Mizorama Ar natna langsar zualte
Tun hnaiah ar vulh kan intihhmuh a, mi tam takin eizawnna atan an thlang tawh. Ar natna hrang hrang a awm a, a enkawl dan pawh a inan loh avangin ar vulhtute tana a ṭangkai beiseiin ar natna hrang hrang leh a enkawl dan kan han tarlang ang e:
New castle disease/ Rani-khet disease (Ar pul hri): Natna thlentu - Paramyxovirus. Natna lan dan - Hahchhiau, ek hring, an thla leh ke an chet thei lova, chaw ei tui lo, an kun lep lep ṭhin a, an nghawng ruh a kawi bawk ṭhin.
Enkawl dan: He natna hi damdawi thiamna hmanga enkawl dam hlen theihna hmuh chhuah a la ni lo, amah-erawhchu antibiotic (broad spectrum) pek ṭhin tur a ni.
Inven dan: 1) Hetiang natna vei arte chu a hranga khung tur a ni. 2) Arte ni 4-8 inkarah Lasota/ F1 strain vaccine hi far khat ve ve hnarah leh mitah thlawr tur. Ni 30 hnuah booster dose pek leh tur a ni. 3) Arte kar 8-9 inkarah R2B strain vaccine hi 0.2ml S/C in pek tur.
Fowl pox (ar hmai huh): Natna thlentu - Avipox virus. Natna lan dan - 1) A chhuang chung leh hnuaiah te, a hmai bawr velah pan bawk thliah-thliah ang ten a awm. 2) A mit chhung vel te sen tak khulh 3) Mit ek a awm tel bawk.
Enkawl dan: 1) Antiseptic lotion 1-2% Mercurochrome, 2% Acriflavin emaw Iodine hnawih tur. 2) Antibiotic (Broad Spectrum) pek tel tur.
Inven dan: 1) Heng natna vei Ar te chu dah hran nghal tur. 2) Vaccine hmanga ven tur. 3) Fowl pox vaccine hi kar 10-11 I/M emaw a thlaah chiu tur. 2nd dose hi kar 16-17 ah pek leh tur.
Fowl typhoid/ Salmo-nellosis: Natna thlentu - Salmonella gallinarum. A natna lan dan - An thla a khawr a, an ek a hring a, an mawng a berh a, an chaw ei a tuilo bawk.
Enkawl dan: Tetracycline hi an tui in turah ni 7-8 chhung 5-10 mg hi ar kg 1 zelah pek tur.
Inven dan: Hetiang vei ar hi dah hran a, ar bull eh a vel vawn fai tur.
Infectious Coryza (Ar awm na): Natna thlentu - Haemophilus gallinarum. A natna lan dan - An hmai a vung a, an rim a chhia a, an hnar a tui a, an thawk a hah a, an than a thu a, an tui a tla hniam ṭhin.
Enkawl dan: 1) Tetracy-cline hi an tui in turah ni 5-7 chhung 5-10 mg hi ar kg 1 zelah pek tur. 2) Neomycin powder hi 1 gm tui litre 2 zelah chawhpawlhin ni 5-7 chhung pek tur. 3) Sulfamezathine @ 30ml/ lit. in tui ni 5-7 chhung pek tur.
Inven dan: Ar damlo dah hran vat tur, ar in leh a vel vawn fai tur.
Coccidiosis: Natna thlentu - Eimeria sp. A natna lan dan - An ek a thi a, an khua a sik a, an tui a hal huam huam a, ar note aṭanga kar 10 thleng upa in an vei duh bik. Ek thi, mawng berh, ṭhang thei lo, pawr, ngui, chaw ei tui lo. Post-mortem aṭanga natna lan dan: An rilah thisen a tling a, a puar bawk ṭhin.
Enkawl dan: Amprolium soluble powder 20% @ 60 gm/50 lit. of tui ni 7 chhung.
Inven dan: Ar chaw thar
ṭha tak pek tur, ar in chhuat fai taka dah tur.
Colibacillosis/ Ar khaw-
ṭhalo: Natna thlentu - Es-cherichia coli. A natna lan dan - Arte (kar 5-10) hritlang, kaw-
ṭhalo, mawng berh.
Enkawl dan: Tetracyclin powder@1gm/lit. of tui ni 5 chhung.
Chronic respiratory di-sease (CRD)/ Ar awm na benvawn: Natna thlentu - Mycoplasma gallinarum. A natna lan dan - Ar eng rual pawhin an vei thei. Hnar ri nasa, hnar tui, khuh nasa, chaw ei tui lo, an tui tlem bawk.
Enkawl dan: Tetracyclin powder @ 1 gm/lit. of tui ni 7 chhung pek tur.
- Dr. Lalhruaipuii,
Dr. Lalrempuii and
Dr. Manoranjan M. Singh