HUN HLUI–HUN THAR
‘Assam Rifles kan sawn chhuak dawn,’ tih thu hi nikhua kan hriat tirh aṭanga kan hriat tawh ni maiin ka hria. Insawn chhuak tak tak tur erawh chuan hun leh ni a liam fe a lo ngai a. Mi tam takte phei chuan an insawn pawh hi kan ring tawh mang lo a ni ber mai. Tunah chuan an insawn tak tak dawn ta a, an insingsa mek a ni.
February 12, 2025 (Nilaini) a ni a, zing dar 5:30 rik hma deuhvin Sipai Lammualah ka thleng phei a, khua a la thim deuh ruih nghe nghe.
A hma zanah ka thiannu Ezrela Dalidia Fanai-in min rawn bia a, ani hi chanchinbumi (journalist) thawkrim leh hlawhtling tak a ni. Zing dar 5:30 bawrah Sipai Lammuala inhmu turin kan inbia a, Sipai Lammual ka va thlen chuan ani chu a lo thleng daih tawh a, Lammual chhungah a lo lut thla tawh nghe nghe a, sipai ho pawh an lo intlar thup tawh a ni.
Sipai Lammual leh a chhehvel luahtu hnuhnung berte chu 2 Battalion Assam Rifles an ni ta a, anni hi Lakhimpur Battalion tia hriat an ni bawk a. An hotupa (Commandant) chu Col. Mukesh Sauhta a ni.
2 Assam Rifles-te hian group 3-a inṭhenin Aizawl an chhuahsan a, Srinagar an pan a ni. Sipai tam vak lo (group 1) advance party mi 100 vel chuan tlem lai deuh khan Srinagar an lo pan tawh a, February 12-a chhuakte hi group 2 an ni a, a hlawmpui ber an ni a, sipai 700-800 vel an ni a, ‘Assam Rifles an chhuak dawn’ tih tur ber chu anni ho hi an ni.
Mizorama AR hotupa ber 23 Sector Assam Rifles deputy inspector general Brig. Girish Upadhya, SM, VSM hovin Lakhimpur Battalion commandant Col. Mukesh Sauhta leh officer dangte’n hemi tukah hian min lo dawngsawng a. Sipai bang (ex-serviceman) ṭhenkhatte an lo awm tawh bawk. Assam Rifles hotute hian boruak zângkhai nen min lo dawngsawng na a, an rilruah khawharna leh lunglenna a awm a ni tih erawh hmuh hmaih rual a ni lo.
Hemi tuka chhuakte hi an tam tham thawkhat viau na a, sipai tih takah buai nuaih nuaih leh rik luih luih phei zawng a awm hranpa lo va, a bawr erawh an bawr ve khawp mai. Lirthei ṭhenkhatah chuan an pangpar (potted plant)-te pawh an phur kur luk mai a; an kelsa kanna thirbelte nen an inphur bawr viau em tih erawh ka chiang bik chiah lo a ni.
Lirthei lian leh te eng emaw zat hmangin Silchar panin an inzui ta duah duah a, Silchar aṭangin relin J&K an pan zui zel a. A hnukhawi sipai 100 vel (group 3) pawhin rei lo teah Sipai Lammual leh a chhehvel an chhuahsan ang a, Srinagar an pan ve ang.
Anmahni thlaktu turte chu 34 Assam Rifles an ni dawn a, Wussan Battalion tia hriat an ni. DIG Brig. Girish Upadhya-an ka hnena a sawi danin anni hi chuan Sipai Lammual lam hi an rawn pan tawh dawn lo va, Zokhawsang lam an pan ang a, Zokhawsangah an inbengbel hlen tawh ang. Sipai Lammual lam chu (hun engemaw chen atan hmun pawimawh pahnih thum an la luah zui rih tur bak chu) an hnuchhawn hlen tawh dawn a ni.
Aizawl khawpui laili lai taka awm Assam Rifles-te hi kan nu leh pate chu sawi loh, kan pi leh pute hun lai aṭang daih tawha Aizawl khawpui luahtu an ni a. Tun hnuah hian hnawksak leh ninawm anga ngaihna a awm ta mai pawh a, a nihna takah chuan Aizawl khawpui uaptu, vengtu, luahlumtu, cheibawltu, enkawltu leh tizahawmtu an ni.
Anni hi lo awm lo se, heng lai hmunte hi mi thiltitheiten an pawt darh vek tawh ang a, an insem zo vek tawh ang. Ṭawng mawi lo ni lo se, a lo lut hnuhnung hnung an zak lovin an huangtau emaw tih palh rum rum theihna kan Aizawl khawpuiah hian neitu rilru la pu ve ṭek ṭekte tan chuan hmuh hrehawm, rilru tina vawng vawngtu hi a va han tam tehlul em!
Khawpuiah mihring kan tam hma phei chuan AR-te hi hnawksaka ngaih pawh an ni ngai lo. Amaherawhchu, Aizawlah mihring kan pung zel a, khawpuiin a zawh tawk aia tam daih kan lo awm tak hnuah hian kan lo chep ta em em mai a, AR luah ram mai lo phei chu Aizawl khawpui tan thawk lakna hmun tur pawh a awm ta lo a ni.
Engpawhnisela, kan duh leh kan beisei ang ngeiin Assam Rifles-te chu an chhuak dawn ta a. An kalsan tak ram zau tak humhalh leh enkawl leh tuaihnum zui hna, mawhphurhna sang tak chu civil administration kutah a lut dawn ta a. Ram humhalhna kawngah hian khawpuia cheng mipui rilru puthmang a pawimawh zui hle dawn. AR chhuahsan ramte hi kan theihna zawng zawng nen kan humhalh tlat a ṭul dawn a, tha kan thlah a thiang lo vang.
A bik takin 'Aizawl lo chu khua ka nei lo' tia inchhal ve, Aizawl naupang, Aizawl rawlthar, Aizawl tlangval leh Aizawl pa ve ngar ngar tan phei chuan Sipai Lammual leh a chhehvel aṭanga AR chhuak tur hi 'end of an era' tak zet a ni ve a; a khawharthlak a, a lunglenthlak a, rilruah ruak deuh huai hi a cham kumkhua tawh dawn a ni.
Amaherawhchu, beiseina ṭha zawk nen hma lam kan thlir zel ang. A hmun ngeia hun hlui liam mek vai liamtu leh hun thar lo chhuak mek hmuaktu ka ni hi vannei ka inti hle.
Sipai Lammual ka chhuahsan dawn lai chuan kawl a lo eng phut tawh a, ni thar a lo chhuak dawn mek a. Lungleng ru deuh tak chungin hun hlui liam mek karah kawl eng ruih lam chu ka thlir a. Hun hlui chu kawlah a liam mek na a, hun thar ṭha zawk chu eng mawi leh duhawm zawkin a rawn chhuak mek a ni tih ka hria a, a thlamuanthlak ka ti a ni.
Hmasawnna kawng awmze nei zawh zel ila, hengte hi Aizawl tan malsawmna lo ni mawlh rawh se.
- Rochamliana, Thakthing Veng