Written by
Dr. Lalhruaipuii
Dr. Lalrempuii and Dr. Manoranjan M. Singh

Mizorama Ar natna langsar zualte

Tun hnaiah ar vulh kan intihhmuh a, mi tam takin eizawnna atan an thlang tawh. Ar natna hrang hrang a awm a, a enkawl dan pawh a inan loh avangin ar vulhtute tana a ṭangkai beiseiin ar natna hrang hrang leh a enkawl dan kan han tarlang ang e:

New castle disease/ Rani-khet disease (Ar pul hri): Natna thlentu - Paramyxovirus. Natna lan dan - Hahchhiau, ek hring, an thla leh ke an chet thei lova, chaw ei tui lo, an kun lep lep ṭhin a, an nghawng ruh a kawi bawk ṭhin.

Enkawl dan: He natna hi damdawi thiamna hmanga enkawl dam hlen theihna hmuh chhuah a la ni lo, amah-erawhchu antibiotic (broad spectrum) pek ṭhin tur a ni.

Inven dan: 1) Hetiang natna vei arte chu a hranga khung tur a ni. 2) Arte ni 4-8 inkarah Lasota/ F1 strain vaccine hi far khat ve ve hnarah leh mitah thlawr tur. Ni 30 hnuah booster dose pek leh tur a ni. 3) Arte kar 8-9 inkarah R2B strain vaccine hi 0.2ml S/C in pek tur.

Fowl pox (ar hmai huh): Natna thlentu - Avipox virus. Natna lan dan - 1) A chhuang chung leh hnuaiah te, a hmai bawr velah pan bawk thliah-thliah ang ten a awm. 2) A mit chhung vel te sen tak khulh 3) Mit ek a awm tel bawk.

Enkawl dan: 1) Antiseptic lotion 1-2% Mercurochrome, 2% Acriflavin emaw Iodine hnawih tur. 2) Antibiotic (Broad Spectrum) pek tel tur.

Inven dan: 1) Heng natna vei Ar te chu dah hran nghal tur. 2) Vaccine hmanga ven tur. 3) Fowl pox vaccine hi kar 10-11 I/M emaw a thlaah chiu tur. 2nd dose hi kar 16-17 ah pek leh tur.

Fowl typhoid/ Salmo-nellosis: Natna thlentu - Salmonella gallinarum. A natna lan dan - An thla a khawr a, an ek a hring a, an mawng a berh a, an chaw ei a tuilo bawk.

Enkawl dan: Tetracycline hi an tui in turah ni 7-8 chhung 5-10 mg hi ar kg 1 zelah pek tur.

Inven dan: Hetiang vei ar hi dah hran a, ar bull eh a vel vawn fai tur.

Infectious Coryza (Ar awm na): Natna thlentu - Haemophilus gallinarum. A natna lan dan - An hmai a vung a, an rim a chhia a, an hnar a tui a, an thawk a hah a, an than a thu a, an tui a tla hniam ṭhin.

Enkawl dan: 1) Tetracy-cline hi an tui in turah ni 5-7 chhung 5-10 mg hi ar kg 1 zelah pek tur. 2) Neomycin powder hi 1 gm tui litre 2 zelah chawhpawlhin ni 5-7 chhung pek tur. 3) Sulfamezathine @ 30ml/ lit. in tui ni 5-7 chhung pek tur.

Inven dan: Ar damlo dah hran vat tur, ar in leh a vel vawn fai tur.

Coccidiosis: Natna thlentu - Eimeria sp. A natna lan dan - An ek a thi a, an khua a sik a, an tui a hal huam huam a, ar note aṭanga kar 10 thleng upa in an vei duh bik. Ek thi, mawng berh, ṭhang thei lo, pawr, ngui, chaw ei tui lo. Post-mortem aṭanga natna lan dan: An rilah thisen a tling a, a puar bawk ṭhin.

Enkawl dan: Amprolium soluble powder 20% @ 60 gm/50 lit. of tui ni 7 chhung.

Inven dan: Ar chaw thar
ṭha tak pek tur, ar in chhuat fai taka dah tur.

Colibacillosis/ Ar khaw-
ṭhalo:
Natna thlentu - Es-cherichia coli. A natna lan dan - Arte (kar 5-10) hritlang, kaw-
ṭhalo, mawng berh.

Enkawl dan: Tetracyclin powder@1gm/lit. of tui ni 5 chhung.

Chronic respiratory di-sease (CRD)/ Ar awm na benvawn: Natna thlentu - Mycoplasma gallinarum. A natna lan dan - Ar eng rual pawhin an vei thei. Hnar ri nasa, hnar tui, khuh nasa, chaw ei tui lo, an tui tlem bawk.

Enkawl dan: Tetracyclin powder @ 1 gm/lit. of tui ni 7 chhung pek tur.

- Dr. Lalhruaipuii,

Dr. Lalrempuii and

Dr. Manoranjan M. Singh