Duhthu reng nge turluih vang?

A nawlpui ruala kal thiam, mite ngaihdan siam sa ṭawmpui awlsam, mi rilru ṭha tak tak awm tamna kan ram hi ngun takin i thlir ang u hmiang. A ṭul phawt chuan kan ngaihdan ṭuan leh mang ata kan lo sahuai thing vawn tawh pawh i thlak ngam ang u. Heti hrim hrim chuan kan mang mai ang tih pawh a hlauhawm hlel love!

Tunlaia Zoram khawvel hun tawng chhoh mekah hian a lawmawm lam awm bawk mah se a zar lehlama mi hian lawm a ti kim lo. Chhungkaw tam tak Pathiana hlimna thar changa hlim thawm karah hian, chhungkaw ṭhenkhat (tam tak?) lungchhe vankaia ṭap thawm hriat hi mi ṭha bengah rimawi a ni lo a, harhna min chantir mektu Pathian tan pawh a nih ka ring bawk hek lo.

Kan rama mahni intihhlumna hluar ta em em hi mi tam tak chuan mutmawh hnarmawhah neiin, a ven theih dan tur pawh beng sik tak meuhin an ngaihtuah a. Chu chu ram leh hnam hmangaihtute ngaihtuah dan tur dik tak pawh a ni. Chutih laiin mi ṭhenkhatte tan chun news satliah, nui chunga kan chhiar a kan sawi liam theih thil naran mai a ni. Heng mite hian an duhthu vang renga ti nge an nih, nang leh kei hian kan lo turlui reng zawk?

Kum 2010 a Synod social front-in mahni intihlumte a zirchiannaa thil mak tak chu, mahni intihlumteah hian ruihhlo ngai aiin a ngai lo an tam zawk tlat hi a ni. A nih leh engnge a chhan? 'Beidawnna' tiin em ni kan chhan dawn? A nih si chuan engnge an beidawn chhan? tih chu zawhna a ni leh ang. Ngaihdan tlanglawnah chuan ruihhlo ngaite leh nun humsual daite hi beidawng sam tura ngaihna leh intihluma te pawh chu rem lo chung pawha ruihhlo nena suihzawm mai hi thil awl tak a ni. A chhan chu, chumi khami han ti fak turin a zirmi (mithiam) ka ni lo a, ka hre bik lo. A chhan hre tur hian mithiam nih kher a ngai em tih pawh ka chiang chuang lo. Mahse ka thil vei em em chu hei hi a ni - mi nuna harsatna kan ngai holam lutuk hi! Pawnlanga kan ṭawng chhuah duh danah pawh, "depression tih te, anxiety tih te chu intih changkanna mai mai alawm," tihte a ni fo. Intih changkan vang pawh ni se, 'mawl' vang pawh ni se miin a nunna a lak phah duhna hial a nih chuan a 'ho' tawh lo hrim hrim. Nimahsela chutiang ngawt pawh chu niin a lang lo cheu.

Kan khawsak phungin a zir (zir lo chung chung pawhin) bawk a. Kan chet a awlsamin kan thil neihte pawh a changkang tawh viau. Kan rilru (mindset) leh eizawnna (economy) pawh a inpeih hmain changkanna (thil changkang) in Zofate min run thut si a. Chuvangin, kan rilru pawhin kan thil neih mil tawka (ruala) hma a sawn ve zel a ngai, chu chu thil tih ngei ngei ngai, a bata kan bat a ni. Phone man sang tak neih ringawt hi changkanna emaw ti tawk vela rilru hniam (cheap) kan nih a, intihtheihna (show-off) atan a ṭul lem lo pawha car hawl chhuaka ring tak taka tape play ṭhin khawpa 'ngawng' kan nih chuan kan bula mi rethei, rual awt ve ngawih ngawihte chu kan nekchep fo a ni tih te hi ngaihtuah chhuak thiam ang u. Rual awh ngawih ngawih avanga mi zinga awm nuam ti lo, anmahni ngei pawhin a chhan an hriat si loha khawvel thlahlel tawh lo, a hnua a chhan mumal hriat loha in tihlum ta hi mi tam tak an awm lo ang tih tunge sawi thei?

Mi intihhlum thua mawhphurtu nih kan duh hauh lo ang a. Keimahni ngau ngau vang pawh a ni kher chuang lo thei. Amaherawhchu, kan thil neihte hi emaw changkanna tehfung kan tih lai hian, keimahni avang hian khawilaiah emaw chuan rualawh luat vanga rukrukna, mahni inzawrhna (prostitute) leh mahni 'intihhlumna' hial a thleng thei a ni tih erawh ngaihtuah ang u hmiang. Heng mite hi an mawl vanga kan ngai a nih pawhin, a lehpek awm lo 'thihna' tawpzia hrethiam lo khawpa mawl chu an ni vek bik kher lo ang. Ngun taka ngaihtuahin i inzawt ang u.