Written by
- Rohit Sharma
Kolasib

Phaia lehkha zirte kaihhruaina

Pawl sawmpahnih exam kan zo a, phai lamah lekha zir turin result chhuah veleh kan melh ṭan nghal ṭhin. Tam tak chu Delhi-ah admission zawngin June thla aṭangin kan awm ṭhin. July to August thla vel hian tam tak chu phai lama lekha zirin kan chhuk ṭhin. Mizoram hi a zalen em em a, hei hian state danga chhuah pawh a ti peihawm lo hial zawk a ni. Mahse kan hmalam hun atana ṭha tur thlirin phaia lekha zir tura kalte a ngai bawk.

Hetah tak hian kan culture leh phailama an culture a lo inmil tawh ṭhin lo a, thil tam takah kan in adjust a ngai ṭhin. Mizo zirlai hmun hrang hranga ka hmuhte aṭanga phaia awm naupangte leh nu leh paten kan hriat tur leh in siamrem kan ngaihna tlangpuite han tarlang ila:

1) Climatic conditions: Kan state boruak hi a nuam em em a, mah se Chennai, Delhi, Rajasthan, Madhya Pradesh etc. te chu a lum em em thung. Lekha zir tura kan kal chhuak a nih chuan hetiang hrehawm tlemte tuar hi hreh lo ila. Hlawthling tur chuan hrehawm tuar hmasak a ngaih chang a awm ve bawk ṭhin tih i hre reng ang u.

2) Ei leh In: Hostel emaw, PG-ah emaw kan awmin Mizo bai emaw, uisa, vawksa ei tur a vâng tawh ṭhin. Phai lamah hian masala an uar em em a, hetiang ei leh inah hian in adjust theih a pawimawh hle bawk. Kan hriselnain a tuar phah a nih ngawt loh chuan ei leh in tui loh vanga mahni zirlai kalsan a haw leh mai te hi i ching lo hram ang u.

3) Zuk leh hmuam/ gutkha: Keini Mizote hi meizuk, sahdah hmuam, gutkha ei te hi kan ching ṭhin. Phaiah chuan hetiang hi mi hnuaihnung deuhte tih awm tawkah an ngai deuh ṭhin. Hetiang kan thil chin te avang hian mi tam takin min hmuh hniam phah ṭhin a, insum hram a ṭha khawp mai.

4) Zu in chungchang: Mizorama zu in ngai lem lo, phaia awm avanga in ta mai leh ualau taka chatthla hial te pawh kan awm leh ṭhin. Hei hian Mizote min timualpho ṭhin a, theih hram chuan tih loh a ṭha.

5) Hnamdang kawpui: Mizo nula/ tlangvalte zingah hnamdang lo ngai­zawngte hi kan awm leh ṭhin a, a tawpah buaina lian tak min thlen chang a awm fo mai. Hnamdangte hi kawppui lo hram ila buaina lakah pawh kan fihlim ang. Ram hmangaihtu Mizo nula/ tlangvalte kan nih kha.

6) Culture hrang hrang inzah tawn sak: Phaia kan college kalnaah state hrang hrang aṭangin naupang culture inang lo tak tak kan kal khawm ṭhin. Kan awmpui te culture kan zahsak thiam chuan midangte pawhin kan culture min zah sak ve dawn a ni tih i hria ang u.

7) Insual leh buaina siam: Mizote hi hnam huaisen tak kan ni. Ṭhian ngaina leh thil tih khawm nuamti mi kan ni bawk. Hetiang nikhuaah hian buaina tenau te ti punlunin insual mai te pawh kan awlsam viau a, hei hian buaina lian zawkah min hmuk lut ṭhin. A theih hram chuan kan thil tihkhawm nikhuaah ṭhenawm khawvengte mitmei veng thiam ila, buaina a lo awm palh pawhin ṭawngkamin puitling taka sawi fel i zir ang u.

8) Mizoram hmel tilangtu kan ni: Kan awmna apiangah kan ram hmel lanna kan ni. Kan chet dan leh kan nungchang te hi kan awmnaa miten Mizote awmdan leh nungchang an hriat dan a lo ni tawh ṭhin. Chuvangin, kan awmna apiangah kan Mizo nunze mawi hi i chhawm nung zel ang u.

Ka Mizo zirlaipui te u, Zoram dar­thlalang kan ni a, nu leh pate sum tam tak sengin phaiah lekha zirin kan kal a, theitawp i chhuah ṭheuh ang u. Insiam rem a ṭulna laiah chuan insiamrem ila. Khawvel hi kan duh ang thlapin a kal thei lo a, khawvel mila kan kal thiam a ngai zawk a ni. Kan hmuh angah hian lungawi thiam ila. Kan state hi phai lamah pawh state entawn tlak ni turin i siam ang u. Nang leh kei hi kan ṭanrual phawt chuan kan hlawtling ngei ang.