TUN LAI TITI PIZAWN PUZAWN
Tun lai hian chanchinbu leh social media hrang hrangah pizawn leh puzawn koh dan chungchangah mi hrang hrangten an ngaihdan an sawi kan hre ṭhin a. Hei hi ninawm lo ti mai lo ila, mi hrang hrangin an ngaihdan an la sawi zel ang a, chuta ṭang chuan koh dan tur dik, kan inlungrualna a la chhuak mai ang.
Vanglaini September 2, 2016-a chhuak C. Lalrem-mawia ziak kha han sawi zui ka duh ve a. A pizawn chu ka nu tia a koh chhan a rawn sawi a. “Ka pi naupangte in nu leh pa ka nei tawh lova, miin ka nu/ ka pa tia an nu leh pa te an koh changte hian koh ve tur ka duh em em thin a, ka nei ve tawh si lova, chuvang chuan ka pi ni mahla ka nu tia koh rem i tih chuan ka lawm ngawt ang,” tiin a dil thu a sawi a. A sawi
aṭanga ka rilrua lo awm ta chu-
1. A pizawn chu ka pi tia koh tur a ni tih a hre chiang.
2. Ka nu tih ai chuan ka pi tiin a ko hmasa zawk a, vawi hnih ngawt a koh hman.
3. Ka nu tia koh tur a neih tawh loh vang maiin a ko.
4. Amah hringtu nu leh pa la dam se ka nu tiin a ko kher lo vang.
5. A pizawn hian ka pi min ti zawk rawh ti se a pi leh mai ang.
6. A dil kher hian Mizo inkoh dan phung pangngai baka tih a duh a ni tih amah pawhin a hre chiang
Hmeichhia khuala pasal nei hian chhiat ni ṭhat nia a vawn ngheh tur pazawn a nei ṭhin a; hei hi mipa pizawn puzawn nen chuan a danglam daih a ni. A pasal leh a pasal chhungte nen an intih thiam loh pawhin a pasal nu leh pa hnenah a harsatna thlen a hrehawm hun a awm thei a, chutiang hunah chuan thu chhia thu ṭha engkim thlenna turin pazawn a nei ṭhin.
Mipa erawh chuan khawtual leh khuala mi pawh nupui nei sea nupui nu leh pa an la dam a nih chuan pizawn leh puzawn chu a nei hrim hrim tawh a, nuzawn pazawn hran a ngai ve tawh lo a ni. A hmingah pawh pizawn puzawn tih ni na na na ka nu, ka pa tia koh tlat chu pa te nau hmeichhia ka nite tia koh tur ka nute tih tlat nen a lem chuang lo.
A nupuiin a nu leh pa te kha ka nu, ka pa tia a koh anga a koh ve ringawt hian a nupui nen unau angin a chhuah zawk alawm le. Ka pa a tih ve ringawt hian a nupui laizawn chu a farnu a ni leh bawk si lo, ka u, ka nau tiin emaw a sawi leh daih awm si a; chutiang bawkin a nuta pawh ka u, ka nau a ti leh tho vang. Chuvangin, inunau thu-ah pawh a nupui nuta leh laizawn te nen chuan amah chu an hrang hlauh a ni. Amah hre chiang vak lo mikhual hriat turin a pizawn chu ka nu tiin ko ta se, mikhual chuan a nupui nau mipa chu, “I chhang engzatna nge?” tiin zawt se unau piang hmun an nih loh dan sawifiah chawp fe a ngai dawn a, a lem tawh riau a ni. Ka pi, ka putia a koh erawh chuan mi dang pawhin a makpa a ni tih zawh kher ngai lovin an hre mai dawn a ni.
Ka nu, ka pa tia inkoh hi a dawngtu tan chuan a nuam tih chu zep thu a cheng lo. Inlaichinna a nghet duh zawk tih vang maia ko niin thenkhat chuan an insawi a. Ka pi, ka pu tia kovin an inlaichinna chhe zawk anga an ngai a nih chuan a kotu rilru dik loh vang zawk a ni ang. A nupui nena an nupa inzawmna a ngheh poh leh a pizawn leh a puzawn nena an inlaichinna chu a nghet ting mai dawn a lo ni.
Mizo danah chuan mipa inah hmeichhia a lawi thin a, mipa in chu a in a ni tawh bawk a; chutih laiin mipa tan a puzawn te in chu a in a ni ve tlat lo. Hmeichhiain pasal a neih tawh chuan a pasalin a chhungte a koh dan - ka nu, ka pa, ka ni, ka pu, ka nute tih leh a dangtechu a tawm ve nghal vek a; mipa erawh chuan a nupuiin a chhungte a koh dan chu a tawm ve kher lo va, chutih laia a nu leh pa a koh dan chauh a lo tawmpui ve ngawtna tur a awm lo. Ka nu, ka pa tiin ko duai duai mah se, a nupui nen an inthen leh si chuan engtin nge a koh tak zel ang?
Pizawn leh puzawn te hi ka nu, ka pa tia inko aiin ka pi, ka pu tia inkoh hi Mizoten kan ching hmasa zawk a, tun thlengin a kotu pawh an la tam zawk a ni. Upain, “A hniak tam lam lamah,” an lo tih thin kha maw. Chuvangin, Mizoram Upa Pawlin pizawn leh puzawn te ka pi, ka pu tia koh tur tia an rel hi a fuh thlawt a, inkoh nan pawh a him ber bawk a ni.
- Laldawngliana,
N. Vanlaiphai