Zu kan zuar ngam lo maw?

Sawrkarin zu khap burna dan (MLTP Act) a hlip ang a, zu zawrh phalna dan (MLPC Act) a hmang dawn…, tia thu thang a awm ṭantirh aṭang tawh khan, zu zawrh leh zawrh loh chungchangah inhnialna a tawp hleithei lo va - tun thleng hian sawi hlawh ber a la ni reng. Mihring kan thuhmun vek lo miau avangin engtikah mah kan inlungrual thei dawn chuang lovin ka hria!

Khawi veng/khua mah hi zu zawrh duh kan awm bik chu ka ring lo a; zu hi rem vek thei se chu kan duh dan vek a nih ka ring. Tuna zu zuar veng/khua pawh hi an duh em em bik vang lam ai chuan, ṭul tlata an hriat vang te, sawrkar thu hnial an hreh vang tea zuar mai zawk an nih hmel. Duh lo tih thuah chuan duh lo vek kan ni; mahse, a loh theih si loh a nih hi! Chuti chung chuan kan zuar ngam chuang lo a - zuar ngam chu tlemte chauh an la ni awm e.

Zu in duh tam tak, nghei thei lo an awma, heng mite zu in tur ṭha ve deuh hi keiniin kan zawrh loh chuan, mi dangin zu chhe tak tak an zuar ru reng dawn tho a, chu chu an in reng dawn tho. Chumi avang chuan keini talin tlema zu ṭha ve deuh kan lo zawrh ve mai hi a ṭha maiin a lang, tih rilru pu chungin mi ṭhenkhatin an zuar ni maiin ka hria.

Engvangin nge maw zu ṭha zawrh mai hi kan ngam loh tlat le? Kan unau ten zu chhia an in tho ai chuan zu ṭha chhawp sak mai hi aṭha mai lo’m mawni le? Nghei turin kan hneh thei tak tak mang chuang si lo!

Mizo ten zu zawrh kan hreh nachhan ber ni a ka hriat chu, sual tireng bul ni a kan ngaih tlat vang hi a ni awm e. He thu an sawi ka hriat apiangin ka lo ṭim deuh uai uai ṭhin; Pathian pawi kan sawi ang tihte hi ka hlau ṭhin ngawt mai! Kan Bible chuan, ‘Sum ngainat hi sual tinreng bul a ni,’ a ti si a; zu hi sual tinreng bul, a ti lo reng reng. Tin, sum pawh hi sual tinreng bul a la ti lo reng reng; ngainat hi a ni sual tinreng bul a tih zawk chu! Bible thute hi chhiar chiang deuh teh ang u.

Bible hi ka chhiar ve zeuh zeuh ṭhina, zu hi sual a nihna a sawi awm reng reng ka la hmu ve lo! Zu ruiin awm suh u, chutah chuan insualbuaina a awm si a…, tihte chu a awm a, mahse zu in suh u, tih ni lovin zu ruiin tih a ni zawk si. ‘A thenawm hnêna zu intûr petu chu, a chung a pik e,’ tih lai thu tawitê te hi chang chawiin zu ṭhat loh thu kan sawi leh vak ṭhin; a dawtah hian engtin nge a tih, ‘nang, an saruak i hmuh theih nâna i tûr chawhpawlha tirûi tu chu!’ a ti a ni. Sawifiah angai lo, a chiangsa vek!

Kan Bible ṭanchhana thu kan sawi dawn a nih chuan, khawi lai bung leh chângah mah hian zu in hi sual a nihna ka hmu ve lo a; sum ngainat kan sawi ang chiah hian, ruih hi a ni ṭha lo a tih zawk chu. Tirhkoh Paula chuan Timothea hnenah, ‘Tui chauh in mi ni tawh suh la... uain tlem hmang ṭhin ang che,’ a ti zawk a nih kha. Roreltu bung 13 thuah hian, ‘...uain leh zu reng reng a in tur a ni lo...’ tih phei chu a awm ve; mahse hei pawh hi Samsona leh a nu chungchang bik a sawina a ni daih.

Zute chu kan in phawt chuan kan rui ngei ngei a lawm, zu ruih hi sual a nih chuan zu in pawh chu sual a ni nghal mai…, tiin tute emaw chuan an sawi ṭhin! Rui hi engtia teh tur nge aw, ka ti? Luhai deuh hlek te, pum sa deuh hat te, taksa lum deuh hùt hùt te hi rui tehnaa kan hman zel dawn chuan, rui chu kan tam thei viau ang. Motor kan chuan tea kan lu a hai deuh hlekte hian motor ruiah kan inngai nghal zel dawn tihna a mi? Rui ni a ka lo ngaih ve dan chuan, engemaw vanga niphung pangngai danglam ta te, rilru fim pu hleithei lova awmte hi rui niah ka ngai - thlarau lam thil thleng pawhin.

