Written by
-Laldawngliana

BOOK OF THE YEAR BAWK KHA

Mizo Academy of Letters (MAL)-in Book of The Year a thlan chungchang sawina kan hmu ta fo mai.

Book of The Year hi Mizo ṭawnga press-a lehkhabu chhut khatna chhuak, phek 50 aia tlem aṭangin kum 1989 aṭang khan kum tin thlan ṭhin a ni a. Vawi 26 an thlan tawhah lehkhabu ṭha ber kan tih an thlan fuh ṭum a awm a, thlan fuh loh ṭum pawh a awm; kan ṭha tih zawng inang vek hek lo le. An thlan chhuah tawhte hi - history lam 5, Pathian thu lam 1, mimal chanchin ziakna (autobiography) 1, science lam hawi 1, lemchan 1, thawnthu (novel) 15 leh thu ziak hrang hrang khung khawmna 2 tiin ṭhen hlawk ila.

Kum tin MAL-in an thlang hi a fuh hle mai. Lehkhabu chhuah ṭhat kum a ni emaw, ni lo emaw kum tin hi thlang zel se; hei hian thu ziaktute a tiphur a. Lehkhabu ṭha leh thu belh chian dawl zawk a chhuah tam phah a, kan thu leh hla leh zirna pawhin hma a sawn phah zel a ni. Hetianga kan ziak mite an phur chhoh zel chuan Mizo ṭawng hi India danpui Eighth Scheduled-ah telh hun a la awm chek ang.

MAL-in a din Book of The Year Sub Committee te hian kum khat chhunga lehkhabu chhuak an zawng khawm ṭhin a, an hmuh ho hi a bu hming leh a ziaktute Secretary Report Thu leh Hlaah an chhuah ṭhin hi lehkhabu ngaihventute tan chuan a fuh thlawt a ni. An lehkhabu hmuhte erawh chu hei ai hian la bel chiang lehzual se. Mizo ṭawnga lehkhabu chhuak an sawiah hian Chhingpuii lehlin Return From Tomorrow (Thu leh Hla, June, 2000) te, Charles Dickens-a ziak JF. Laldailova lehlin Christmas Carol (Thu leh Hla, June, 1998-ah khan Christian Carol tih kha tih sual palh a ni ang) te an tel a. India Prime Minister Te tih Laldawngliana ziak chu 2008 khan Top 10-ah a tel tawh a (Thu leh Hla, May, 2009), ziaktu hming pangngai tho hian 2009-a lehkhabu chhuakah Prime Minister-Te tiin an chhuah leh tho a (Thu leh Hla, June, 2010). Verso page (title page hnung chiah)-a lehkhabu chhuah kum awm hi en chian a ṭha hle.

Lalhruaitluanga Ralte ziak Zoram Vartian kha Book of The Year Sub Committee ten an hmu lo tih Vanglaini chanchinbua lo chhuak kha thil mak tak a la ni reng! Tlangzarh a nih aṭanga rei vak lovah B. Lalthangliana’n Zoram Varṭian thlirna a ziak chu MAL chanchinbu Thu leh Hla, October 2008-a chhuah hman a ni tlat si.

An tehfung pakhatna Originality and Creativity hi an dah pawimawh em avangin thawnthu 15 lai thlan chhuah a ni tawh a. A tehfunga tel ve tho Critical Analysis hi ngai pawimawh deuh se chuan Ralluaii Chhangte ziak Mizo Ṭawng Chikna te, B. Lalthangliana ziak Mizo Chanchin te, C. Lalawmpuia Vanchiau ziak Rambuai Literature te hi an hmaih kher lo mai thei.

An tehna 3-na General Impression tihah hian sub (4)-naah ‘Mi a l>m dan’ tih hi sawi tham tak a ni. A lehkhabu pianhmang leh kawm, a chhut ṭhat dan mai bakah mipuiin an hlut dan tiin sawi ila a buk ṭhelhin a ṭhelh ang em aw. Tlangzarh a nih aṭangin mipuiin an hlut dan hian lehkhabu ṭhat dan chu a keng tel ve a, Book of The Year-a thlan chhuah hnuah pawh ṭhenkhat chu hralh a kal vak lo va, chhut nawn leh loh te pawh a awm. Chutih lai chuan a hralh kal ber hi lehkhabu ṭha ber a ni tihna erawh a ni chuang lo.

He chawimawina hi MAL din champha April 23-ah emaw, hun remchang dangah emaw programme dang karlakah an hlan ṭhin a. Hei hi a remchan viau lai hian hei aia tihhlut thiam hi a ṭul hle mai. A hlanna hi TV-a tihchhuah leh turin la vek se, a ziaktu kawmna leh Book of The Year lehkhabu mi hrang hrang ngaihdan zawt kual bawk se. Heng hi LPS leh ZONET-ah hian tichhuak se tun ai hian lehkhabu pawh hralh a kal ngei ang a, a ziaktu leh mi dang a tiphur zual ngei ang.

Book of The Year chawi­mawina hi a tir lamah chuan Rs 2000 leh thuchei bakah Thu leh Hla kum khat a thlawna pek a ni a. Tunah chuan pawisa bik hi Rs 5000 pek a ni ṭhin. Pawisa hi mimal inphal ten an tumsak a, chu chu Donar Member an ti a, fak mawlh mawlh tlak an ni. Pawisa bik hi kan sumdawng hausa te leh mi inphal te zarah hi Rs 10000 a nih hun a va nghahhlelhawm tak em! Chawimawina pawisa hi a phu tawk a awm tak tak thei lo va, lehkhabu dang ziak leh tura Mizo mipuiin kan hlut a, kan cho phurna hi chawimawina hlu ber a ni zawk. Mi pakhat chuan programme hman zawhah lawmpuina chibai a dawng nual a, a thuchei dawn an en sak bawk nen in a thlen hmain a thler hman a. Chuvangin, thuchei hi a certificate-a inpe tawp lo hian frame ni bawk se tihpalh a tawk tlem deuh ang.

Lehkhabu thlirna lam ziakah hian Mizote hi kan la taima tawk lo em em a, mi lehkhabu chungchanga ngaih­dan kan neih pawh, “A ṭha khawp mai, a ngaihnawm khawp mai,” tihah a zo der ṭhin. Book of The Year meuh pawh a thlirna ziak loh pawh awm thei tak a ni. Chuvangin MAL hian a thlirna ziak tur inruat ṭhin se, ani chuan Thu leh Hla a thlawna a dawn lai ngeiin Thu leh Hla leh chan­chinbu dangah ziak bawk se.

A tawp nan India rama ziak leh chhiar thiam lama a sang pawl, mi nuai 10 chuang awmnaah hian lehkhabu copy 1000 pawh hralh zawh a harsa hi chu lehkha chhiarah ṭan kan lak thar a ngai hle. TV leh mobile hian kan hun min ei heksak nasa lutuk a. Lehkhabu lei nan pawisa kan ui nen kan thil hriatin belh chian loh phah ṭhin.

Mizo ṭawnga lehkhabu chhuak leh Book of The Year-a thlante kan hlut dan azirin Mizo thu leh hla hian hma a sawm zel dawn a ni.