hmelmakna pawh nasa takin a thleng fo a, India ram chhungah pawh state tam tak chu tui inchuhin an in ep a, buaina chhuakin thisen hial a chhuak ṭhin. Tunhnaiah pawh Karnataka leh Tamil Nadu state chu tui inchuhin an buai mek tih kan hria.
Aizawl leh tui
Mizoram state khawpui Aizawl-in nitin tui a mamawh nasatzia hi ngaihtuah phak bak a ni. Heng avang hian mithiamte leh thuneitute chuan he harsatna hi sutkian tumin an thawk ṭhin. Aizawl chawmtu Geater Aizawl Water Supply Scheme Phase I hi kum 1984 ah bul ṭan a ni a, Aizawl aṭanga km 8 a hla Tlawnglui tui pump tura hmalak a ni a, a tirah chuan mi nuai khat singruk chawm thei tura duan nimahse Central sawrkar lamin a chanve ah ti hniamin, kum 1988-ah tui pump theiha zawh a ni a. Hetih hun lai hian India ramah Shimla tih lohah chuan Aizawl chawmtu Tlawng lui tui pump chhuah hna hi a sang ber a ni.
Tlawng lui Pump house-ah hian uluk tak leh fimkhur taka sawngbawl a ni a, Tlawng lui aṭangin Dihmunzawl leh Lawipu-ah te tihfim leh niin, mihring in theih tura uluk taka sawngbawl a ni a. Chuta ṭang chuan Tlawng lui pump house aṭanga metre 1150 a sangah Tuikhuahtlang-a tuizem puiah (main reservoir) ah pump chhoh niin, Tuikhuahtlangah pawh tui thianghlim, in tlak a ni em tih chu uluk takin hetiang lam thiam bik ten chatlak awm lo khawpin, fimkhur tak leh uluk takin an lo en nawn leh ṭhin a ni.
Phase I-ah hian ni khatah darkar 16 chhung tui hi pump tura tih a nih laiin khawpui chhung tui mamawhna leh indaihlohna vangin darkar 24 chhung pump a ni. A tirah nitin tui litre 108 pump thei tura ruahman nimahse, tunah chuan nitin litre nuai 70-80 vel pump a ni tlang pui. Khawl leh tui lakna pipe te hi kum 25 chhung hman tura tih nimahse kum 28 ngawt hman a ni tawh a, Pipe te an hlui deuh tawh avangin distribution lost a awm nasa a, zaa 25 - 30 vel lost a ni ṭhin.
Aizawl Water Supply Scheme phase I bakah kum 2009 khan Greater Aizawl Water Supply Scheme phase Phase II pawh bul ṭan a ni a, Kum 2007-ah Aizawl Union Minister for DoNER Minister Pu Mani Shankar Aiyer chuan phase II lungphum hi a phum a, Tlawng tui lakna hnar neitu Maubawk leh Ailawng khua te hian nasa takin lui dung leh a vel an humhalh a, PHE Minister-in lui dung ven hna an thawhna tur Lawngleng 'River' PHE Minister-in a pek hmangin lui dung ven hna an thawk bawk.
Phase II aṭang hian nitin litre 24 pump thei tura ngaih nimahse tunah hian mamawhna avangin nitin litre nuai 150 - 170 vel an pump tlang pui a, phase I leh phase II aṭang hian tunah nitin tui litre 220 - 250 pump a ni.
Kum 3 emaw kal ta hmalama ni 17 -20 dana tui a haw zeuh zeuh ang kha a awm ta loa, Department te thawhrimna zarah kartin veng hrang hrangah tui vawi khat sem chhuah ziah a ni ta a, kar khata vawi hnih sem tura hmalak mek niin, JNNURM aṭangin Greater Aizawl WSS Phase-I&II tui pump khawl hlui leh pipe then khat a thara thlak a ni bawk.
Tuikhuahtlangah hian Phase I leh Phase II tuizem ṭha tak siam a ni a, phase I tuizemah hian tui litre nuai 25 leh Phase II tuizem-ah hian litre nuai 52 a leng thung. Aizawl khawpui chhungveng hrang hrang chawmtu zonal tank 54 a awm a, tunah hian Aizawl khawpuiah PHE tui connection nei hi 45000 vel an ni a, Laipuitlang zonal tank in a chawmah connection nei an tam ber a, mi 4128 in an nei (2016-May ah).
Phase II hian khawpui chhung sq. km 35 chin a mipui 2,28,280 chawm thei ngaih a ni a, Luangmual, Chawlhhmun, Tanhril, Sakawrtuichhun, MZU, Central Jail veng, Rangvamual, Durtlang, Zokhawsang, Zemabawk, Thuampui, Zuangtui, Melthum, Hlimen, Lungleng I, Hualngohmun, Melriat, Kelsih, Falkawn, Muallungthu leh Saikhamakawn thlengin phase II aṭang hian tui mumal taka pek an ni tawh a ni.
Tuikhuahtlanga control room, Dihmunzawl, Maubawk leh Tlawng luiah te hian tui khamkhawp kan hmuh theih nan chhun zan zawmin tui an pump a, an pe chhuak reng a, heta ṭang hian Aizawl khawpui chhung tui sem dan mumal takin an kal pui a ni.
P&E department nen theihtawpin an ṭang dun a. P&E department-in Dihmunzawla Tui Pump khawla hman tur electrict power hnianghnar zawka an pek theih tawh avangin kum 2014-a an tui pump pawh nikum 2015 leh kumin 2016-ah chuan zaa 30 zetin a pung chho a tawh a, gravity hmanga Serlui tui khuah lak a nih avangin pump khawl pahnih an ti awl thei a, 2015 July-October chhunga power leina atana an pawisa hum chu nuai 66 niin, kumin hian May-June chhungin nuai 25 zet an hlep thei tawh a ni.
PHE thahrui tichaktu tura din ADB hna enkawl turin State Invesment Programme Management and Implementation Unit (SIPMIU) hian Project Director hovin chak takin hma an la a, tunah hian mihring zun leh ek, bawlhhlawh, leh thil dang tam tak khawpui chhung hmasawnna leh tih changkan a, tih changtlun nan hna nasa taka thawh mek a ni a. SIPMIU hnuaiah hian tunah Tlawng lui hi pump tura hmalak mek niin, tui pump khawl ṭha leh chak an bun mek a, hemi hunah phei chuan tui harsatna hi kan zia-awm leh zual dawnin a lang.
Aizawl khawpui chawmtu Greater Aizawl Water Supply Scheme phase I leh Phase II te hi Greater Water Aizawl Transmission Division-in an enkawl a, S.E, Aizawl Watsan cirle in a ṭhut a, E.E pahnih North leh South enkawltu a leh SDO pali in an ṭhut a ni. Mipuite tana awlsam zawk theih beiseiin Phone Message hmangin Tui semna tur venga Tui connection nei tute hriattir lawk
ṭhin an ni a, hei hian hna a ti zangkhai hle. Tuisem tur SMS dawng lote chuan phone No. 9615343732-ah hian engtik lai pawhin harsatna thlen theih a ni e.
- Lalrochhara Chhakchhuak