Zu hrim hrim hi tihrema do hneh theih chiah kei chuan ka ngai lo. Kan pian ve hma mai ni lo, Nova leh Loata te hun lai daih tawh aṭanga he khawvela lo awm tawh hi, keini Mizote tana lo tihrem theih chi a ni lo. Pathian hian he khawvelah hian zu leh a siamna tur hi a lo dah ve hrim hrima, keini Ama siam ve thote tana do hneh chi zia zang a ni lo ang. Kan hneh loh hi chu ṭhianah siam mai ila a hahdamthlak zawk!

Kan thlai thar chi hrang hrang hi, dawidim (chawl) tel miah lo pawhin han um (up) chhin mah teh u, zu ṭha tak tak a lo chhuak mai ang. Dawidim tel lo mah ni se ruih tuma i in chuan i rui thei tho ang; up chhung erawh a ngai rei deuh mahna. Hetiang hi a ni a, keini tana tihrema do hneh chi zia zang a ni lo; mihring awmna tawh phawtah chuan a awm zelin a rinawm! Pathian thilsiam zinga sawi tel ve hial awm a ni zawk mah!

Veng hrang hrangina zu zawrh kan ngam loh chhan ber ni a lang chu Kohhran kan hlauh vang a ni! Zu hi sual hlawm angah min zirtir tlat lo se chu tun ang em em hian kan buaipui kher lo maithei a sin. Khuahkhirhna ṭha deuh hnuaia zu zawrh mai ṭha zawka ngai hi kan tam zawk hial tawhin ka ring - kan rilru tak tak sawi chhuak vek ngam ta ila chuan. Pawl ṭhenkhatin zu zawrh kan ngam loh chhan chu Kohhran mitmei kan ven vang niin a lang!

Hetia zu zawrh dodal vak vak lo hian veng tin hian changkang deuh takin zuar ta law law mai ila, zu rui khuahkhirhna hi khauh takin lek kawh ta mai ila kan mualpho thui lo zawk ang mawle. Keiniin zuar lo mah ila khawi lai hmun hmunah emaw in tur an hmu reng tho a, changkang lo takin an in a, changkang lo takin an ruia, khawtlang kan buaiphah reng tho. Zu màn bithliah ila, zu ṭha an zawrh leh zawrh loh endik bawk ila, zurui mawi lo deuh chu zahthlak deuh takin hrem zel ila pawisa chawitir zung zung bawk ila, kan fel hma zawkin a rinawm.

Zu zawrh hrim hrim hi kan sawi mawi a ni lo; zuar lo thei lo niin kan inhriaa khuahkhirhna khauh tak hnuaiah zuar ta law law mai ila, zahawm deuh takin in mai se la kan ti a ni zawk. Tih leh siah chuan tunah pawh hian zu rui buai an tlem sawt tawh em hi, mi kan changkang zela kan zu in dan phung pawh a changkang ve zel. Chhura'n ‘Naa chu ni se…’ a tih ang deuha ‘ram dangah chuan…’ tireng ringawt lo hian, kan ti ve thei a ni tih hriata tih ve ngam mai hi a hun tawh a ni e.

KS Rûn

Zu zawrh kan sawi ang deuh hian nawhchi zawrhna hmun pawh hi buatsaih mai a hun tawh lo maw? Hetia khawpui lun laia zi hut hut ringawt lo hian, khawi laiah emaw in lian deuh buatsaih sak ta mai ila; hostel angreng deuhin. Tuna inzuar duhho hi, chu hmunah chuan sawn lut vek mai ila, a dawr duhte pawhin chu hmun chu pan zel ta mai se, kan khawpui ṭawp lutuk hi a ziaawm deuh mahna!

Khawpui dai khawi laiah emaw in lian angreng tak sak sak ila, pindan hran ṭheuh luahtir ila, luah man tlawmte chawi ve se. Chu hmun chu mi tute emawin hlawh neiin enkawl bawk se, KS-ho ei leh in turte lo siam sak ta mai se, an ei leh in man erawh tumtir ta zel ila. Condom leh invenna damdawi eng-i-lo awm nghal thlap bawk se, HIV hrik darh nasa tur pawh a zia deuh mahna.

He thil hi chu Koh­hran leh khawtlang hmangaihtu intite bawkin an dodal leh dawn! A lang a paua lan mawi duh, sual do ang taka lang, a ruka sual khawih kan tam em a tin ni. Heti hian ṭawp ru deuh hian khawsa reng ila, sual do deuh si hian sual hi chhuah zalen em em reng ila ni mai!