Kohhran hruaitute u...

He thu ziak tur hian ka insit hle mai. In zingah ka tel ve a ni tih inhriain thinlung rit tak nen ka puak chhuak mai dawn a nih hi.

Zoram, Kristian ram, Kohhran a zah­awm a, Pastor leh Upate hlutna ramah hian vawiina kan dinhmun hi eng nge ni ta chiah le? Khawvel mite zah chu sawi loh, kan mite zah kan la phur zo em? Kan mite hian hruaitu atan min duh nge min hruai an tum zawk tih ngaihtuah ngun a ngai mang e. Umtu ni lova hruaitu nih a ṭulzia a lang zel dawn. Hmana kan zahawmna kha kan chang lêt a nih lohva, tun anga kan kal zel a nih chuan ṭhangtharte hian Kohhran an ngainêp telh telh ang a, chu chuan kan ram leh hnam khawhawi leh Chanchin Ṭha hril nghawngin, kan Lalpa Ropuina hmel pawh he khawvelah hian engemaw chen chu hliahin a awm ngei dawn tih i hria ang u.

Kohhran chhungkua

Zoram kohhrante zingah hian ‘scandal after scandal’ a thleng a ni deuh ber em? Kohhran ṭhenkhat inṭhen boruak hrehawm tak takin min delh a, kut inthlak tum intin uaih uaih leh khawvel court pawhin a rem fel hleih theih loh te kan awm mek a, Pathian Biak In chhung ngeia Pathian rawngbawltute inkek ang bawrh bawrh te pawh a lem che (video) ngat a darh chum chum a nih kha. Pathian Kohhran hmangaihtu tan chuan chek tlawk tlawk loh theih a ni lo. Kohhran ṭhenkhat lah chu an Pastor nupuiten an rawngbawlnaa an zui ngam leh ngam loh thuah an buai mêk laiin Kohhran lian zawk hruaitu ṭhenkhat lah internet leh nitin chanchinbuah mi ṭhenkhat kam chhe tleuh nana hman mai mai turin kan awm zawn zut a ni mai si. An puhnate a dik vek lo a ni mai thei e, a pawi ber chu puhchhiatna kua a awm leh, tîm miah lova sawichhia leh diriam duhtu an lo awm nghal sung sung ṭhin hi a ni. Kohhran hruaitute hian kan mipuite hi kan ‘impress’ tawk ta lo deuh chu a ni.

Khawtlangah

Zoram hi Kohhran leh Sorkar inzahtawn taka kal dunna ram a ni ṭhin a. Ram leh Hnam thilah mawhphurhna an neih ve ve zia an chiang dun a, hemi kawngah hian inrem taka kal a ni ṭhin ti ila kan sawi sual lovang. Tunhnai tê-ah hian hei hi a dang deuh ta tlat mai. Sorkar chuan Kohhran a zah zo tawh lo a ni ber e. Tunhnai thil thlengte kha a va mak em! Sorkar Party chanchinbu chuan an duh loh zawng sawitu Pastor-te hming lak khawmna tur form siam sa a thehdarh ngam a nih kha. He party lo vote tlingtute kha Kohhran member an ni deuh vek si a le! Vote-tute pawhin Kohhran ai chuan Party an zah zawkin an hria emaw ni dawn le?

Tin, an party-a Kohhran Upate an zah lo emaw ni aw? Presbyterian kohhranah chuan Upa leh Pastor-te hi ‘Presbyter’ tih an ni a, damchhunga Kohhrana rawngbawl tura nemngheh ve ve leh Kohhran puipa nihna nei ve ve an ni. He political party hian a party chhunga Upate pawh a zah miah lo tihna em ni ang? Nge, sorkar zah tlakin Upate hi an khawsa lo fo em ni? Therhlo leh dinhmun mawm deuh hmanga tihlungawi an awl lua em ni? An hotu lian zawkten an hriatpui lohva an lo tih a nih thu puang chhuak leh pawh ni se, a mawngphah lamin hotute pawh rawn eih lova khatiang thu an chhuah ngam ta mai khan, kan dinhmun a tichiang hlei hleiin ka hria.

Keini ang duang hi chuan Upa leh Pastor-te rinawmna (loyalty) hi chu Kohhranah ni hmasa ber turah kan lo ngai ngawt a. A nih lohzia hretu an tam em ni aw? Hei hi kan dinhmun a ni a, a ni zel ang tih hlauhawm tak a ni. Midang puh theih a nih ngawt lohna lai a tam ang. Kan ‘integrity’ hi a tlahniam ta hle tih a chiang.

Harhna hi le...

Harhna hrin kohhran kan nihna lai te leh kan Mizo Kristiannaah inphum tlat a nih avangin harhna hrim hrim hi chu lawm taka dawnsawn thiam a pawimawh tih kan hre tlâng a. Hlawkpui leh ṭhatpui an awm leh Pathian hming lam rika a awm tam hi a ṭha thlawt a ni. Mahse, kohhran hruaitute hi chu mipui nawlpui leh rinnaa naupang zawkte hmuh phak loh hmu pha a, an game-a lut ve lo tur kan ni dawn lawm ni? Mak ka tih êm êm pakhat chu, kohhran committee ten kan mite chu kan kohhran sum sengin Kelkang lamah Thlarau pawlna zawng turin kan tir chum chum mai hi a ni. Thil tih awm renga kan ngai hi kan ngaihtuah chiang lo emaw ni aw?

