Khua leh tui ṭhate tih tur

September 22, 2016 a Facebook-a hmeichhe pakhat thu post ka hmuh chuan ngaihtuahna a ti thui hle a, keima lo tawn tawh leh mi sawi ka hriatte aṭangin vai film-a kan hmuh ṭhin ang hi kan ni ve ṭan ta em ni? tih ka ngaihtuah nasa hle. 

Chu a thu post-a a sawi tlangpui chu, September ni 22, 2016 tlai lamah Canteen kual-a a kal laiin, mi pakhat chuan a bag pawh thlak sakin a tlanchhia a, puitu a au lawm lawm a; mahse, tuman lo man sak an tum lo. Puitu a hmuh chhun chu School naupang pakhat a ni a, ani chuan a um phak si lo. Chhun engah, mi dang tam tak awmna leh veivahnaah, thil tisualtu hmuh leh hriat har khawpa mipui tamna ni si loah chu nu chuan a document pawimawh tak tak leh a sum leh pai rukru lakah a chan ta a ni. A lainatawmin a thinurthlak hle. 

Mi pakhat tlanchhia an hmu a, manganga hmeichhe au an hriain an hmu bawk a, eng vanga a tlanchhe zawk kha man lo leh um sak lo nge maw an nih hlawm le? Thil thleng hre chiang lo mah se, mi pangngai tan chuan a tlanchhe zawk kha lo man phawt mai awm chu a ni phawt mai. Mahse, a hmutute chuan an tum tlat si lo a ni. Kha rukru kha lo man duh lotute tan pawh khan a la hlauhawm thei a ni tih ngaihtuah se chuan an um ngeiin ka ring. 

Buaina leh harsatna a lo thlen hian, keimahni min tibuai tel leh min nghawng thei a nih lem loh chuan hai der emaw, buaipui peih loh emaw, hmuhnawm thlira thlir mai kan ching ta lutuk em ni? Mahni chauh kan inngaihtuahna hian kan khawtlang nun a tichhe mek a ni lo maw? In ngaihtuah thar a va ṭha em! 

Khawlaia intibuai leh insual te pawh an la awm zeuh zeuh a, ruihhlo avanga chhung-kaw buai pawh kan la awm zel. Kawng dunga lirthei khalhtu inhau buaite pawh hmuh tur an awm fo. Heng zawng zawng hi kan hmu a kan hria a nih chuan, ṭhelh emaw, an inrem theih nana ṭanpui hi khua leh tuiten kan tihtur a ni tih hriat thar a ṭha hle mai. 

Zu rui intibuai emaw kan tihte pawh hi a lo ni vek lo fo mai. Zan khat chu taxi-in in chhung bungrua kan phur a, kan in lam kan panna kawnga workshop pakhat kawt kawnglai takah taxi a lo ding a. Workshop-a thawkte nen an inbia a, fiamthute an thawh a, an rui bawk a, an thawm a ṭha hle. Kawng an dal tlat avangin minute 5 vel kan ding a, an rei tak deuhah chuan kan hmanhmawh thu kan han sawi dek dek a, an thinrim nghal em em mai a ni. Min khawih kha an chak nghal zek zek tih a lang a, kan buai hle. Mahse, ṭha tak zela kan chhan bakah motor aṭanga kan chhuah duh loh avangin buaina nasa zawk kan tawk lo. 

A bul chiaha awmte khan an pa ber hoin verandah aṭangin min lo thlir reng a; mahse, hmuhnawm thlirin min thlir niin ka hria. Kut inthlak mai thei dinhmuna kan ding chunga remna rawn siam an tum miah lo kha mak ka ti hle. Mahse, ka ngaihtuah let leh hian driver bakah kan nupa chiah kan chuang a, zu rui ve tho, zana taxi-a fawr velah min lo ngai a nihte ka ring leh hnuhnawh. Mahse, a hnai lo mai. 

Hetiang dinhmunah hian mi dang pawh an ding thei. Rui lo hai lo, tu pawi mah sawi lo pawh ruih neiten an lo tibuai chiam thei a, khua leh tui ṭha pangngai tak kha
ṭanpuitu mamawh em emin kan bul lawkah a lo awm reng thei tlat. Chutiang mi chu ṭanpui tum lova kan en liam hian sual kan vulh lian a, kan tingampa a, khua leh tui ṭhate aiin dan pawisa lotute an zalen phah fo ṭhin. Dan bawhchhetute an lo ṭit deuh deuh nan khua leh tui ṭha pangngaiten tihtur tam tak kan nei ve a ni tih hriat a ṭul hle. Kan chhungkua kan buai ve lo vanga hetiang kan en liam a, kan hai der fo chuan a tuartuah kan la ṭang ve thei tih pawh hriat a ṭha. Sawi tawh angin, kan tu leh fate pawn veng dangah hetiang harsatna hi an va tawk thei a, pawi sawi miah loin an tuar ve hrep thei. Chuvangin, kan theihna zawn ṭheuhah kan ven a ngai a ni. 

Khawlaia insual ṭhelhtu nei lo te, lirthei khalhtu inhnial buai ṭhelhtu awm lo te, dan bawhchhetute avanga khua leh tui ṭhate kan kawng lun laia kan kal ṭhat ngam lohna hmun awm fo te hi tu mawh nge? Police mawh chauh a ni lo, ‘keimahni’ mawh a ni. Ruihhlo avanga ṭhenawmte chhungkua an buai laia inkharkhip tlat Kristian Chhungkua awm lo ila, kan chhungkua min nghawng ve loh avanga mi buaina hai der ching Mizo nih loh tum ila. Khaw laia zu rui insual hmuhnawm thlira thlir tlat khawpa hawkdak nih aiin remna siamsaktu nih tum ila, buai zui peih loh vanga dan bawhchhetu kan hmuh reng thlir liam ching khawpa felfai nih tum lo ila, khua leh tui ṭhate kan lo zalen deuh deuh theih nan, Mizo tak leh kristian takin kan theihna zawn ṭheuhah ṭan i la tlang zel ang u. 

- Amama Varte