Written by
Ṭhaa Tlau

Pi leh Pu turin kan zawng em ni?

Ziaktu hrang hrang-ten an ngaihdan mai mai ni lo, a taka an koh dan an rawn ziak a nih a rin theih a; mahse, an ziah dan aṭang chuan an nupuia nu leh pate an koh dan a inang lo tih a lang. Central YMA inkhawmpui rorel thupui atan Branch pakhat chuan "Mizo ṭawng hman dan dik/ Mizo ṭawng dik hman dan" tih tun hnai maia an rawn thawh hian rah ṭha a chhuah chuan Mizo ṭawng hi a hlu sawt ngei ang.

Pizawn/ Puzawn tih hi ṭawngkama lam rik dan, Pi leh Pu a rik mai avanga ka pi leh pu tia koh hi a ṭul kher lo.

A chhan chu Pu opposit chu Tu a ni a, (office leh hnathawhna lam ni lovin) ka pu tia kotu chu pu chuan a tu a ni. Chu chu koh kawpin putu kan ti ṭhin. Kan koh dan leh a hming put dan hi a dik thlap vek lo. Eg. Thosi seh tih leh Sakei seh tih chu seh rau rauah a seh dan inang lo tak a ni.

Chuvangin, Pizawn/ Puzawn an nih avanga "Ka pi, ka pu tih tih kher a ṭulna a awm lo, a duh chuan ko sela, an mimal zalenna a ni. Mahse, pi leh pu koh duh tlattute hian an zawn hmasak zawk chu pi leh pu ni lovin an fanu (ama nupui) kha a ni zawk si a, chu nula (a nupui) nen chuan in hmangaih tawn takin nupa pumkhatah an lo insiam ta a, chumite nupa pumkhata laimu pahnih awm te chuan hmeichhe nu leh pa te chu koh dan thuhmun an hman dun theihna lai tak hi pumkhat tipumkhat lehzualtu a va ni tehlul em.

Ka nuphal nen hian kan puzawn te kan koh dan a inang lo. Keiin ka nu/ ka pa tia ka koh laiin, ka nuphal chuan ka pi, ka pu, tiin a ko
ṭhin. Tin, ka puzawna pa (putar) chu ka pu tiin ka ko ṭhin a, a remchangin an lawm zawk em em a ni. Ka fate nena kan pu ho dual dual ai chuan ka faten pu tiin an ko a, keiin ka pa ka tih hian chhungkua inremkhawm chawp, nihphung a khingbai he hu ve lo a, a rem thlap mai.

Mizote hi khual khuaa inneih pawlh ṭhin kan ni a, kan kawppuite khuaah home advantage ni lo, away rules-in hmeichhia phei chuan pu leh pa an zawng ngei ṭhin - a pasala nu leh pate ni lovin. Tin, mipa pawhin pa a zawng thei a, a hnam chipui te pawh. Tin, pu atan a nu chipui lam deuh emaw a zawng thei tho bawk.

Pizawn leh puzawn chu mipa te hian kan zawng tak tak a ni lo va, an fanu kan nei phawt a, chumi hnuah ka nupui nu leh pa chu an hmaichhana kohna ni lo, (indirect speech)-in ka pizawn leh puzawn an lo ni ta chuah a ni. Pi leh pu atan ka zawng lova, ka pi, ka pu ka tih kher a ṭul lo. Mizo Customary law-ah chuan Pizawn leh Puzawn te makpa te hi a hming atana an phuah mai a ni. Makpa ka nih avangin min mak theih ka ni chuang lo.

Rilru leh thinlung chhungril taka an fanu ka hmangaih takin ka nu, ka pa a tih ang thovin ka koh ve mai bakah kan faten a pi, a pu an tih ngam khawpa relation thuk tak kan neihna, hrin hrang daih pawh pumkhata min phuarkhawmtu chu kan inkoh dan hian thui tak a hril. In mawl biak ringawt chuan nu leh pa ṭhenkhat chu an ṭeu hlar mai si.

Chuvangin, mihring chi inthlahchhawn dan leh kum level aṭang te a chhut pawhin, kan in koh dan dik leh Mizo ṭawng hman dik hi a pawimawh hle.

- Ṭhaa Tlau