Thlarau Thianghlim hnathawh leh pawlna dawng tura khawi hmunah emaw mite kan tirh chuan ‘kan Kohhranah a awm ve lo, hmun dangah va zawng rawh u’ kan tihna a nih em loh pawhin a hnaih viau ang. In kohhrana awm lo Thlarau Thianghlim chu an han ‘dawng’ a, in lo lawmpui em em zel a nih chuan, nakin zelah engtin nge in kohhran kha an hmuh ang aw? ‘Thawhna bik a nei alawm,’ in ti fan a nih pawhin in kohhranah a thawk lo tih in puang a ni leh a. Chu chu Thlarau Thianghlim hnathawh dân a ni teuh si lo.

Pentecost hnua Thlarau Thianghlim a lo thlen hnu kha zawngin khawi hmunah mah thawhna bik (hmun thianghlim bik) a awm tawh lo va, Kalvari tlang leh Pentecost thlenna hmun pawh an ngai special chuang lo. Kohhran te kha Thlarau Thianghlim in (temple) an nihzia Tirhkohte khan an zirtir mawlh mawlh a nih kha. Kelkang phenomenon hian tualchhung kohhran hlutna a tihniam ang tih a va hlauhawm em! Kelkang kohhran hruaitute kha khawi hmunah mah Thlarau Thianghlim dawng turin an kal lo a ni lawm ni? Engvangin nge kan mite kan tirh chhuah bîk ni le? ‘Harhna te chu inkankai chi alawm’ in ti a ni mai thei e. Hmana mite kha chu an inkangkai a, chang turin mi zawng zawngin a kaina hmun an pan kher loh kha maw... Kang kai chuan a kanna hmunah hna a thawk zel a nih kha. Mak ka tih tak chu hei hi a ni - mipui nawlpui chuan lo buaipui ta pawh ni se, hruaitute lehzelin in tuipui a, chaw tak khûka in khûkpui hi a ni. Hre thiam tak leh lawmpui tho si, ralthlir deuh a, heti luih luih aia ṭha zawk leh kan nihphung tur zawk, Thlarau Thianghlimin ni tur leh ti tura min duh a awm, tih hi in zirtir turah ka lo ngai a.

Harhna chu harhna a ni. A thlentirtu kan ni lo va, engang takin nge awm tur a nih kan control thei hauh lo. A rah duhawm a awm ngei ang, rah duhawm lo a awm thei. Social phenomenon pakhat ang chauh pawh a ni thei. Mihringin kan hre vek lo. Mahse, hei hi kan hria e, Kohhran chu Kohhran a ni. Krista taksa, Thlarau Thianghlim in chu a ni a. Krista Chanchin Ṭha dik taka hrila a awm a, Krista hmangaihna avanga sual hneha a awm leh Krista hming chawimawia a awm hian Thlarau Thianghlim a chê a ni tih chiang ṭheuh ila. Chuta lungawi mai tur chu kan ni dawn lawm ni? Mipuite chuan eng pawh lo buaipui ang hmiang, a ṭha ber leh a original chu kan Kohhran ngeiah hian hril leh hmuh theihin a awm tih hi pawm ngama kan nuna lantir tur kan ni dawn lawm ni?

Kelkang challenge

Kelkangah chuan phurna, hlimna, hahdamna, harhna leh piantharna hial pawh miin a han hmu mai thei. A lawm­puiawm thlawt e. Mahse, miin Thlarau Thianghlim a duh a nih chuan kan Kohhranah hian a awm a ni, tih hi kan thupui a ni dawn lawm ni? A awmzia kan nun leh thuhrilin tilang bawk se. Harhna leh Thlarau Thianghlim hnathawh tak tak hi kan thliar fel a hun tawh lo maw? Tun kan dinhmunah hi chuan, kan mite hi Thlarau Thianghlim hnathawh dik tak hi kan zirtir tawk lo em ni aw, a tih theih. Thlarau hnathawh nia kan beisei hi a chau sawt êm mai! Lawm kan tumna a hniam sawt em mai! Hlimna hmuh kan tumna hmun a dik lo a ni lo maw? Kei mi sual chhandamna avanga hlim tur ka ni a, mi sual nung tlak lo nuna sual thiltihtheihna nitina ka nuna ṭhiah a nih avanga lawm tur ka ni dawn lawm ni? Vawiina thil mak tak chu, sual hnehna nun chu min tilawm turah ka ngai thiam tawh lo va, a ‘thawktu’ dang, boruak tharlâm kan zawng ruai ruai hi a ni. Thlarau Thianghlim hnathawh beisei tur dik kan mite hi kan zirtir ta lo em ni? I inzawt ṭheuh ang u.

Thlarau Thianghlim hnathawh, Thlarau thilpek leh Thlarau rah dik tak chu Thuthlung Tharah a inziak chiang hle. A tak tak kan zawh loh avangin kan pehhel a, kawng awlsam kan zawng a ni thei em? Harhna hian kan Kohhran mite Kraws pu chunga kan hruai tur pumpelhna kawng min siam zawk em ni? Takna nun, Kraws pu nun, nun rinawm, Krista hmangaih nun, chân ngam nun zirtir turin Kelkang hian min cho (challenge) ṭheuhah ka ngai. Kan Kohhran hian a fate midang kuta dah lova mahni ngeia enkawl ngam leh enkawltu tur a mamawh ta a nih hi. Chu chu Kohhran leh a chhunga hruaitute zahawmna lâi tak chu a ni.